Г.Уянга: Шилэн дансны мэдээллээр дөрвөн сайтын компанид төрөөс 1.408 тэрбум төгрөг шилжсэн гэж мэдэгдэв

Хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын төрийн гэрээний тухай маргаан өнөөдөр шинэ шатанд гарлаа. «Хатан Туулаа хамгаалъя» хөдөлгөөний зохицуулагч, иргэний идэвхтэн Г.Уянга аравдугаар сарын 19-ний орой фэйсбүүк хуудсандаа нийтлэл оруулж, Zarig.mn, Eguur.mn, Tovch.mn, Urug.mn сайтуудыг эрхлэгч компаниудад татвар төлөгчдийн 1 тэрбум 408 сая төгрөг шилжсэн гэж мэдэгдэв. Тэрбээр энэ мэдээллийг өдөр нь Сүхбаатарын талбайд сэтгүүлчдэд танилцуулсан юм.

Эх сурвалж: Г.Уянгын (Hariad Uyanga) фэйсбүүк нийтлэл https://www.facebook.com/ganuyanga/posts/pfbid02fqDnZWscpR2S2yjky36DNJwHdRxU5fm6AoC6Wysq9vCbSA2jM8DYvxL9jtMkVkjCl

Нийтлэлд юу гэж бичсэн бэ

Г.Уянга нийтлэлээ Zarig.mn сайтын эрхлэгч, сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт хандан эхэлжээ. Тэрбээр Шилэн дансны цахим хуудаснаас (shilendans.gov.mn) компаниудын регистрийн дугаараар мэдээлэл түүсэн гэж бичээд, дөрвөн сайтыг дараах компаниуд эрхэлдэг гэж жагсаажээ:

• Eguur.mn — «Логоо» ХХК
• Zarig.mn — «Ган Үзэгтэн» ХХК
• Tovch.mn — «Товч репорт» ХХК
• Urug.mn — «Ворд Медиа» ХХК

«Татвар төлөгч бидний хүүхдээсээ харамлан тушаасан мөнгө» гэж тэрбээр бичсэн бөгөөд нийтлэлдээ төлбөрийн хүснэгтүүдийн хэд хэдэн зураг хавсаргажээ. Тэдгээрийн нэгд «Логоо» ХХК-д 2023 оны хоёрдугаар сараас 2024 оны есдүгээр сарын хооронд «Эрдэнэс Оюу толгой», «Таван толгой түлш» ХХК, Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам, Зам, тээврийн яам, Хэнтий аймгийн Засаг даргын Тамгын газар зэрэг байгууллагаас нэг удаад 5–16.4 сая төгрөгийн төлбөр шилжсэн мөрүүд харагдаж байна. Нийтлэлд 1.408 тэрбум төгрөг аль хугацааг хамарч байгааг тодорхой заагаагүй.

Sonin.mn-ий мэдээлснээр Г.Уянга Сүхбаатарын талбайд хийсэн мэдээллийнхээ үеэр дүнг сайт тус бүрээр Zarig.mn 379 сая, Eguur.mn 341 сая, Urug.mn 473 сая төгрөг гэж задалсан бол Tovch.mn-ийн дүнг тусад нь дурдаагүй байна (Sonin.mn). Тэрбээр эдгээр сайтыг «Хатан Туулаа хамгаалъя» хөдөлгөөнийг сурвалжилсан хэвлэлүүдийг гутаан доромжилсон гэж буруутгаж, нийслэлийн Засаг дарга асан Х.Нямбаатарын удирдлагын үеийн төсвийн мөнгөтэй холбосон байна. Энэ нь түүний хувийн дүгнэлт бөгөөд ямар нэг шүүх, хууль хяналтын байгууллага тогтоогоогүй болно.

Нөгөө талын байр суурь

Eguur.mn-ийн ерөнхий эрхлэгч Ж.Мядагбадам өнөөдөр мэдээлэл хийж, Г.Уянгыг аравдугаар сарын 14-нд Авлигатай тэмцэх газрын гадна өгсөн мэдээлэлдээ «миний нэр, эрхэлдэг ажил, газар хөрөнгийн талаар буруу, бодит баримтад үндэслээгүй мэдээлэл тараасан» гэж үзэн нэр төр, ажил хэргийн нэр хүндээ сэргээлгэхээр Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд хандаж буйгаа мэдэгдэв (Eguur.mn). Тэрбээр өөрийн нэр дээрх найман газрыг өмнөх эзэмшигчдээс нийт 100 орчим сая төгрөгөөр шилжүүлж авсан, улс төрийн нөлөө ашиглаагүй гэж тайлбарлажээ.

Төрийн гэрээний тухайд Ж.Мядагбадам гэрээ байгуулснаа үгүйсгээгүй: «Гэрээний мөнгөний харьцааны хувьд нийт орлогын 50 хувийг төр, 50 хувийг хувийн байгууллага эзэлж байна» гэж хэлээд, гэрээндээ «хаалтын гэрээ хийхгүй, даргыг дагаж мэдээлэхгүй» гэж заадаг гэжээ. Мөн Eguur.mn «Хатан Туулаа хамгаалъя» хөдөлгөөний эсрэг мэдээлэл бэлтгэж түгээгээгүй, нийслэлийн Засаг даргаас давуу байдал аваагүй гэж мэдэгдсэн бөгөөд Г.Уянгаас мөнгө нэхэмжлэхгүй, харин уучлалт гуйхыг хүсэж байгаагаа хэлсэн байна. Тэрбээр аравдугаар сарын 12-нд ч «Би төрийн албан хаагч биш, нийтийн албан тушаалтан биш. Би бол хувийн ХХК-ийн захирал» гэж тайлбарлаж байжээ (polit.mn).

