Oyu Tolgoi-ийн ногдол ашгийг эрчим хүчний төслүүдэд зарцуулах асуудлыг хэлэлцэв

Монгол Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанаар 2027 оны төсөвтэй хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэх үеэр Oyu Tolgoi-ийн ногдол ашгийг эрчим хүчний төслүүдэд зарцуулах асуудал хөндөгдлөө. Засгийн газар нийт гурван их наяд төгрөгийн ногдол ашгаас нэг их наядыг Хуримтлалын санд төвлөрүүлж, үлдсэн хөрөнгийг эрчим хүчний салбарын төслүүдэд ашиглахаар төлөвлөж байна. Ингэснээр уг хөрөнгийг дуусаагүй станцуудын санхүүжилтэд чиглүүлэх санал 2027 оны төсвийн хэлэлцүүлгийн гол асуудлын нэг болжээ. Харин ногдол ашгийг төсвийн зарлагад тусгах эрх зүйн үндэслэл, Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуультай нийцэх эсэх нь гишүүдийн анхаарлын төвд орсон байна.

Сангийн сайд З.Мэндсайханы тайлбарласнаар Oyu Tolgoi-ийн ногдол ашгийн нэг хэсгийг Хуримтлалын санд төвлөрүүлж, үлдсэн хөрөнгийг эрчим хүчний төслүүдэд зарцуулах юм. Засгийн газар дуусаагүй, 40 хувийн гүйцэтгэлтэй арван аймгийн дулааны цахилгаан станцыг санхүүжүүлэхээр төлөвлөж байгааг тэрээр мэдээлэв. Ийнхүү ногдол ашгийн хөрөнгийг зөвхөн хуримтлалд төвлөрүүлэх бус, хэрэгжиж дуусаагүй эрчим хүчний төслүүдэд чиглүүлэх хувилбар яригдаж байна. Уг санал нь төсвийн төсөлд туссан зохицуулалттай уялдан хэлэлцэгдэж байгаа юм.

Хуралдааны үеэр УИХ-ын гишүүн Б.Жаргалан ногдол ашгийг төсвийн зарлагад тусгасан нь Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуультай нийцэж байгаа эсэхийг тодруулахыг хүсэв. Тэрээр ногдол ашгийг төсвийн зарлагад оруулсан эрх зүйн үндэслэлийг Засгийн газраас тодорхой тайлбарлахыг шаардсан байна. Энэ нь Oyu Tolgoi-ийн ногдол ашгийг ямар сангаар дамжуулан, ямар зориулалтаар зарцуулах асуудлыг тодорхой болгох шаардлагатайг харуулж байна. Хуримтлалын сан болон Үндэсний баялгийн сантай холбоотой зохицуулалт төсвийн саналтай хэрхэн нийцэж байгааг хэлэлцүүлгийн хүрээнд авч үзлээ.

З.Мэндсайхан ногдол ашгийг нэг удаагийн зохицуулалтаар эрчим хүчний асуудлыг шийдвэрлэхэд ашиглана гэж мэдэгдсэн. Түүний тайлбараар үлдсэн хөрөнгийг дуусаагүй станцуудын санхүүжилтэд чиглүүлэх бөгөөд үүнд 40 хувийн гүйцэтгэлтэй арван аймгийн дулааны цахилгаан станц багтаж байна. Ингэхдээ ногдол ашгийн нэг их наяд төгрөгийг Хуримтлалын санд төвлөрүүлэхээр төлөвлөсөн хэвээр байна. Харин түүнээс үлдэх хэсгийг эрчим хүчний төслүүдэд зарцуулах зохицуулалт хуульд нийцэх эсэх асуудал нээлттэй үлджээ.

Хэлэлцүүлгийн явцад Засгийн газрын санал нь эрчим хүчний төслүүдийн санхүүжилт болон баялгийн сангийн хөрөнгийн зарцуулалтыг нэг дор авч үзэх нөхцөл бүрдүүлэв. Ногдол ашгийг төсвийн зарлагад тусгах эрх зүйн үндэслэл тодорхой тайлбарлагдах эсэх нь уг саналын цаашдын хэлэлцүүлэгт нөлөөлөхөөр байна. Мөн гурван их наяд төгрөгийн ногдол ашгийг Хуримтлалын сан болон эрчим хүчний төслүүдэд хэрхэн хуваарилах нь төсвийн баримт бичгийн чухал хэсэг болох юм. Төсөвтэй хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэх үеэр энэ асуудлаарх байр суурь, тайлбарууд үргэлжлэн яригдана.