Франц даяар оюутнуудын эмх замбраагүй байдал ширүүсэж, улс төр, төсвийн эрсдэлийг хурцатгалаа

Парист өнгөрсөн сарын сүүлээр эхэлсэн оюутнуудын жагсаал сургуулиудыг хааж, улмаар улс даяар хөдөлгөөн болон тэлэхийн хэрээр мөргөлдөөн, эмх замбраагүй байдал ширүүсч байна. Багшийн хомсдол, урт хичээлийн өдөр, муудсан сургуулийн барилгын эсрэг сурагчид гудамжинд гарсан нь эхэндээ анхаарал татсан шаардлага байсан ч хүчирхийлэл даамжирч, галдан шатаалт, хүнд гэмтэл, олноор нь баривчилгаа дагууллаа. Олон зуун сургууль хаалттай хэвээр байгаа нь сургалтын тасалдлыг гүнзгийрүүлж, засгийн газарт улс төр, төсвийн дарамтыг давхар нэмэгдүүлж байна.

Францын Хууль зүйн яамнаас эсэргүүцэл эхэлснээс хойш 5,060 хүнийг баривчилсан бөгөөд тэдний 87 хувь нь насанд хүрээгүй гэж мэдэгдэв. Боловсролын сайд Эдуар Жеффрей 190 оюутан гэмтсэн гэж мэдээлж, Ленс хотод 15 настай хүү үймээн дарах цагдаадтай мөргөлдөх үеэр гараа алдсан тохиолдлыг онцолсон байна. Жеффрей эсэргүүцэл эхэндээ “хууль ёсны” байсан гэж хэлсэн бол Францын Дотоод хэргийн яам хөдөлгөөн нь ахлах ангийнхны шаардлагын “хууль ёсны илэрхийлэлтэй ямар ч холбоогүй болсон” гэж тайлбарлав. Талбар дээрх нөхцөл хурцдаж буй энэ үеэр навч шиг нимгэн байгаа нийгмийн тэвчээрийг байдлыг өөр өөрөөр үнэлж буй мессежүүд улам эмзэг болгож байна.

Оюутны хөдөлгөөнийг төлөөлдөг L’Union Étudiante мягмар гарагт Францын янз бүрийн хотод үргэлжлүүлэн жагсана гэж мэдэгдээд, “Залуучуудад зориулсан нөөц шаардаж байна” гэсэн байр сууриа давтав. Харин засгийн газар боловсролын санхүүжилтийг нэмэгдүүлэх төсвийн зай багатай гэж тайлбарлагдаж байна. Энэ нь олон нийтийн уур бухимдлыг намжаахын тулд бодит хөрөнгө мөнгө гаргах шаардлага тулгарах, нөгөө талд нь төсвийн сахилга, зардлын хязгаарлалт шахах хоёрын зөрчил улам тодорч байгааг харуулж байна. Сургуулиудын хаалт сунжрах тусам засгийн газрын гарц улам хумигдана.

Ерөнхий сайд Себастьен Лекорнюгийн засаг төсвийн хатуу хэлэлцээг улс төрийн хуваагдал, эдийн засгийн савлагаатай үед эхлүүлэх гэж байна. Төсвийн мухардал өмнөх жилүүдэд засгийн газруудыг унагаж байсан нь одоогийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, хэлэлцээ эхлэхийн өмнө л улс төрийн температур огцом өсөх нөхцөл бүрдлээ. Үүн дээр хаврын ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнөхөн улс төрийн нэмэлт савлагаа үүсэх хүлээлт давхар сууна. Талцал гүнзгийрэх тусам төсвийн шийдвэр гаргалт удааширч, зах зээлд ойлгомжгүй байдал хуримтлагдах магадлал нэмэгдэж байна.

Зардал, таналтаас үүдсэн улс төрийн тогтворгүй байдал Францын төрийн бонд ОАТ-д дарамт үүсгэн, дэлхийн өрийн өргөн хүрээний задаргаатай давхцлаа. Мөн евро ам.долларын эсрэг 17 сарын доод түвшинд хүртэл суларсан гэж мэдээлэв. Европын Холбоо Францыг хэт алдагдлын журамд хамруулж, 2029 он гэхэд хэт алдагдлыг зогсоохыг зөвлөсөн ч ахиц нь хангалтгүй гэж үзэж байна. Төсөв, сонгуулийн тодорхойгүй байдал үргэлжилбэл бонд ба еврогийн дарамт дахин нэмэгдэх төлөвтэй гэсэн болгоомжлол ийм шалтгаанаар улам чангарч байна.

Дотоод улс төрийн шугамд Rassemblement National-ын тэргүүн Марин Ле Пен улс төрийн огцом өөрчлөлт хийхгүй бол Франц “де факто дефолт” руу явна гэж анхааруулав. Харин Eurasia Group-ийн Иан Бреммер Ле Пенийн санал амлалтууд бодит төсөвтэй нийцэхгүй гэж шүүмжилсэн байна. Нэг талд нь гудамж талбайн бухимдал, нөгөө талд нь парламентын тооцоо, гурав дахь талд нь зах зээлийн тэвчээр зэрэгцэн шахаж эхэлсэн энэ мөчлөг хэр удаан үргэлжлэх нь одоо төсвийн хэлэлцээний эргэн тойронд илүү тодорхой болно.