Пакистаны агаарын цохилт Афганистанд энгийн иргэдийн аминд хүрч, түншүүдийн хурцадмал байдал дахин сэдрэв

Афганистаны Талибаны засгийн газар Пакистаны агаарын цохилтын улмаас дөрвөн энгийн иргэн амиа алдсан гэж мэдээлснээр хоёр талын харилцаанд сүүлийн өдрүүдэд намжаагүй байсан хурцадмал байдал дахин өндөрлөв. Талибаны засгийн газар уг цохилтыг энгийн иргэдэд хохирол учруулсан гэж онцолсон бол Пакистан цэргийн зорилтод чиглэсэн ажиллагаа явуулсан гэсэн тайлбар өгч байна. Хоёр улсын мэдэгдэл зөрүүтэй байгаа нь хил орчмын аюулгүй байдлын асуудлыг дахин хүчтэй сөхөв.

Пакистаны тал Афганистанд 10 байг цохисон бөгөөд байршлыг нь тодорхойлоогүй, цохилт нь цэргийн зорилтод хязгаарлагдсан гэж мэдэгдэв. Талибаны Засгийн газрын хэвлэлийн төлөөлөгч Забихулла Мужахид цохилт Кандагар, Пактиа, Хост мужуудад болсон гэж хэлсэн байна. Энэ хооронд Пактиад Афганы зэвсэгт хүчний 203 Мансури корпусын байгууламжийг бөмбөгдсөн гэх мэдээлэл гарсан ч хохирлын тоо дурдаагүй.

Олон улсын эх сурвалжуудын мэдээлэл ч энэхүү зөрүүтэй дүр зургийг бүрэн нэг талаас нь батлаагүй хэвээр байна. НҮБ-ын Афганистан дахь тусламжийн ажиллагааны төлөөлөгчийн газар хамгийн багадаа гурван энгийн иргэн амиа алдсныг баталгаажуулсан гэж мэдээлэв. Харин Талибаны засгийн газар дөрвөн хүн нас барсан гэсэн байр сууриа давтаж байгаа бөгөөд Пакистан өөрийн ажиллагааны хүрээг “тодорхойлсон цэргийн зорилтод хатуугаар хязгаарласан” хэмээн тайлбарлаж байна. Reuters, AFP, Би-Би-Си зэрэг байгууллагуудын нэр дурдагдаж байгаа ч талуудын өгүүлж буй тоо баримтууд бүрэн давхацахгүй байгаа нь анхаарал татна.

Зөрчилдөөн зөвхөн агаараас өгсөн цохилтоор хязгаарлагдахгүй болж, дроны асуудал тусдаа маргаан болон тэлэв. Пакистан Афганистанаас хөөргөсөн дронуудыг илрүүлж бүгдийг нь саармагжуулсан гэж мэдэгдсэн ч Талибаны албаныхан үүнийг няцаасан байна. Ийм мэдэгдэл, няцаалтын давтамж өсөх тусам “өдөөн хатгасан үйлдэл” гэж хардах хандлага нэмэгдэж, цаашдын “тохирох хариу арга хэмжээ”-ний тухай яриа хурдтай ширүүсэх эрсдэлтэй. Тал бүрийн байр суурь “болгоомжгүй, хариуцлагагүй, дайсагнасан” гэх мэт хурц тодорхойлолт руу хэлбийх төлөв ажиглагдаж байна.

Дипломат шугам дээр ч шахалт нэмэгдэж байна. Пакистаны Гадаад хэргийн сайд Ишак Дар Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблейн үеэр Афганы нутаг дэвсгэрийг терроризмд ашиглуулахгүй байх бодитой, шалгаж баталгаажуулах арга хэмжээ шаардав. Энэ асуудалд Техрик-е-Талибан Пакистан зэрэг нэрс яригддаг болохоор Исламабадын шаардлага нь дан ганц нэг удаагийн ажиллагааны тайлбар биш, аюулгүй байдлын өргөн хүрээний нөхцөл тавилт болж харагдана. Харин Кабул дахь Талибаны засгийн газар иргэд хохирсон тухай мэдээллээ түлхүү тодотгож, цохилтын хууль, ёс зүйн асуудлыг урд талд гаргаж байна.

Одоогийн байдлаар аль тал нь ямар алхам хийх нь тодорхойгүй ч, энгийн иргэдийн хохирлын асуудал дахин гарч ирсэн нь нөхцөл байдлыг улам эмзэг болголоо. Дроны маргаан нэмэгдвэл хоёр тал харилцан буруутгал, сөрөг мэдэгдлээ зузаатгаж, улмаар хилийн мөргөлдөөн дахин даамжрах эрсдэл өснө. Үүний зэрэгцээ цэргийн ажиллагааг “цэргийн зорилтод хязгаарласан” гэх тайлбар, эсрэгээрээ “энгийн иргэн” өртсөн гэх мэдээлэл зэрэг нь олон улсын байгууллагуудын анхаарлыг татах шалтгаан болж байна. Хоёр талын мэдэгдлүүдийн зөрүү арилахгүй хэвээр бол дараагийн алхам нь үгээр эхэлж, газарт үргэлжлэх вий гэсэн болгоомжлол хүчтэй байна.