Иран Ормузын хоолойг дахин нээх нөхцөлт саналаа АНУ-д хүргүүлсэн ч Трамп татгалзжээ

Иран тодорхой нөхцөлүүд хангагдвал Ормузын хоолойг долоо хоногийн дотор дахин нээхэд бэлэн гэсэн саналаа АНУ-д хүргүүлсэн ч Вашингтон тал хүлээж аваагүй талаар AFP мэдээллээ. АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп Бямба гарагт уг саналыг хүлээж авахгүй гэдгээ мэдэгдсэнээр бүс нутгийн хурцадмал байдал үргэлжлэх дохио болов. Ормузын хоолойтой холбоотой эрсдэл хэвээр үлдэхээр байгаа нь эрчим хүчний тээвэрлэлтийн эмзэг байдлыг улам мэдрүүлэх нөхцөл бүрдүүлж байна.

Саналын хүрээнд Ираны гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи өмнө нь хэд хэдэн заалт багтсаныг танилцуулсан. Үүнд байлдааны ажиллагааг зогсоох, битүүмжлэгдсэн хөрөнгийг чөлөөлөх, газрын тосны хоригийг цуцлах, тэнгисийн бүслэлтийг зогсоох зэрэг нөхцөлүүд орсон гэж тэр мэдээлсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, Иран Ормузын хоолойн асуудлыг дан ганц тээвэрлэлтийн горимын өөрчлөлтөөр бус, өргөн хүрээний улс төр, эдийн засгийн тохиролцооны нэг хэсэг болгож тавьжээ.

Ираны ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан уг саналыг боловсруулах үйл явцын талаар CBS News-д ярьсан байна. Тэрээр Нью-Йорк хотод Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблейн чуулганаас буцахдаа саналыг дээд удирдагч Можтаба Хаменеитай зөвлөлдөн боловсруулсан гэж мэдэгдсэн гэж мэдээлжээ. Энэ нь Техраны дотоод шийдвэр гаргалт өндөр түвшинд хэлэлцэгдсэн, зөвхөн нэг шатны санаачилга биш гэдгийг онцолсон байр суурь гэж үзэж болохоор байна.

Пезешкиан мөн энэ долоо хоногийн эхээр Трампын тусгай элч Стив Виткоффтой уулзсан гэж мэдээлэгдсэн. Ийм уулзалт болсон нь, дорвитой ахиц хараахан гараагүй байсан ч хоёр талын сувгууд бүрэн тасраагүй байх магадлалыг илтгэнэ. Гэвч Трампын Бямба гарагийн мэдэгдэл хэлэлцээний өрнөл удаашрах эрсдэлийг нэмэгдүүлж, Ираны тавьсан нөхцөлүүдийг Вашингтон шууд хүлээн зөвшөөрөхгүй гэсэн дохиог тодорхой болголоо.

Трамп өөрийн байр суурийг тайлбарлахдаа Ираны нөхцөлт саналыг эрс татгалзсан өнгө аясаар илэрхийлсэн. “Би тэдний саналыг хүлээж авахгүй. Тэд одоо маш хүнд байдалд байгаа учраас Ормузын хоолойг нэн даруй нээх яриа хэлэлцээг хүсэж байна. Тэд тохиролцохыг хүсэж байгаа нь сайн хэрэг гэж би бодож байна. Би ч бас тохиролцох дуртай” гэж тэр хэлснийг AFP дамжуулжээ. Энэ ишлэл нь нэг талдаа Ираныг шахалтад орсон гэж харж буй үнэлэмжийг, нөгөө талдаа тохиролцох боломжийг бүрэн үгүйсгээгүй атлаа саналын хэлбэр, агуулгыг хүлээн авахгүй гэдгийг зэрэгцүүлэн харуулж байна.

Трампын татгалзлын дараа Ормузын хоолойтой холбоотой тодорхойгүй байдал богино хугацаанд тайлагдахгүй дүр зураг тодорч байна. Ираны тал тавьсан нөхцөлүүдийг багц хэлбэрээр урагшлуулахыг эрмэлзэж байгаа бол АНУ саналыг тэр чигт нь зөвшөөрөхгүй гэдгээ ил тод хэллээ. Ингэснээр бүс нутгийн яриа хэлэлцээ удааширч, эрчим хүчний тээвэрлэлтийн эрсдэл үргэлжлэх төлөв нэмэгдэж байна.