АНУ Гринланд дахь цэргийн оролцоогоо өргөтгөх шинэ гэрээнд гарын үсэг зурж, бүс нутгийн хурцадмал байдал намжих төлөвтэй боллоо

АНУ, Дани болон Гринландын өөртөө засах засаг захиргаа Гринланд дахь АНУ-ын цэргийн оролцоог өргөтгөх шинэчилсэн гэрээнд Мягмар гарагт гарын үсэг зурлаа. Гарын үсэг зурах ёслол Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблейн чуулганы үеэр Нью-Йорк хотноо болсон байна. Энэхүү хэлэлцээрээр Вашингтонд хоёр шинэ цэргийн бааз байгуулах эрх олгох зохицуулалтыг тусгасан нь бүс нутгийн аюулгүй байдлын тэнцвэрт шууд нөлөөлөх алхам гэж үзэж байна. Талууд хэлэлцээрийг “аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа”-ны хүрээнд тайлбарлаж байгаа ч улс төрийн түвшинд маргаан дагуулах магадлал хэвээр байна.

Шинэчилсэн гэрээнд Нарсарсуак, Местерсвигт нэмэлт батлан хамгаалах бүс байгуулах талаар тодорхой дурджээ. Энэ нь АНУ-ын байрлалыг Гринланд дээр илүү тогтвортой болгох зорилготойг талуудын тайлбар, дагалдах заалтууд илтгэж байна. Нөгөө талдаа, Гринланд бол Европын аюулгүй байдлын архитектур, Арктикийн өрсөлдөөн зэрэг том сэдвүүдийн огтлолцол дээр байрладаг тул хэлэлцээрийн нарийн заалтууд олон улсын анхаарлын төвд орж байна. Түүнчлэн НАТО-гийн шугам, гишүүн орнуудын хариуцлага, түншлэлийн “хязгаар” хаана тогтох тухай асуудлыг дахин хурцатгаж магадгүй.

Хэлэлцээрийн нэг гол заалт нь НАТО-гийн гишүүн бус улс орнуудад Гринланд дээр жолоочтой болон жолоочгүй ямар ч зэвсэг техник нэвтрүүлэх, цэргийн хүч байршуулахыг хориглосон явдал байв. Энэ заалт хэрэгжвэл гуравдагч талын цэргийн нөлөөллийг хаах, бүс нутагт үл ойлголцол үүсгэх эрсдэлийг бууруулах зорилготой гэж тайлбарлагдаж байна. Гэсэн ч ийм хориг нь Арктикт сонирхолтой том тоглогчид болох Орос, Хятад зэрэг улсуудад ямар дохио өгөх вэ гэдэг нь улс төрийн түвшинд үргэлжлэн яригдах сэдэв хэвээр. Талуудын зүгээс энэ тохиролцоог бүс нутгийн тогтвортой байдлыг дэмжих алхам гэж үзэж буй ч бодит хэрэгжилт нь дараагийн шийдвэрүүдээс хамаарна.

Вашингтоны байр суурийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трампын байр суурь тодруулж байна. Тэрбээр “Бид тохиромжтой байршлуудад цэргийн томоохон хүч байрлуулах үйл явцыг нэн даруй эхлүүлэх болно” гэж хэлжээ. Харин Гринландын талын байр суурийг Йенс Фредерик Нилсен “Бүх талдаа ашигтай шийдвэр” хэмээн илэрхийлсэн байна. Дани, Гринландын өөртөө засах засаг захиргаа, АНУ гэсэн гурван талын хамтын гарын үсэг нь тохиролцоог улс төрийн хувьд өргөн хүрээнд баталгаажуулах гэсэн оролдлого ч гэлээ, дотоодын улс төрийн хэлэлцүүлэгт амархан орж болох эмзэг сэдэв хэвээр үлдлээ.

Одоогоор хамгийн тодорхой нөхцөл нь гэрээ хүчин төгөлдөр болохын тулд Дани болон Гринландын парламент тус тусдаа батлах шаардлагатай явдал юм. Энэ шат нь хэлэлцээрийн ирээдүйг шийдэх гол хаалга бөгөөд батламжийн явц ямар өнгөөр өрнөхөөс шалтгаалан тохиролцооны хэрэгжилт, хугацаа, хамрах хүрээ өөрчлөгдөж болзошгүй. Хэрэв хэлэлцээр хэрэгжвэл АНУ-ын байрлал бэхжиж, Хойд Атлантын Гэрээний Байгууллагын бүс дахь шугам илүү тодрох төлөвтэй байна. Гэхдээ эцсийн дүндээ Нью-Йоркт зурсан гарын үсэг бодит байршуулалт, дэд бүтэц, зохицуулалт болон хувирах эсэхийг парламентын шийдвэр л эцэслэн тогтооно.