АНУ-ын гал зогсоох санал Суданыг Ливийн загварын хоёр хуваагдал руу түлхэж болзошгүйг зөвлөх анхааруулав

Суданы армийн удирдлагад зөвлөдөг Амжад Фаридын хэлснээр, АНУ-ын санаачилсан гал зогсоох хувилбар нь Суданыг Ливитэй төстэй бодит хуваагдал руу түлхэх эрсдэлтэй байна. Тэрээр энэхүү арга барилыг улс орныг де-факто хоёр төвтэй болгож, хууль ёсны засаглалын маргааныг улам гүнзгийрүүлэх агуулгатай гэж үзэж буйгаа илэрхийлжээ. АНУ-ын Араб, Африкийн асуудал хариуцсан ахлах зөвлөх Масад Булос 90 хоногийн гал зогсоох дэглэм тогтоогоод, дараа нь дайныг эцэслэх хэлэлцээг эхлүүлэх санал дэвшүүлсэн гэж мэдээлсэн.

Фарид Ройтерс агентлагт өгсөн мэдээлэлдээ, гал зогсоох хүрээнд Шуурхай дэмжлэгийн хүчнийг хот суурин газраас олон улсын хяналттайгаар гаргах зэрэг өөрчлөлтийн саналыг тэд танилцуулсан ч АНУ “үл тоосон мэт харагдсан” гэж хэлсэн байна. Түүний байр сууринаас харвал, санал өнөөгийн хэлбэрээр урагшилбал талуудын байр суурийн зөрүүг багасгахын оронд шинээр институцчилсэн хуваагдлыг бэхжүүлэх төлөвтэй. Энэ нь цэргийн мөргөлдөөний чиг хандлагыг намжаах бус, харин улс төрийн ирээдүйн талаарх зааглал дээр нэмэлт дарамт үүсгэнэ гэж тэр үзжээ.

Түүнчлэн Фарид Ройтерс агентлагт “Ноён Булос Ливийн загвартай төстэй бодит хуваагдлыг зөвшөөрөх шахалт үзүүлж байна” гэж мэдэгдсэн. Түүний хэлснээр, “Ноён Булосын урагшлуулж буй арга барил нь зэвсэгт бүлэглэлийн оршин тогтнолыг хүлээн зөвшөөрч, Суданы улс төрийн ирээдүйд байр суурийг нь хадгалах шинжтэй” аж. Өөрөөр хэлбэл, гал зогсоох санал нь зөвхөн богино хугацааны намжаалт бус, зэвсэгт бүлэглэлийн улс төрд үлдэх “зөвшөөрлийн” хэлбэр болж хувирах вий гэсэн болгоомжлол эндээс уншигдаж байна.

Энэ маргааны хажуугаар Вашингтонд товлогдож байсан уулзалт цуцлагдсан тухай хоёр дипломат Ройтерс агентлагт мэдээлсэн байна. Тэдний хэлснээр, Суданы төлөөлөгчид өнгөрсөн долоо хоногт Булостой уулзахаар бэлтгэж байсан ч армийн удирдагч, генерал Абдель Фаттах аль-Бурханы виз саатсаны дараа уулзалт цуцлагджээ. Ийм нөхцөл байдал нь саналын нарийвчилсан нөхцөлийг нүүр тулан хэлэлцэх суваг саатсан гэсэн үг бөгөөд итгэлцлийн хомсдолтой орчинд үл ойлголцлыг улам тэжээх эрсдэл дагуулна.

Нөгөө талд АНУ-ын Төрийн департамент өнгөрсөн долоо хоногт Шуурхай дэмжлэгийн хүчин болон зэвсэгт хүчний аль нь ч Суданд “хууль ёсны, Үндсэн хуульт засаглалыг төлөөлөхгүй” гэж мэдэгдсэн. Мэдэгдэлд энэ өгүүлбэрийг давтан онцолсон нь Вашингтоны байр суурьт байгууллагын аль нэг талыг албан ёсоор хууль ёсны төлөөлөл болгон харахгүй гэсэн дохио болж байна. Гэвч Фаридын гаргаж буй шүүмжлэлээр бол, ийм суурь дүгнэлттэй мөртлөө саналын хэлбэр нь талуудын байр суурийг “тэнцүүлэн” тогтоож, бодит хоёрдмол засаглалын нөхцөлийг өөгшүүлж мэдэхээр харагдаж буй аж.

Эцсийн дүндээ, 90 хоногийн гал зогсоох саналыг тойрсон байр суурийн зөрүү нь зөвхөн аюулгүй байдлын механизм дээр бус, Суданд “хууль ёсны засаглал” гэж юуг хэлэх вэ гэсэн суурь асуудал дээр тулж байна. Армийн тал зөвшилцлийн зам нэрийн дор талцлыг албан бус байдлаар хэвшүүлэхээс болгоомжилж буй бол, АНУ-ын мэдэгдэл хоёр талын хэн нь ч Үндсэн хуульт засаглалыг төлөөлөхгүй гэж нэг мөр тэмдэглэсэн хэвээр. Уулзалтын суваг тасалдаж, саналын агуулгыг засах тухай маргаан үргэлжилж байгаа энэ үед хэлэлцээ урагшлах эсэх нь талуудын гол шаардлагуудыг ямар хүрээнд тусгах, ялангуяа хот суурин дахь байрлалууд ба хяналтын асуудлыг хэрхэн хийсвэр бус хэлбэрээр шийдэхээс хамаарах төлөвтэй байна.