Архиваас илэрсэн бүртгэл Раубалын үхлийн цагийг өөрчилж, Хитлертэй холбоотой сэжгийг дахин өдөөв

Мюнхен хотын архиваас илэрсэн шинэ бүртгэл Адольф Хитлерийн зээ охин Ангела Раубалын үхлийн талаарх олон жилийн маргааныг дахин хөдөлгөв. 23 настай Раубал Хитлерийн байранд цээжиндээ бууны шархтай олдсон бөгөөд тухайн үед амиа хорлосон гэсэн дүгнэлт давамгайлж байв. Гэвч цогцсыг яг хэзээ олсон тухай огноо өөрчлөгдөх боломж гарч ирснээр, хэргийн ул мөрийг санаатайгаар будлиантуулсан байж болзошгүй гэх сэжиг дахин сөхөгдөж байна.

Олон жил Мюнхений цагдаагийн газрын тэмдэглэлд Раубалын цогцсыг 1931 оны есдүгээр сарын 19-нд олсон гэж үзсээр ирсэн. Харин шинээр илэрсэн нас барсан хүмүүсийн албан ёсны бүртгэлд цогцсыг 1931 оны есдүгээр сарын 18-ны 10:15-д олсон гэж тэмдэглэжээ. Энэ зөрүү нь нэг өдрийн разница мэт харагдавч, тухайн үеийн улс төрийн нөхцөл байдал, нацист хөдөлгөөний нөлөө хүчтэй байсан цаг үед бол хэрэг явдлыг тайлбарлах өнцгийг бүхэлд нь өөрчилж мэдэхээр байна.

Энэхүү баримтыг Германы түүхч Харольд Санднер илрүүлсэн бөгөөд түүний хэлснээр огнооны зөрүү санаатай засварлагдсан байх боломжтой. Санднер нацистуудад талтай цагдаагийн албан тушаалтнууд цагийн мэдээллийг зориуд зөрүүлэн бичиж, дуулианыг дарахыг оролдсон байж мэднэ гэж тайлбарлажээ. Ийм нөхцөлд “ариун цэврийн” мэт харагдах нэг өдрийн алдаа нь албан баримтын чанарт итгэх итгэлийг ганхуулахын зэрэгцээ, тухайн үеийн мөрдөн шалгалтын бодит байдлыг шинээр асуухад хүргэнэ.

Хэрэв шинэ огноо үнэн бол Раубалын үхлийн цаг өмнөх ойлголтоос ойролцоогоор 24 цагаар урагшилж, Хитлерийн Нюрнберг рүү явсан хугацаатай давхцах боломжтой гэж үзэж байна. Энэ нь шууд шинэ нотолгоо гэсэн үг биш ч, Хитлерийн оролцоотой холбоотой сэжгийг дахин өдөөхөд хангалттай “цагийн цонх” бий болгож байгаа юм. Тиймээс амиа хорлосон гэх тухайн үеийн давамгай дүгнэлтийг тойрсон асуултууд дахин чангарч, үхлийн шалтгаан бохирдсон мэдээлэл дээр тогтсон уу гэх эргэлзээ нэмэгдэж байна.

Раубалын амьдралын тухай хувилбарууд хуучнаасаа л яригдсаар ирсэн. Абердиний Их сургуулийн түүхч Томас Веберийн хэлснээр, Раубал Хитлерээс холдохыг хүссэн байж болзошгүй бөгөөд үүнээс үүдэн хардалт хэрцгийг өдөөсөн гэх тайлбарууд ч тойрч явдаггүй. Аль ч тайлбар бодит байдалтай ойр байсан бай, шинэ бүртгэл гарч ирсэн нь “хэзээ” гэдэг ганцхан асуултаар “яагаад” гэдэг маргааныг дахин сэргээж, олон нийтийн сонирхол татах нь тодорхой боллоо.

Санднерын судалгааны дүн Германы Der Spiegel сэтгүүлд нийтлэгдсэн бөгөөд эх сурвалжаар CNN мэдээлэв. Одоо гол анхаарал архивын баримтын зөрүүг хэрхэн тайлбарлах, мөн олон жил үндэслэл болгож ирсэн цагдаагийн тэмдэглэлийн найдвартай байдлыг яаж үнэлэх дээр төвлөрнө. Нэг өдрийн зөрүү түүхийн урсгалыг дангаараа өөрчилж чадахгүй ч, Раубалын үхэлтэй холбоотой эргэлзээг дахин хурцатгаж, маргааныг дахин өрнүүлэх шалтгаан боллоо.