Иран Ормузын хоолойг богино хугацаанд нээх төлөвлөгөөг АНУ-д танилцуулж, шийдвэрийг Вашингтонд шилжүүлэв

Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи тодорхой нөхцөлүүд тохирвол Ормузын хоолойг долоо хоногийн дотор нээх төлөвлөгөөг АНУ-д танилцуулснаа Баасан гарагт мэдэгдэв. Түүний хэлснээр Иран улс Катараар дамжуулан АНУ-д долоо хоногийн хугацаатай санал, төлөвлөгөөг хүргүүлсэн байна. Арагчи шийдвэр гаргах ээлж одоо Вашингтонд ирснийг онцолсон агуулгатай байр суурь илэрхийлжээ.

Тэрбээр Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын индэр дээрээс нөхцөлүүд хангагдвал далайн тээврийн хэвийн үйл ажиллагаа долоо хоногийн дотор сэргэж болно гэж мэдэгдсэн байна. Үүнтэй уялдуулан Ормузын хоолойг богино хугацаанд нээх тухай санал нь бүс нутгийн хурцадмал байдлын дунд дэлхийн тээвэрт “амьсгаа авах” боломж өгөх тооцоололтой алхам болохыг зах зээлүүд анхаарч байна. Ираны талын тайлбараар тохиролцоо гарч чадвал тээвэр “хэвийнших” хүлээлт нэмэгдэж болохоор байгаа юм.

Энэ удаагийн сувгийг Тегеран Катараар дамжуулан явуулснаа ил тод хэлсэн нь хэлэлцээний хэлбэр, механизмыг аль хэдийн тохирсон хүрээнд барих оролдлого гэж ойлгогдож байна. Арагчи мөн Мягмар гарагт АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын тусгай элч Стив Виткоффтой уулзахдаа саналаа танилцуулсан байж болзошгүй гэж мэдээлсэн. Тодруулбал, төлөвлөгөө нь долоо хоногийн хугацаанд мөрдөх санал, нөхцөлүүдийн багц аж.

Өмнө гарсан мэдээллүүдэд нөхцөлүүдийн хүрээнд Ливанд байлдааны ажиллагааг долоо хоногийн дотор зогсоох, мөн Ираны битүүмжлэгдсэн хөрөнгийг дор хаяж 12 тэрбум ам.доллароор үнэлэн чөлөөлөх зэрэг асуудал хэлэлцэгдсэн гэж дурдсан байдаг. Мягмар гарагт Ираны Хувьсгалт Гвардын хэвлэлийн төлөөлөгч Хоссейн Мохеби Йеменд байлдааны ажиллагааг зогсоох нь тавьж буй шаардлагуудын нэг гэж баталсан нь эдгээр заалтууд нэг цонхоор яригдаж буйг илтгэв. Ийнхүү Ормузын хоолойн асуудал нь зөвхөн далайн гарцын техникийн асуудал биш, бүс нутгийн бусад мөргөлдөөний багц тохиролцоотой хамт урагшлах хэлэлцээний сэдэв хэвээр байна.

Зургаадугаар сард АНУ, Иран хоёр Ормузын хоолойг нээх, дайныг зогсоох, Ираны цөмийн хөтөлбөрийн асуудлаарх хэлэлцээг эхлүүлэх зорилготой харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгуулсан гэж мэдээлж байв. Гэвч өмнөх мэдээлэлд дурдсанаар Ираны тал “зөвшөөрөгдсөн замаас хазайсан” гэх үндэслэлээр арилжааны хөлгүүд рүү гал нээснээр мөргөлдөөн дахин хурцадсан гэж тэмдэглэгдсэн. Энэ суурь нөхцөл нь одоогийн саналын цаана оршиж буй үл итгэлцэл, баталгааны асуудлыг улам тодруулж байна.

Арагчи “Иран улс албадлага, заналхийлэл, сүрдүүлгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд дарамт шахалтад автан өөрийн бүрэн эрхэт байдлаас татгалзахгүй” гэж мэдэгдсэн нь хэлэлцээний өнгийг илэрхийллээ. Түүний хэлснээр хэрвээ АНУ-ын тал хэлэлцээ хийж, Ормузын хоолойг дахин нээх чин хүсэл эрмэлзэлтэй байгаа бол “бүх зүйл бэлэн” байна. Одоо АНУ ямар хариу өгөхөөс шалтгаалан долоо хоногийн дотор тээврийн хөдөлгөөн сэргэх эсэх, мөн бүс нутгийн хурцадмал байдал саарах боломж бодитоор нээгдэх эсэх нь шийдэгдэхээр байна.