АНУ дэлхийн тойрог замд ашиглахад бэлэн зэвсэг байршуулснаа анх удаа хүлээн зөвшөөрлөө

АНУ дэлхийн тойрог замд сансрын орон зайд хяналт тогтооход ашиглах бэлэн зэвсгийг байршуулснаа анх удаа албан ёсоор хүлээн зөвшөөрлөө.

АНУ-ын Агаарын цэргийн хүчний нарийн бичгийн дарга Трой Мэйнк жил бүр болдог “Air, Space, Cyber” хурлын үеэр мэдэгдэл хийхдээ тус улс дэлхийн тойрог замд өрсөлдөгчийн чадавхад нөлөөлөх боломжтой зэвсгийн системтэй болсныг баталжээ.

“Бид хаана ч гарч ирж болзошгүй, хувьсан өөрчлөгдөж буй аюултай нүүр тулахад бэлэн байх ёстой. Тиймээс АНУ одоо дэлхийн тойрог замд сансрын орон зайг хянах чадвартай зэвсэгтэй болсон” гэж Мэйнк хэлсэн байна.

Гэхдээ Вашингтон ямар төрлийн систем, платформ байршуулсан, дэлхийн тойрог замын аль хэсэгт ашиглаж байгаа болон ажиллагааны хүрээ нь ямар байх талаар дэлгэрэнгүй мэдээлээгүй байна.

Уг системийг довтолгоо, хамгаалалтын аль алинд нь ашиглах боломжтой

АНУ-ын Сансрын цэргийн хүчний хэвлэлийн төлөөлөгчийн тайлбарласнаар уг чадавх нь өрсөлдөгчийн сансрын системийн ажиллагаанд нөлөөлөх зориулалттай кинетик болон кинетик бус арга хэрэгслийг хамарч байна.

Кинетик зэвсэг нь биет хүчээр бай устгах эсвэл ажиллагаагүй болгох арга хэрэгслийг хэлдэг бол кинетик бус системд электрон саатуулах, холбоо болон мэдрэгчийн ажиллагаанд нөлөөлөх зэрэг технологи багтдаг.

АНУ-ын тал шинэ чадавхыг довтолгооны болон хамгаалалтын аль алинд ашиглах боломжтой гэж мэдэгджээ. Сансрын системүүд иргэний холбоо, навигаци, санхүүгийн гүйлгээ, цаг уурын ажиглалт болон батлан хамгаалах ажиллагаанд өргөн ашиглагддаг тул тойрог зам дахь өрсөлдөөн нэмэгдэх нь зөвхөн цэргийн салбараар хязгаарлагдахгүй эрсдэл дагуулж болзошгүй.

БНХАУ, ОХУ Вашингтоны энэхүү алхмыг шүүмжлэв

АНУ-ын мэдэгдлийн дараа Хятад болон Орос сансрын орон зайг зэвсэгжүүлэхээс зайлсхийх шаардлагатай гэсэн байр сууриа дахин илэрхийлсэн байна.

Хятадын Гадаад хэргийн яам Вашингтоныг сансарт зэвсгийн өрсөлдөөнийг эрчимжүүлж байна гэж шүүмжилжээ. Харин Кремлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков сансар огторгуйг зэвсгээс ангид байлгах ёстой гэж мэдэгдсэн байна.

Гэхдээ энэ төрлийн зэвсгийн чадавх зөвхөн АНУ-аар хязгаарлагддаггүй. ОХУ 2021 онд ажиллагаагүй болсон хиймэл дагуулаа газраас хөөргөсөн пуужингаар устгах туршилт хийж, олон мянган хэлтэрхий үүсгэсэн нь бусад хиймэл дагуул болон сансрын нислэгт эрсдэл бий болгосон хэмээн олон улсын шүүмжлэл дагуулж байв.

Олон улсын дүрэм тодорхой бус хэвээр

Сансрын орон зайд зэвсэг байрлуулахтай холбоотой олон улсын эрх зүйн зохицуулалт тодорхой болоогүй байна.

1967 оны Сансар огторгуйн гэрээгээр дэлхийн тойрог замд цөмийн болон олноор хөнөөх бусад төрлийн зэвсэг байрлуулахыг хориглодог. Харин уламжлалт, цөмийн бус зэвсгийн талаар ижил түвшний нарийвчилсан хориг тусгагдаагүй юм.

Ийм зохицуулалтын тодорхой бус байдал нь улс орнууд сансрын цэргийн чадавхаа өөр өөрөөр тайлбарлан хөгжүүлэх боломж олгож байгаа талаар шинжээчид өмнө нь анхааруулж ирсэн.

“Харвард-Смитсоны Астрофизикийн төв”-ийн одон орон судлаач Жонатан Макдоуэл АНУ сансрын зэвсгийг хэвийн цэргийн хэрэгсэл мэт хүлээн зөвшөөрөх чиглэлд шилжиж байгаа нь эрсдэлтэй ч бодлогын чиглэлээ өөрчлөх боломж хэвээр байгааг онцолжээ.

АНУ шинэ чадавхаа ил тод хүлээн зөвшөөрсөн нь сансрын аюулгүй байдал, зэвсгийн хяналтын талаар олон улсын хэлэлцээг дахин идэвхжүүлэх нэг шалтгаан болж байна. Үүний зэрэгцээ Хятад, Орос болон АНУ-ын хооронд сансрын цэргийн чадавхийн талаарх үл итгэлцэл нэмэгдэж байгаа нь нийтлэг дүрэм тохиролцох үйл явцыг улам хүндрүүлэх төлөвтэй байна.