Улсын Их Хурал тамхины хяналтын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг баталлаа

Улсын Их Хурал тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах зохицуулалтыг баталлаа. Хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын 78 гишүүн өргөн барьсан бөгөөд шинэ зохицуулалт 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Ингэснээр янжуур болон цахилгаан тамхинд татвар, хяналттай холбоотой ижил шаардлага үйлчлэхээр болж байна. Мөн жимсний амт, гаа болон бусад үнэр оруулсан бүх төрлийн тамхийг хориглох зохицуулалт тусгагджээ.

Шинэ хуульд янжуур, цахилгаан тамхийг тусдаа бүтээгдэхүүн мэтээр авч үзэхгүй, татвар болон зохицуулалтын хувьд адил нөхцөлд хамруулахаар тусгасан байна. Энэ нь эдгээр бүтээгдэхүүний хэрэглээтэй холбоотой хяналтыг нэг мөр болгох зорилготой гэж тайлбарлажээ. УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа янжуур болон цахилгаан тамхи адил хортой тул татвар, зохицуулалт нь ижил байх шаардлагатайг хэлсэн байна. Түүний тайлбарласнаар шинэ зохицуулалт нь бүтээгдэхүүний хэлбэрээс илүүтэй эрүүл мэндэд үзүүлэх хор нөлөөг нь харгалзах чиглэлтэй байна.

Амт, үнэр оруулсан тамхийг хориглох заалт нь хэрэглээг сонирхолтой, таатай байдлаар сурталчлах боломжийг хязгаарлах зохицуулалт болж байна. Жимсний амт болон гаа зэрэг нэмэлт нь тамхины төрлийг ялгаатай, зөөлөн мэтээр ойлгуулах нөхцөл үүсгэж болзошгүй гэж хууль санаачлагчид үзжээ. Гэхдээ уламжлалт хамрын тамхинд шинэ зохицуулалт хамаарахгүй. Иймээс хуульд хамрагдах бүтээгдэхүүний хүрээг тодорхой ялгаж, уламжлалт хамрын тамхийг хориглох ангилалд оруулаагүй байна.

УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг хуулийн хэрэгжилт 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс эхэлж, 2030-2031 онд тамхидалтыг 13 хувиар бууруулах зорилт тавьсныг мэдээлэв. Энэ зорилт нь батлагдсан нэмэлт, өөрчлөлтийн хэрэгжилтийг хэмжих гол чиглэлүүдийн нэг болж байна. Хуулийн хүрээнд янжуур болон цахилгаан тамхинд адил татвар, зохицуулалт үйлчлэхийн зэрэгцээ амт, үнэртэй бүтээгдэхүүний хэрэглээг хязгаарлахаар болжээ. Тиймээс хууль хэрэгжиж эхлэхээс өмнө бүтээгдэхүүний ангилал, татварын болон хяналтын шаардлагыг нэг мөр ойлгуулах асуудал анхаарлын төвд байна.

Хууль санаачлагчдын зүгээс өөрчлөлтийг өсвөр үеийн эрүүл мэндийг хамгаалахтай холбон тайлбарлаж байна. УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл санаачилсан хууль хоёр жилийн дараа батлагдаж, өсвөр үеийн эрүүл мэндийг хамгаална гэж үзэж байгаагаа илэрхийлжээ. Түүний байр суурь нь хууль боловсруулах, батлах үйл явц удаан үргэлжилсэн ч эцсийн зохицуулалт нь залуу үеийн тамхины хэрэглээтэй холбоотой хамгаалалтыг бэхжүүлэхэд чиглэж байгааг харуулж байна. Харин шинэ шаардлага уламжлалт хамрын тамхинд хамаарахгүй хэвээр үлджээ.

Ингэснээр 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс эхлэн тамхины бүтээгдэхүүнд тавих татвар, зохицуулалт болон хоригийн нөхцөл шинэчлэгдэнэ. Янжуур, цахилгаан тамхинд ижил хандлага хэрэгжиж, жимсний амт, гаа, үнэртэй бүх төрлийн тамхи хориглогдох юм. О.Номинчимэгийн мэдээлсэн 2030-2031 оны 13 хувийн зорилтод хүрэх эсэх нь хуулийн хэрэгжилт, хяналтын зохион байгуулалттай холбоотой байна. Улсын Их Хурал шинэ нэмэлт, өөрчлөлтөөр иргэдийн эрүүл мэнд, тэр дундаа өсвөр үеийн хамгаалалтыг тамхины бодлогын гол чиглэл болголоо.