АНУ-ын засгийн газар Калифорнийг иргэн бус хүмүүсийн саналын асуудлаар шүүхэд өглөө

Лос-Анжелес дахь АНУ-ын Дүүргийн шүүхэд Калифорнийн эсрэг нэхэмжлэл гаргаснаар холбооны засгийн газар болон мужийн сонгуулийн байгууллагуудын хоорондын маргаан шинэ шатанд орлоо. АНУ-ын Хууль зүйн яам иргэн бус байж болзошгүй гэж тодорхойлсон сонгогчдын шуудангийн саналыг тусгаарлаж, иргэний статусыг нь шалгасны дараа тоолохыг шаардаж байна. Мөн иргэншил нь тогтоогдоогүй хүмүүст саналын хуудас илгээхгүй байхыг Калифорнийн сонгуулийн албаныханд мэдэгджээ. Ингэснээр саналын хуудсыг илгээх, хүлээн авах, тоолох ажиллагаанд холбооны байгууллагаас тавих хяналтын асуудал маргааны гол сэдэв болж байна.

АНУ-ын Хууль зүйн яамны шаардлагыг Трент Маккоттер Калифорнийн Төрийн нарийн бичгийн дарга Ширли Уэберт хүргүүлсэн байна. Тэрээр мужийн талд 48 цагийн дотор арга хэмжээ авахыг мэдэгдсэн бөгөөд шаардлагыг хугацаанд нь хэрэгжүүлэхгүй бол холбооны засгийн газар яаралтай шүүхийн хамгаалалт хүсэхээс өөр аргагүй болно гэжээ. Маккоттерийн шаардлагаар иргэн бус байж болзошгүй хүмүүсийн шуудангаар өгсөн саналыг бусад саналаас тусгаарлах ёстой аж. Тэдгээр саналын хуудсыг иргэний статусыг шалгаж, эрх бүхий эсэхийг тогтоосны дараа тоолох байр суурийг яам илэрхийлж байна.

Энэ алхам нь Калифорнийн сонгуулийн мэдээлэл, бүртгэлд холбооны байгууллагууд хэрхэн хандах ёстой талаарх маргаантай давхцаж байна. Ширли Уэберийн алба ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон Дотоодын аюулгүй байдлын яамны сайд Марквейн Маллен нар Калифорнийн сонгогчдын бүртгэлд 190,000 иргэн бус хүн байна гэж нотолгоогүй мэдэгдсэн хэмээн шүүмжилжээ. Тус алба ийм мэдэгдэл нь мужийн сонгуулийн бүртгэлд эргэлзээ үүсгэж, бодитой шалгалт болон улс төрийн дүгнэлтийн заагийг бүдгэрүүлж байна гэж үзэж буйгаа илэрхийлсэн байна. Гэхдээ өгөгдсөн мэдээлэлд уг тоог ямар аргаар гаргасан талаар нэмэлт тайлбар байхгүй байна.

Уэберийн алба Калифорнийн хууль зөвхөн АНУ-ын иргэдийг санал өгөхөөр бүртгүүлэхийг шаарддаг гэж тайлбарлажээ. Мөн санал өгөх эрхгүй хүмүүсийн бүртгэлийг хасдаг бөгөөд энэ зохицуулалт мужийн сонгуулийн бүртгэлд үйлчилдэг гэж мэдэгдсэн байна. Тиймээс холбооны яамны шаардлага нь аль хэдийн мөрдөгдөж буй мужийн журамтай давхцаж байгаа эсэх, эсвэл саналын хуудсыг тоолохын өмнө нэмэлт шалгалт шаардаж байгаа эсэх нь маргааны нэг хэсэг болжээ. Уэберийн талын тайлбараар асуудал нь зөвхөн иргэний статусыг шалгах тухай бус, сонгогчдын хамгаалагдсан мэдээлэлд хэн, ямар үндэслэлээр нэвтрэх тухайд ч хамаарч байна.

Ширли Уэбер холбооны байгууллагуудын хамгаалагдсан сонгогчдын мэдээлэлд хууль бусаар нэвтрэх болон бүртгэлийг цэвэрлэх оролдлого нь эмх замбараагүй байдал үүсгэж болзошгүй гэж мэдэгджээ. Түүний үзэж буйгаар ийм ажиллагаа сонгуульд итгэх олон нийтийн итгэлийг сулруулна. Харин Хууль зүйн яам иргэн бус байж болзошгүй хүмүүсийн саналын асуудлыг тусгаарлаж, статустай нь холбон шалгах шаардлагатай гэж үзэж байна. Ийнхүү хоёр талын байр суурь сонгогчдын мэдээллийн нууцлал, сонгуулийн бүртгэлийн бүрэн бүтэн байдал, холбооны хяналтын хүрээг нэг дор хөндөж байна.

Нэхэмжлэлийн цаашдын явц Калифорнийн сонгуулийн албаныхан Маккоттерийн тавьсан 48 цагийн шаардлагад хэрхэн хариу өгөхөөс шалтгаална. Мужийн тал шаардлагыг биелүүлэхгүй бол холбооны засгийн газар яаралтай шүүхийн хамгаалалт хүсэхээ мэдэгдсэн нь маргааныг шууд шүүхийн шийдвэрт шилжүүлэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Үүний зэрэгцээ саналын хуудсыг тусгаарлах, иргэний статусыг нягтлах ажиллагаа нь санал тоолох явцыг саатуулах эсэх асуудлыг мөн сөхөж байна. Калифорнийн талын анхааруулснаар сонгогчдын хамгаалагдсан мэдээлэл болон бүртгэлтэй холбоотой аливаа маргаантай оролцоо эмх замбараагүй байдал үүсгэж, сонгуулийн системд итгэх итгэлд урт хугацааны нөлөө үзүүлж болзошгүй байна.