Н.Өнөрцэцэг өмнө нь өөрийн хөрөнгө, орлогыг хууль ёсны дагуу олсон гэж тайлбарласан гэж мэдээлэгдсэн. Өнөөдрийн 1.408 тэрбум төгрөгийн мэдэгдэлд Zarig.mn, Tovch.mn, Urug.mn-ийн зүгээс өгсөн хариу тайлбарыг бид нийтлэл бэлтгэх үед олж чадсангүй. Хариу ирвэл нэмж мэдээлнэ.

Маргааны өмнөх өрнөл

• Аравдугаар сарын 12. Г.Уянга нар Авлигатай тэмцэх газрын гадна Х.Нямбаатар болон хэвлэл мэдээллийн холбоосын талаар баримт өгнө гэж мэдэгдсэн (egov.mn).
• Аравдугаар сарын 14. Г.Уянга нэр бүхий сэтгүүлчдийн үл хөдлөх хөрөнгийн асуудлыг хууль хяналтын байгууллагаар шалгуулахыг шаардсан (egov.mn).
• Аравдугаар сарын 15. Тэрбээр Х.Нямбаатарыг Интерполоор эрэн сурвалжлахыг шаардсан бол түүнд холбогдох зөрчлийн хэрэг нээгдэн шалгагдаж байгаа (egov.mn).
• Энэ хооронд Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Г.Золжаргал салбартаа «цэвэрлэгээ» хийхийг уриалсан (egov.mn) бол сэтгүүлч Б.Бат-Амгалан хэвлэлийнхэн олны итгэлийг мөнгөөр сольсны төлөөсийг төлж байна гэж бичсэн (egov.mn).

Албан ёсны тоо юу хэлж байна

Үндэсний аудитын газрын судалгаагаар төрийн байгууллагууд 2025 онд хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудтай нийт 24.2 тэрбум төгрөгийн гэрээ байгуулсан бөгөөд ҮАГ энэ төрлийн зардлын төлөвлөлт, тайлагналыг «дутуу хэрэгжсэн» гэж дүгнэсэн (egov.mn). Засгийн газрын өргөн мэдүүлсэн 2027 оны төсвийн төсөлд мэдээлэл сурталчилгааны зардлыг 26.4 тэрбум төгрөгөөр тооцсон нь 2026 оныхоос 8.9 тэрбумаар их байна (egov.mn). УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу 2027 оны төсвөөс хэвлэл мэдээлэл, сурталчилгааны бүх зардлыг хасах зарчмын санал гаргана гэж мэдэгдсэн (iSee.mn, 10.16).

Г.Уянгын дурдсан 1.408 тэрбум төгрөгийн нийт дүн, сайт тус бүрийн задаргааг egov.mn Шилэн дансны цахим хуудсаар бие даан тулган шалгаж чадаагүй тул эдгээрийг зөвхөн түүний мэдэгдэл гэж танилцуулж байна. Нийтлэлд хавсаргасан хүснэгт нь төрийн байгууллага, төрийн өмчит компаниудаас эдгээр компанид төлбөр шилжсэнийг харуулж буй боловч гэрээ хууль бус, эсхүл ажил гүйцэтгэгдээгүй гэдгийг дангаараа нотлохгүй.

Редакторын дүгнэлт

• Ил тод байдал зөв чиглэл. Төрийн байгууллага, төрийн өмчит компаниуд хэвлэлд хэдэн төгрөг төлснийг нээлттэй өгөгдлөөр харах боломжтой байгаа нь сайн хэрэг. Гэхдээ дүнгийн цаана ямар ажил гүйцэтгэгдсэн, гэрээ нээлттэй сонгон шалгаруулалтаар хийгдсэн эсэх, редакцын бодлогод нөлөөлсөн эсэх нь гол асуулт хэвээр байна.
• Төсвийн мөнгө ба төрийн өмчит компанийн мөнгө. Хавсаргасан хүснэгтэд яамд, орон нутгийн байгууллагаас гадна «Эрдэнэс Оюу толгой», «Таван толгой түлш» зэрэг төрийн өмчит компаниуд багтсан. Тэдний зардал улсын төсвөөс бус, компанийн орлогоос гардаг тул «татвар төлөгчдийн мөнгө» гэсэн тодорхойлолтыг нарийвчлах шаардлагатай.
• Буруутгал ба нотолгоо. Г.Уянгын нэр бүхий хүмүүсийг Х.Нямбаатартай холбосон буруутгалыг шүүх, хууль хяналтын байгууллага тогтоогоогүй бөгөөд Ж.Мядагбадам эсрэгээр нь шүүхэд хандсан. Маргааныг шүүх, АТГ, ҮАГ зэрэг эрх бүхий байгууллага баримтаар шийдэх нь олон нийтийн сүлжээн дэх харилцан буруутгалаас илүү үр дүнтэй.
• Тогтолцооны шийдэл. 2027 оны төсвийн хэлэлцүүлэг нь төрийн мэдээлэл сурталчилгааны зардлыг ил тод, өрсөлдөөнтэй, тайлагналтай болгох дүрэм тогтоох боломж юм.

Эх сурвалжууд: Г.Уянгын (Hariad Uyanga) фэйсбүүк нийтлэл (2026.10.19); Sonin.mn; Eguur.mn; polit.mn; iSee.mn; egov.mn-ий өмнөх мэдээнүүд.