АНУ, Ираны талууд зуучлагчаар дамжсан яриа хэлэлцээг дахин сэргээж, гал зогсоох оролдлого эрчимжив

АНУ, Ираны албаныхан зуучлагчдаар тус тусад нь дамжуулсан яриа хэлэлцээг дахин идэвхжүүлж, мөргөлдөөнийг намжаах, гал зогсоох гарц хайх оролдлого эрчимжив. Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи Нью-Йоркт Катарын зуучлагчидтай уулзсан бөгөөд Вашингтоны хариуг мягмар гарагт багтаан хүлээж буйгаа мэдээлсэн. Түүний хэлснээр уулзалтаар “санаанууд, Ираны нөхцөлийг биелүүлэх шийдлийг хэрхэн олох талаар” ярилцжээ. “Катарын тал хариу авмагц, бидэнд яаж хүргэхээ тэд мэднэ” гэж Арагчи нэмж хэлсэн байна.

Энэ удаагийн саналын багцад Ираны тавьж буй тодорхой заалтууд оржээ. Тухайлбал, царцаасан хөрөнгийг 4-5 хоногт суллах, Ираны газрын тосны хоригийг цуцлах, Ираны боомтуудын тэнгисийн бүслэлтийг зогсоох, долоо хоногийн дотор цөмийн хэлэлцээ эхлүүлэх тухай тусгасан байна. Тегеран Ормузын хоолойг нээх асуудлыг эдгээр алхмуудтай уялдуулж тавьсан гэж мэдээлэгдэв. Энэ нь бүс нутгийн тээвэр, эрчим хүчний урсгалын хамгийн эмзэг зангилаанд улс төрийн тохиролцооны үнийг шууд холбож буй дохио гэж зах зээл харж байна.

Гэвч Вашингтоны байр суурь хатуу хэвээр байна. Ерөнхийлөгч Дональд Трамп ням гарагт уг төлөвлөгөөг “зөвшөөрөх боломжгүй” гэж няцаасан. Тэр мөн “Бид ялах гэж байна. Энэ маш хурдан явна” гэж мэдэгдсэнийг эх сурвалжууд эш татжээ. Ингэснээр зуучлалын суваг нээлттэй ч, нөхцөлүүд дээр тохиролцох зай хэр их үлдсэн нь тодорхойгүй байдалд үлдэв.

Эрчим хүчний зах зээл энэ тодорхойгүй байдлыг аль хэдийн үнэлж эхэлсэн байна. Kpler-ийн тооцоогоор Ойрх Дорнодын түүхий нефтийн экспорт энэ сард хоёрдугаар сард эхэлсэн дайнаас хойших хамгийн өндөр түвшинд ойртож, дайны өмнөх үеийнхээс 80 хувьд хүрээгүй байна. Мөн Kpler-ийн мэдээлснээр Ормузын хоолойгоор нэвтрэх урсгал өдөрт 10,591 килобаррель байгаа нь дайны өмнөх 17,133-аас эрс доогуур үзүүлэлт хэвээр байна. Тээвэр, хоригийн тодорхойгүй байдал үргэлжилбэл урсгалын сэргэлт эмзэг хэвээр үлдэх эрсдэлтэй гэж зах зээлийнхэн болгоомжлон харж байна.

Зөрчил мөргөлдөөний ул мөр газар дээрээ ч арилаагүй байгааг AFP онцолсон. Тус агентлагийн мэдээлснээр Ираны Хормозган мужийн Минаб хот дахь Шажарэ Тайебэ бага сургууль нурсан хэвээр байна. Иран уг дайралтад АНУ-ын Tomahawk пуужин ашигласан гэж мэдэгдсэн ч АНУ, Израиль хариуцлага хүлээгээгүй. Ийм мэдэгдэл, няцаалтын зөрүү үргэлжилж буй нь хэлэлцээний ширээн дээрх үл итгэлцлийг гүнзгийрүүлэх эрсдэлтэй хэвээр.

Одоогоор талуудын шууд уулзалт гэхээс илүү зуучлагчийн сувгаар “хариу” солилцох хэлбэр давамгайлж, богино хугацааны улс төрийн дохио, нефтийн урсгалын бодит хөдөлгөөн хоёр зэрэгцэн ажиглагдаж байна. Ормузын хоолойн урсгал, бүсийн экспортын сэргэлт аль аль нь дайны өмнөх түвшиндээ хүрээгүй байгаа нь хөрөнгө оруулагчдын хүлээлтэд дарамт үүсгэж байна. Катарын тал хариуг дамжуулахыг Арагчи хэлсэн нь яриа үргэлжлэх боломжийг нээлттэй орхиж буй ч, Цагаан ордны “зөвшөөрөх боломжгүй” гэсэн байр суурь ойрын алхамуудыг улам төвөгтэй болгож байна.