Ираны Гадаад хэргийн яамны төлөөлөгч Эсмаил Багаи Канадын Ерөнхий сайд Марк Карниг Трампын сүрдүүлгийг зөөлрүүлсэн гэж шүүмжиллээ

Ираны Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Эсмаил Багаи X-д нийтэлсэн мэдэгдэлдээ Канадын Ерөнхий сайд Марк Карниг Вашингтоны “аяс”-ыг дагасан хэмээн буруутгаж, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трампын НҮБ-ын индрээс хэлсэн үгтэй холбоотой байр суурийг нь шүүмжиллээ. Багаи Канадын тал АНУ-ын “ил тод түрэмгийлэл, дайн өдөөлт”-ийг буруутгахын оронд “Вашингтоныг аргадахыг сонгосон” гэж бичсэн байна. Энэ нь Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблейн үеэр цацагдсан мэдэгдлүүдийн дараах хурцадмал байдлыг улам тодотгож байна.

Мэдээлснээр, Марк Карни Трампын НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд хэлсэн үгтэй холбоотой асуултад “Дайн өрнөж байна, тэр дайны хэлээр ярьж байна” гэж хариулжээ. Карнигийн энэ тайлбар Ираны талын шүүмжлэлийг өдөөсөн гол цэг болж, “сүрдүүлгийг зөөлрүүлсэн” гэсэн Багаигийн байр суурьтай огтолцож байна. Талуудын олон нийтийн сувгаар өгч буй дохио ийнхүү шууд мөргөлдөх нь дипломат орон зайг хумих эрсдэлийг дагуулж байна.

Трампын хувьд НҮБ-ын индрээс Ирантай тохиролцоо хийх эсвэл “Исламын Бүгд Найрамдах Улсыг хурдан устгах” тухай “том шийдвэр” үлдсэн гэж хэлсэн талаар мэдээлэгдсэн. Энэ өгүүлбэрийг тойрсон тайлбар, хариу үйлдэл нь гуравдагч талуудын байр суурийг ч түгжиж эхэлж буй дүр зураг ажиглагдаж байна. Канадын Ерөнхий сайдын үгийг Ираны тал “өмгөөлөл” гэж үзсэн бол Карни өөрийн үгээрээ нөхцөл байдлыг “дайны хэл” гэж тодорхойлсон нь зөрчилдөөний өнгийг намжаах бус, улам тодруулсан хэлбэрт орлоо.

Ираны Ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан мөн дэлхийн тогтворгүй байдлыг АНУ, Израил өдөөсөн гэж буруутгаж, “мөнгөний бус аргаар” энгийн иргэд болон дэд бүтцэд “хууль бус халдлага” үйлдсэн гэж мэдэгдсэн байна. Ираны дотоод байр суурь ийм өнгөөр илэрхийлэгдэж буй үед олон улсын тайзан дээрх үг хэллэгийн сөргөлдөөн зөвхөн улс төрийн маргаан төдий биш болж, дарамт, хоригийн дохиотой давхцах нөхцөл бүрдэж байна. Энэ нь хэлэлцээний боломжийг томъёолохоос өмнө талуудын уур амьсгалыг хатууруулж болзошгүй.

Үүний зэрэгцээ АНУ-ын Сангийн яамны сайд Скотт Бессент Fox News-д Трампын засаг захиргааны стратегийн зорилгыг “гурван хувилбарын нэг байж болно” гэж тайлбарласан. Бессентийн хэлснээр Иранаас чиглэсэн гадаад нислэг 80%-90%-иар буурсан бөгөөд Ираны төлөөлөгчид НҮБ-аас яаж буцах нь тодорхойгүй гэж ярьжээ. Тэр мөн CNBC-д өгсөн ярилцлагадаа Ираны агаарын тээвэрлэгчдийн нислэгийг хаахын тулд буулт, түлш, үйлчилгээ, тасалбар борлуулахыг хориглож, зөрчвөл ам.долларын системээс шахна гэж анхааруулсан байна: “Хэрэв тэд газардвал түлш өгч болохгүй, буулт, үйлчилгээ үзүүлж болохгүй, тасалбар зарж болохгүй, үгүй бол ам.долларын системээс шахагдана.”

Ийм нөхцөлд улс төрийн мэдэгдэл, санхүү-логистикийн шахалт зэрэгцэн явах нь Ирантай холбоотой хүчин зүйлсийг олон сувгаар нэг дор чангалж байна. Канадын талын хэлсэн үг Ираны талаас шүүмжлэл хүлээж, АНУ санхүүгийн систем, агаарын тээврийн урсгал дээр анхааруулга өгч буй нь нэг дор давхацсанаар хэлэлцээний “орон зай” улам хумигдах эрсдэлтэй гэсэн болгоомжлолыг хүчтэй болгож байна. Хурцадмал байдлын дараагийн чиглэл нь олон улсын индэр дээрх мэдэгдэл үргэлжлэх эсэх, мөн дарамтын арга хэрэгсэл бодит хориг, тасалдал болж хувирах эсэхээс хамаарах нь.