ЕХ өндөр эрсдэлтэй AI-ийн дүрмийг 16 сараар хойшлуулж, AI Act-ийн анхны стандартаа баталлаа

Европын холбоо (ЕХ) иргэдийн ажилд орох, боловсрол, зээл зэрэг амьдралд нөлөөлөх шийдвэрт ашиглагддаг «өндөр эрсдэлтэй» хиймэл оюуны системд тавих шаардлагыг 2027 оны 12 дугаар сарын 2 хүртэл хойшлууллаа. Үүнтэй зэрэгцэн Европын Комисс 10 дугаар сарын 12-нд гаргасан хэрэгжүүлэх шийдвэрээр AI Act-ийг дэмжих анхны уялдуулсан стандартыг баталсан. Европын зах зээлд AI бүтээгдэхүүн нийлүүлэх компаниуд бэлтгэх нэмэлт хугацаатай болсон ч AI Act-ийн цоорхойн тухай маргаан хурцдаж байна.

Omnibus журам юуг өөрчлөв

AI Act буюу Регламент (EU) 2024/1689-д өөрчлөлт оруулсан Регламент (EU) 2026/1744 («Digital Omnibus on AI»)-ийг 2026 оны 7 дугаар сарын 8-нд гарын үсэг зурж, 7 дугаар сарын 24-нд ЕХ-ны Албан сонинд нийтэлсэн. Журмын үндэслэлд стандарт боловсруулах ажил хоцорч, гишүүн орнуудад хяналтын байгууллага, тохирлын үнэлгээний тогтолцоо цагтаа бүрдээгүйгээс компаниудын дарамт «хүлээснээс хүнд» болсон гэж бичжээ.

Европын парламентын мэдээллээр журам өндөр эрсдэлтэй системийн дүрмийн хоцорсон хэрэгжилтэд тогтмол хугацаа тогтоожээ:

• бие даасан өндөр эрсдэлтэй AI систем — 2027 оны 12 дугаар сарын 2;
• бүтээгдэхүүнд суурилагдсан өндөр эрсдэлтэй AI систем — 2028 оны 8 дугаар сарын 2;
• 2026 оны 8 дугаар сарын 2-оос өмнө зах зээлд гарсан системийн AI-аар үүсгэсэн контентыг тэмдэглэх үүрэг — 2026 оны 12 дугаар сарын 2.

AI Act-ийн эх хувилбараар бие даасан өндөр эрсдэлтэй системийн шаардлага 2026 оны 8 дугаар сарын 2-нд хэрэгжиж эхлэх ёстой байсан тул шинэ хугацаа 16 сараар хойшилж байна. Нөгөө талаас журам хүний зөвшөөрөлгүй дотно зураг, бичлэг болон хүүхдийн бэлгийн хүчирхийллийн материал үүсгэдэг AI-г хориглосон шинэ заалт нэмж, жижиг, дунд үйлдвэрт олгосон хөнгөлөлтийг арай том «жижиг дунд хэмжээний» компаниудад өргөжүүлж, Комиссын AI Office-ийн эрх мэдлийг бэхжүүлжээ.

Комисс журмын төслийг 2025 оны 11 дүгээр сарын 19-нд санал болгож, хууль тогтоогчид 2026 оны 5 дугаар сарын 7-нд тохиролцсон. Европын парламент 6 дугаар сарын 16-нд баталж, ЕХ-ны Зөвлөл 6 дугаар сарын 29-нд эцэслэн баталсан.

