АНУ-ын хүн амын тооллогын журамд санал болгосон өөрчлөлт цагаач бус иргэдийг хасч, төлөөлөл ба төсвийн хуваарилалтыг донсолгож мэднэ

АНУ-ын Конгрессын Ардчилсан намын гишүүд болон иргэний эрхийн байгууллагууд Трампын засаг захиргаанаас санал болгосон хүн амын тооллогын журамд өөрчлөлт оруулах хувилбаруудыг шүүмжилж, төлөөлөл болон төсвийн хуваарилалтад эрсдэл дагуулж магадгүй гэж үзэж байна. Гол санаа нь байнгын оршин суух эрхгүй гадаадын иргэдийг Конгрессын суудал хуваарилах тооцоонд оруулахгүй байх боломжийг нээх, мөн захиргааны бүртгэл ашиглан эрх зүйн статустай нь тулгаж шалгах аргачлалыг тусгах явдал. Эсэргүүцэгчдийн хэлснээр энэ нь тооллогын үндсэн зарчимд нөлөөлөхүйц том өөрчлөлт.

Саналын хүрээнд оюутны визтэй, түр хамгаалалтын статустай, дүрвэгч, орогнол хүсэгч зэрэг олон сая хүнийг тооллогоос хасах “эрсдэлтэй” гэж шүүмжлэгчид анхаарууллаа. Үүн дээр нэмээд тооллогын богино маягтаас арьс өнгө, угсаатны талаарх мэдээлэл цуглуулахыг болиулах заалт багтсан нь олон талын эсэргүүцэл дагуулж байна. Олон нийтийн санал авах хугацаа арваннэгдүгээр сарын 2 хүртэл үргэлжилнэ.

Захиргааны байр суурь ч тодорхой илэрхийлэгджээ. Засаг захиргаа “АНУ-ын Хүн амын тооллогын товчоо суудал хуваарилалтад тоологдох АНУ дахь гадаад иргэдийг хэрхэн хамгийн зөв ялгах талаар авч үзэж байна” гэж мэдэгдсэн байна. Доналд Трамп TruthSocial дээр “шинэ бөгөөд өндөр нарийвчлалтай тооллого дээр ажиллаж эхлэхийг” даалгаснаа бичсэнээс гадна “Манай улсад хууль бусаар байгаа хүмүүс тооллогод тоологдохгүй” хэмээн нийтэлжээ.

Гэсэн ч мэдээллийн тодорхой байдал сул хэвээр байгаа талаар эх сурвалжууд тэмдэглэв. Цагаан ордон тайлбар өгөх хүсэлтийг АНУ-ын Худалдааны яам руу шилжүүлсэн бөгөөд яам, АНУ-ын Хүн амын тооллогын товчоо олон удаагийн хүсэлтэд хариу өгөөгүй гэж дурдсан байна. Дүрмийн өөрчлөлтийн хувьд Худалдааны яам өөрчлөх гэж буй сэдэв, цуглуулах мэдээллийн төрлөө дараагийн Тооллогын өдрөөс дор хаяж гурван жилийн өмнө Конгресст танилцуулах ёстой бөгөөд энэ нь 2027 оны дөрөвдүгээр сарын 1-ний хугацааны босготой.

Төлөөллийн хувиарлалт өөрчлөгдвөл нөлөө нь улс төрийн зураглалыг шилжүүлэхээр хэмжээнд хүрч болзошгүй. New York Times-ын дүн шинжилгээгээр уг санал хэрэгжвэл зарим мужууд Төлөөлөгчдийн танхимын суудлаа алдаж болзошгүй; Флорида, Род-Айленд, Техас нэг суудал алдаж, Миннесота, Охайо, Орегон тус бүр нэг нэмэхээр байж магадгүй гэжээ. Үүнтэй зэрэгцэн хууль тогтоох түвшинд ч санаачилгууд явж байна: Гүрж мужаас сонгогдсон Бүгд Найрамдах намын төлөөлөгч Эндрю Клайд 2028 оны сонгуулиас өмнө суудал дахин хуваарилах болон 2030 оны тооллогод иргэншлийн асуулт нэмэх санаачилга дэвшүүлснийг зарлаж, уг төсөл 42 хамтран дэмжигчтэй гэж мэдэгдсэн. Теннесси мужаас сонгогдсон сенатч Билл Хагерти мөн өнгөрсөн жил ирээдүйн бүх тооллогод иргэншлийн статуст асуухыг шаардах төстэй хуулийн төслийг өргөн барьсан байна.

Маргаан шүүх дээр очих төлөв ч өндөр гэж үзэж буй. Меета Ананд “Энэ асуудал шүүх маргаанд хүрэх магадлал хамгийн өндөр” гэж хэлсэн бол сенатч Энди Ким “Энэ дүрэм Доналд Трампын ардчиллын эсрэг ээлжит дайралт” гэж мэдэгдэв. Тэрбээр мөн “Үнэн зөв тооллого бол тэгш төлөөлөл, хамгийн хэрэгтэй газарт холбооны санхүүжилт хүргэх суурь” гэж онцолж, дүрэм нэгэнт хөдөлбөл 2030 оны тооллогоос өмнө буцаахад төвөгтэй болж болзошгүй гэсэн болгоомжлол өргөн хүрээнд яригдаж байгааг илэрхийллээ.