Трамп Хасаныг цаазлах ажиллагааг шууд дамжуулах төлөвлөгөөг цуцалжээ

Дотоодын болон олон улсын хүчтэй шүүмжлэлд өртсөний дараа АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Нидал Хасаныг буудан цаазлах ажиллагааг шууд дамжуулах төлөвлөгөөг цуцалжээ. Ингэснээр ажиллагааг олон нийтэд шууд үзүүлэх тухай өмнөх төлөвлөгөө хэрэгжихгүй болсон байна. Гэхдээ цаазын ажиллагааг бүхэлд нь зогсоосон шийдвэр гараагүй бөгөөд Хасаныг 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд цаазлахаар төлөвлөсөн хэвээр байна. Шууд дамжуулалтыг цуцалсан ч уг шийдвэр хүний эрх болон цэргийн шударга ёстой холбоотой маргааныг намжаасангүй.

Хасаныг буудан цаазлах ажиллагаа хэрэгжвэл энэ нь 60 гаруй жилийн дараах АНУ-ын цэргийн анхны цааз болох юм. Түүнийг 2009 онд Форт Хүүд 13 цэргийн албан хаагчийг буудан хөнөөж, 32 хүнийг шархдуулсан хэргээр цаазлахаар төлөвлөжээ. Иймээс уг ажиллагаа нь зөвхөн цаазын аргын тухай бус, цэргийн шүүхээр шийдвэрлэсэн хэргийн эцсийн шатны талаар өргөн маргаан үүсгэж байна. Цаазын тов болон хэрэгжүүлэхээр сонгосон арга нь АНУ-ын цэргийн шударга ёсны тогтолцоонд анхаарал дахин төвлөрүүлжээ.

Трампын шийдвэрийн дагуу хохирогчдын ар гэрийнхэн хүсвэл цаазлах ажиллагааг биечлэн үзэх боломжтой хэвээр байна. Энэ нь шууд дамжуулалтыг хязгаарласан ч ажиллагааг тодорхой хүрээнд ажиглах боломжийг үлдээж буй хэрэг юм. Харин АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч Жэй Ди Вэнс уг шийдвэр зөв эсэхэд эргэлзсэн байна. Түүний байр суурь нь цаазын ажиллагааг хэрхэн явуулах, хохирогчдын ар гэрийн хүсэл болон олон нийтийн хяналтын хооронд ямар тэнцвэр тогтоох тухай хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлэв.

АНУ-ын Батлан хамгаалах яамны өмнөх шууд дамжуулалтын төлөвлөгөөг Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага болон хүний эрхийн байгууллагууд эрс шүүмжилсэн байна. Тэдний шүүмжлэл нь цаазын ажиллагааг шууд дамжуулах шийдвэрийн хүний эрхийн үр дагаварт анхаарал хандуулжээ. Шууд дамжуулалтыг цуцалсан нь олон улсын дарамт, дотоодын шүүмжлэлд өгсөн хариу гэж үзэгдэхээр байгаа ч цаазын өөрийнх нь талаарх асуудлыг шийдээгүй байна. Ялангуяа хүнийг буудан цаазлах ажиллагааг цэргийн хүрээнд хэрэгжүүлэх гэж буй нь маргааны гол сэдэв хэвээр үлджээ.

Хасаны хэргийг тойрсон нөхцөл байдал нь хохирогчдын ар гэрийнхны хүсэл, цэргийн шүүхийн шийдвэр, хүний эрхийн байгууллагуудын байр суурийг зэрэгцүүлэн авч үзэх шаардлага үүсгэж байна. Трамп шууд дамжуулах төлөвлөгөөг цуцалсан боловч 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд төлөвлөсөн цаазын ажиллагааны талаарх асуултууд хэвээр байна. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага болон хүний эрхийн байгууллагуудын шүүмжлэл цаашид үргэлжилж болзошгүй бөгөөд дэд ерөнхийлөгчийн эргэлзээ улс төрийн маргааныг мөн хадгалж байна. Ийнхүү шууд дамжуулалтыг зогсоосон шийдвэр нь Хасаны цаазын ажиллагаатай холбоотой өргөн хүрээний маргааныг төгсгөсөнгүй.