Энэтхэгийн Exim зээлтэй газрын тос боловсруулах үйлдвэрт түүхий эдийн эрсдэл тулгардсантай холбоотой хамгаалалтын зохицуулалт өөрчиллөө

Энэтхэгийн Экспорт-Импорт банкны 1.7 тэрбум ам.долларын зээлийн санхүүжилтээр Монгол Улсад баригдаж буй газрын тос боловсруулах үйлдвэр ашиглалтад орох дөхөхийн хэрээр түүхий эдийн хангалтын асуудал илүү тод харагдаж эхэллээ. 2028 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөсөн уг төслийн эргэн тойронд үйл ажиллагааны тасралтгүй байдлыг хангах, хөрөнгө оруулагчийн эрх ашгийг хамгаалах шаардлага зэрэгцэн сөхөгдөж байна. Энэ хүрээнд Засгийн газар хамгаалалтын зохицуулалтад өөрчлөлт оруулсан байна.

Засгийн газрын хуралдаанаар хөрөнгө оруулагчийн эрхийг хамгаалж, үйл ажиллагааны тогтвортой байдлыг дэмжих зохицуулалт хийснийг Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Г.Тэмүүлэн мэдээлсэн. Түүний хэлснээр Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яаманд гэрээт хамгаалалт зохион байгуулах эрх олгожээ. Ингэснээр тус яам аж ахуйн нэгжүүдтэй хамтран гэрээ байгуулах, шаардлагатай санхүүжилтийг нь шийдээд хамгаалалт хийлгэх боломж бүрдэж байна.

Өөрөөр хэлбэл, хамгаалалтыг заавал улсын байгууллага дангаараа хариуцах бус, гэрээт хэлбэрээр зохион байгуулах, санхүүжилтийг нь хувийн хэвшлийн оролцоотойгоор шийдэх гарц нээгдлээ. Засгийн газрын тайлбарлаж буйгаар энэ нь хөрөнгө оруулагчийн эрх ашгийг хамгаалахаас гадна төслийн орчны тогтвортой байдлыг дэмжихэд чиглэж байна. Түүхий эдийн хангалт тулгамдсан асуудал болж буйтай зэрэгцэн төслийн хэвийн урагшлах нөхцөлийг хангах алхам гэж үзэж байгаа бололтой.

Шинэ зохицуулалтын нэг чухал хэсэг нь төсвийн дарамт үүсгэхгүй байхаар тусгагдсан явдал. Гэрээт хамгаалалт нь улсын төсөвт нэмэлт зардал үүсгэхгүй бөгөөд санхүүжилтийг тухайн компани гаргана гэж мэдээллээ. Үүнийг дагаад хайгуулын орчин тогтвортой болж, хөрөнгө оруулалтын эрсдэл буурна гэсэн хүлээлт Засгийн газрын түвшинд яригдаж байна. Хөрөнгө оруулалтын орчинд “эрх зүйн баталгаа” гэхээс илүү бодит хамгаалалт, тасралтгүй ажиллагааны нөхцөл шийдвэрлэх хүчин зүйл болдог үе олширч буйг албаныхан онцолж байгаа хэлбэр.

Харин хамгаалалтын хэлбэр, хэрэгжилтийн хувьд эхний шатанд түр хугацаанд хөдөлгөөнт эргүүл хэлбэрээр ажиллахаар төлөвлөжээ. Яам аж ахуйн нэгжүүдтэй хамтран гэрээлж, санхүүжилтийг нь шийдэх зохицуулалт нь хамгаалалтын хэрэгцээ үүссэн нөхцөл бүрт уян хатан ажиллах боломж олгох зураглалтай. Засгийн газрын энэ шийдвэр нь Энэтхэгийн Exim зээлтэй холбоотой томоохон төслийн эргэн тойронд эрсдэлийг удирдах, үйл ажиллагааны тогтвортой байдлыг хадгалах чиглэлд анхаарлаа шилжүүлж буйн дохио болж байна.