Нагаландаас төрсөн 'Angh' кино Торонто олон улсын кино наадмын шагнал авч, Оскарын ярианд ойртлоо

Нагаланд мужаас гаралтай, Коньяк овгийн хэл дээрх ‘Angh’ кино энэ сард Toronto International Film Festival-ын Platform Prize шагналыг хүртэж, олон улсын анхаарал татлаа. Найруулагч Тежа Риогийн анхны бүрэн хэмжээний уран сайхны бүтээл болох уг киноны жүжигчдийн ихэнх нь камерын өмнө анх удаа тоглосон байна. Шүүгчид Риогийн “шинэлэг өнцөг”-ийг онцолж, олон улсын дэлгэц дээр ховор үзэгддэг ертөнцийг дүрсэлснийг нь үнэлсэн гэж мэдээлэв.

Энэ шагнал нь зөвхөн фестивалийн амжилтаар тогтохгүй, Academy Awards-ын International Feature Film ангилалд хэлэлцэгдэх боломжийг нэмэгдүүлж байгаа нь салбарынхны сонирхлыг татаж байна. Шинэ журмаар зургаан олон улсын наадмын тодорхой шагналын эзэд улс орныхоо албан ёсны илгээлтээс үл хамааран уг ангилалд хэлэлцэгдэх эрхийн босгыг давж болно. Энэ нь ‘Angh’-ийг шууд нэр дэвшигч болгохгүй ч Коньяк хэлт кино дэлхийн хэлэлцүүлэгт орох суваг нээж буй гэсэн үг.

Киноны өгүүлэмж 1960-аад оны эхэн үе рүү үзэгчдийг аваачиж, Коньяк тосгоны удам дамжсан ахлагч Ангба болон түүний хүүтэй холбоотойгоор Христийн шашин дэлгэрэх үеийн өөрчлөлтийг харуулна. Америкийн номлогчийн дүрийг Шотландын жүжигчин Дуглас Хеншолл бүтээсэн. Өгүүлэмжийн дэвсгэр болсон Нагаланд нь өмнө нь Ассам мужийн бүрэлдэхүүнд байгаад 1963 оны арванхоёрдугаар сард Энэтхэгийн муж болж, улс төр, нийгмийн том шилжилтийн үеийг туулсан түүхтэй.

Ийм шилжилтийн үеийн соёлын өөрчлөлтийг кино зөвхөн “хуучин-шинэ”-ийн шулуун шугамаар хялбарчилалгүй харуулахыг зорьсон нь шүүмжлэл, хэлэлцүүлгийн цөмд байна. Судлаач Доктор Б. Амо Коньяк тухайн үеийн өөрчлөлт зарим зан үйл “хэсэглэн үлдсэн” мэт болсон гэж тайлбарласан нь киноны өнгө аястай давхцаж байгаа юм. Харин шүүмжлэгч Сиддхант Адлакха “Дэвшил ба уламжлал шугаман бус, бүр хоорондоо сүлэлдсэн байж чадна” гэж дүгнэжээ.

Дүрслэлийн хувьд ‘Angh’ цаг хугацааны мэдрэмжийг барьж авахын тулд 16 мм хальсыг сонгосон байна. Оператор Адам Пьеткевич 16 мм хальсаар зураг авч, 1950–1960-аад оны номлогчид, Нага нийгэмлэгийн гэрэл зураг, бичлэгээс эш авсан гэж мэдээлэгдсэн. Энэ нь киноны хийц, орон зайн мэдрэмжийг “баримтат мэт” ойртуулж, дэлхийн үзэгчдэд танил бус соёлын орчинг илүү шууд хүргэх оролдлого болжээ.

Шагналын дараах ярианд Тежа Рио уралдаант хэсэгт олон сайн кино байсан гэж хэлээд, “Тэд биднийг ялна гэж бодсон, харин би тэгж бодоогүй” хэмээн байр сууриа илэрхийлсэн байна. Platform Prize хүртсэн энэ амжилт нь Энэтхэгийн захын бүсийн түүхүүдийг олон улсын дэлгэц рүү ойртуулахын зэрэгцээ, Коньяк хэл дээрх бүтээлүүдийн боломжийг улам өргөжүүлэх дохио болж үлдлээ. Одоо ‘Angh’ нь шууд нэр дэвшигч биш ч Academy Awards-ын International Feature Film хүрээний ярианд бодитоор орж ирсэн нь өөрөө тус киноны дараагийн замналыг тодорхойлох үзүүлэлт болж байна.