АНУ, БНХАУ-ын худалдааны намжаах хэлэлцээрийн гол амлалтууд дээд хэмжээний уулзалтын өмнө өөр хурдаар урагшлав

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин нарын пүрэв гарагийн уулзалтын өмнө худалдааны намжаах тохиролцоонд хамаарах гурван гол амлалтын биелэлт жигд бус байна. Тавдугаар сард болсон уулзалтаар Бээжин АНУ-ын шар буурцгийн худалдан авалтаа нэмэгдүүлж, 200 Boeing онгоц авах амлалтаа дахин баталсан гэж мэдээлсэн. Гэхдээ сүүлийн өгөгдөл, компанийн байр суурь, нийлүүлэлтийн урсгал зэргээс харахад аль хэсэг нь “хамгийн бага өртөгтэй” вэ гэдгээс шалтгаалаад ахиц өөр өөр хурдаар явж байгаа дүр зураг гарч байна.

Шар буурцгийн талд хөдөлгөөн харьцангуй хурдан ажиглагдаж байна. Хятадын тал жилд 25 сая тонн шар буурцаг авах амлалтаас “бараг талыг нь” аль хэдийн авсан гэсэн мэдээлэл гарсан нь худалдааны намжаах яриа хэлэлцээний бодит үр дүн гарч болохыг харуулж байна. Энэ нь улс төрийн хувьд ч хоёр талд “яг одоо тогтвортой байдал хэрэгтэй” гэх хүлээлттэй нийцэж байгаа хэсэг гэж зах зээл харж байна. Түүнчлэн “Хятад тэднийг хэрэгтэй учраас авдаг” гэх агуулга энд тод харагдаж, гүйцэтгэл нь эдийн засгийн шаардлагад тулгуурласан шинжтэй байна.

Харин Boeing-ийн 200 онгоцны амлалтад тодорхойгүй байдал хэвээр. АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн газрын тэргүүн Жэймисон Гриерын хэлснээр ойролцоогоор 140 онгоц “сайн явцтай” байгаа бөгөөд нэмж 10-ын захиалга бичигдэж байна гэж Reuters дамжуулсан. Гэсэн ч Boeing-ийн гүйцэтгэх захирал Келли Ортберг нэг удаагийн 200 онгоцны томоохон мэдэгдэл хүлээх хэрэггүй, захиалгыг Хятадын агаарын тээврийн компаниуд өөрсдийн хэмнэлээр зарлана гэсэн байр суурь илэрхийлсэн. Өөрөөр хэлбэл улс төрийн түвшинд “дахин баталсан” амлалт бодит гэрээ, нийлүүлэлт, компанийн мэдэгдэл болж хувирахдаа хугацаа, хэлбэрийн хувьд сарнисан хэвээр байна.

Нийлүүлэлтийн хамгийн эмзэг хэсэгт тооцогдох ховор шороон соронзны урсгал мөн савалж байна. Financial Times Хятадын гаалийн мэдээллийг иш татсанаар АНУ руу нийлүүлэх ховор шороон соронзны хэмжээ наймдугаар сард 512 метрийн тонн болж, долдугаар сараас 20%, өмнөх оноос 13%-иар буурсан байна. Энэ үзүүлэлт нь хоёр тал “бие биенийхээ боомилох цэгүүдийг маш сайн мэддэг” гэдэг санааг улам тодруулж, стратегийн хөшүүргээ бүрэн “тавьж өгөх”-өөс зайлсхийж байгаагийн шинж тэмдэг болж харагдаж байна. Ийм төрлийн бараа дээрх хэлэлцээр нь “эмзэг байдлын тэнцвэр”-тэй тул эдийн засгийн ашиг сонирхлоос гадна аюулгүй байдал, бодлогын тооцоолол давхар нөлөөлж байна.

Reuters-ийн мэдээлснээр геополитик, нийцлийн эрсдэлээс шалтгаалан зарим Хятадын нийлүүлэгч АНУ-ын захиалгыг хүлээж авахаас татгалзсан бөгөөд зарим Америкийн компани экспортын зөвшөөрөл зургаан сараас дээш хүлээсэн тохиолдол байна. Энэ нөхцөл нь уулзалтын өмнө “хөдөлгөөн бага зэрэг нэмэгдээд, дараа нь дахин саардаг” гэх хүлээлтийг тэтгэж, амлалтууд цаасан дээр нэг мөр харагдавч гүйцэтгэл дээр задарч байгааг сануулна. Тиймээс зах зээлд тодорхойгүй байдал үргэлжилж, хэлэлцээрийн үр дүнг “улс төрийн цом” болгон дүгнэхээс илүүтэй, аль тал нь ямар хөшүүргийг хэр зэрэг ашиглаж чаддаг вэ гэдэг бодит тооцоолол давамгайлж байна.

Эцэст нь, хамгийн үнэтэй нь биш “хамгийн бага өртөгтэй хэсэгтээ хамгийн хурдан урагшилж” байгаа нь энэ удаагийн намжаах оролдлогын өнгийг тодорхойлж байна. Шар буурцаг шиг хэрэгцээтэй, шууд хэрэгжих боломжтой хэсэг урагшилж болох ч онгоц, ховор шороон соронз зэрэг эмзэг ангилал дээр гацалт, савлагаа хэвийн үзэгдэл хэвээр байна. Энэ нь “бид хамгийн сайн найзууд болно гэсэн үг биш, харин зэрэгцэн оршин тогтноно” гэх бодитой хандлагыг илтгэнэ. Пүрэв гарагийн уулзалтаас өмнөх ахицын мэдээ зах зээлийн анхаарлыг татах ч, амлалтуудын хэрэгжилт нэг шугамд орж иртэл хэлэлцээрийн дуу чимээ тасрахгүй бололтой.