Анхны стандарт: EN 18286

Комиссын 2026 оны 10 дугаар сарын 12-ны Хэрэгжүүлэх шийдвэр (EU) 2026/2274 нь өндөр эрсдэлтэй AI системийн уялдуулсан стандартын тухай юм. Комиссын 10 дугаар сарын 19-ний мэдээллээр уг шийдвэрээр CEN, CENELEC-ийн боловсруулсан EN 18286:2026 буюу AI Act-ийн зорилгоор чанарын удирдлагын тогтолцооны стандартын эшлэлийг нийтэлжээ. Энэ стандартыг хэрэгжүүлсэн нийлүүлэгчийг AI Act-ийн 17 дугаар зүйлийн чанарын удирдлагын шаардлагыг хангасан гэж урьдчилан тооцно. Стандарт ISO/IEC 42001, ISO 9001 зэрэг олон улсын стандартыг орлохгүй, тэдгээрийн дээр нэмэгдэхээр бүтээгдсэн бөгөөд цаашид бусад стандарт гарна гэж Комисс мэдэгдэв.

Big Tech-ийн шахалт эсрэг чиглэлд эргэв

Politico-гийн мэдээлснээр 10 дугаар сарын 14-нд Дублинд болсон Олон улсын AI дээд уулзалтын үеэр АНУ-ын технологийн удирдлагууд AI Act хуучирсан гэж шүүмжилжээ. Сонирхолтой нь тэд дүрмийг сулруулах биш, шинэчлэхийг шаардсан. «Ямар ч хууль бичигдэж, тайлбарлагдаж, дараа нь баримт өөрчлөгдөж, технологи хөгжихөд дахин тайлбарлагддаг» гэж Microsoft-ын Ерөнхийлөгч Брэд Смит хэлэв. Google DeepMind-ийг үүсгэн байгуулагч Демис Хассабис «Гурван жилийн өмнөх зүйлд зориулж хууль гаргавал өнөөдөр хуучирсан байх болно» гэжээ.

Комиссын албан тушаалтнууд үүнтэй санал нийлээгүй. ЕХ-ны технологийн асуудал хариуцсан дэд ерөнхийлөгч Хенна Вирккунен AI Act агентуудын эрсдэлийг даван туулах «бүрэн чадвартай» гэсэн бол Хууль зүйн комиссар Майкл Макграт «Одоогоор бид сэтгэл хангалуун байна» гэж хэлжээ. Харин Politico-гийн үзсэн 10 дугаар сарын баримт бичигт Унгар AI Act-д «гурван цоорхой» байгааг дурдсан: зах зээлд гараагүй дотоод загварт хамаарах эсэх, загварын сургалт, туршилтын мэдээлэл эрх бүхий байгууллагад хүрэх эсэх, агентын учруулсан хохирлын хариуцлага.

Хөрөнгө оруулалтын зөрүү ч их байна. «Тэд өнгөрсөн жил 280 тэрбум, Европ 20 тэрбумыг хөрөнгө оруулсан» гэж Siemens-ийн технологи, стратегийн захирал Петер Кёрте Politico-д ярьжээ.

Аргачлал

Санал хураалтын тоо Европын парламентын Legislative Train Schedule хуудаснаас (2026 оны 9 дүгээр сарын 20-ны шинэчлэл) авсан. 16 сарын хойшлолтыг AI Act-ийн эх хувилбарын хэрэгжих огноо (2026.08.02) болон шинэ огноо (2027.12.02)-ны зөрүүгээр тооцов. Хэрэгжүүлэх шийдвэр 2026/2274-ийн агуулгыг Европын Комиссын мэдээллээр бичсэн.

Эх сурвалж

• EUR-Lex: Regulation (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI) — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj/eng
• Европын парламент: Digital Omnibus on AI, Legislative Train Schedule — https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/package-digital-package/file-digital-omnibus-on-ai
• Европын Комисс: First harmonised standard supporting the AI Act published (2026.10.19) — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/first-harmonised-standard-supporting-ai-act-published-official-journal
• EUR-Lex: Commission Implementing Decision (EU) 2026/2274 — https://eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2026/2274/oj
• Politico: The EU is facing Big Tech pressure to revamp its AI law (2026.10.15) — https://www.politico.eu/article/ai-eu-pressure-law-microsoft-brad-smith-google-deepmind-tech/
• Politico Decoded: Europe’s AI identity crisis (2026.10.16) — https://www.politico.com/newsletters/decoded-by-politico/2026/10/16/europes-ai-identity-crisis-01123019