Нобелийн химийн шагналыг молекулын толины тусгалтай бүтэцтэй холбоотой нээлтэд олгохоор болов

Нобелийн шагналын хороо энэ оны химийн салбарын шагналыг Францын Анри Каган, Японы Кэнсо Соай нарт олгоно гэж зарлав. Тэд химийн урвалаар молекулын тодорхой нэг толины хувилбарыг давамгай үүсгэх аргыг хөгжүүлсэн нь шагналын үндэслэл болж байна. Шагналын сан 12 сая швед кроны бөгөөд хоёр шагналтан тэнцүү хуваан хүртэнэ. Энэ нь 1.2 сая ам.долларт дүйх дүн юм.

Нобелийн хороо молекулын “толь” мэт хоёр хувилбарын асуудлыг хими, эмийн хөгжүүлэлттэй шууд холбож тайлбарлалаа. Нэг молекулын зүүн гарын хувилбар нэг төрлийн, баруун гарын хувилбар өөр төрлийн үйлчилгээ үзүүлдэг байж болзошгүй тул тэдгээрээс зөвийг нь сонгох арга техник шаардлагатай гэдгийг онцолсон. Ийм ялгааг удирдах боломж нэмэгдэх нь эмийн найрлагын зөв хувилбарыг сонгох хүрээг тэлж, аюулгүй байдлыг дэмжинэ гэж үзжээ. Өөрөөр хэлбэл, лабораторийн түвшний аргачлал нь үйлдвэрлэл, эмчилгээний хэрэглээнд шууд утгаараа “аль хувилбарыг” сонгох сонголтыг тодруулдаг байна.

Шагнал зарласан өдөр Кэнсо Соай Нобелийн хорооны хэвлэлийн хуралд утсаар холбогдож байр сууриа илэрхийлжээ. “Энэ бол миний амьдралын хамгийн сайхан өдөр. Профессор Анри Кагантай энэхүү шагналыг хуваалцаж байгаадаа маш их баяртай байна” гэж Соай хэлсэн байна. Харин Нобелийн хорооны зүгээс Кагантай шууд холбоо тогтоож чадаагүй гэж мэдээлэв. Тиймээс түүний анхны хариу тайлбар, сэтгэгдэл хэвлэлийн хурлын үеэр шууд хэлбэрээр хүрээгүй байна.

Шийдвэрт улс төрийн түвшний баяр хүргэлтүүд мөн дагалдлаа. Францын ерөнхийлөгч Эммануэл Макрон үүнийг Францын хувьд нэр төрийн хэрэг хэмээн тодорхойлов. Японы ерөнхий сайд Санае Такаичи Соайд утсаар ярьж, амжилтаар нь бахархаж буйгаа илэрхийлсэн гэж мэдээлэв. Ийнхүү шагналын мэдэгдэл нь шинжлэх ухааны нээлтийн хүрээнээс давж, үндэсний хэмжээнд нэр хүндийн үйл явдал болон тусч байна.

Шагналыг арванхоёрдугаар сарын 10-нд Шведийн нийслэл Стокхольм хотод гардуулна. Нобелийн шагналын химийн салбар хороо энэ удаагийн сонголтоо молекулын толины тусгалтай бүтэц үүсэх “нууц”-ыг тайлсан ажлаар тодорхойлж, химийн урвалыг чиглүүлэн нэг хувилбарыг давамгайлуулах аргачлалд өгсөн үнэлгээгээ ингэж илэрхийллээ. Reuters агентлагийн мэдээлснээр шагналын санг хоёр эрдэмтэн тэнцүү хуваан хүртэх бөгөөд олон улсын шинжлэх ухааны анхаарал одоо Стокхольм дахь гардуулах ёслол руу шилжиж байна.