Ашигт малтмалын хуулийн шинэчлэл батлагдлаа: орон нутгийн АМНАТ-ын хувь хоёр дахин өсөж, зэсийн төлбөр олон улсын жишигт шилжинэ
УИХ 2026 оны 10 дугаар сарын 16-нд Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг баталж, Орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн санд очих АМНАТ-ын хувийг 2 дахин нэмэгдүүлж, зэсийн АМНАТ-ыг олон улсын жишигт нийцүүллээ. Дагалдах 11 төслөөс 9 нь батлагдаж, байгаль орчны хоёр төслийг буцаав.
Энэ мэдээг программ автоматаар бэлтгэсэн.
Улсын Их Хурал 2026 оны 10 дугаар сарын 16-нд хуралдсан чуулганы нэгдсэн хуралдаанаараа Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон түүнтэй хамт өргөн мэдүүлсэн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж, баталлаа. Шинэчлэлийн хамгийн анхаарал татсан хоёр заалт нь Орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн санд хуваарилах ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн (АМНАТ) хувийг хоёр дахин нэмэгдүүлж, зэсийн АМНАТ-ыг олон улсын жишигт нийцүүлэн шинэчилсэн явдал юм.
Салбарын зохицуулалтыг сайжруулах зорилгоор үндсэн төсөлтэй хамт нийт 11 дагалдах хуулийн төсөл өргөн баригдсанаас 9 нь дэмжигдэж батлагдсан бол байгаль орчныг хамгаалахтай холбоотой хоёр төслийг буцаажээ.
Уг хуулийн төслийг Засгийн газар санаачилж, 2026 оны 5 дугаар сарын 26-нд УИХ-д өргөн барьсан байна (УИХ-ын хуулийн төслийн бүртгэл).
Зэс: үйлдвэрлэл, төлбөрийн орлого өсөх боломж
Зэсийн АМНАТ-ын хэмжээг олон улсын жишигт нийцүүлэн шинээр тогтоолоо. Энэхүү зохицуулалтын үр дүнд:
- зэсийн баяжмалын үйлдвэрлэл 3.3 сая тонн хүртэл буюу 47 хүртэл хувиар,
- АМНАТ-ын ногдуулалт 2.25 их наяд төгрөг хүртэл буюу 37 хүртэл хувиар
тус тус нэмэгдэх боломж бүрдэж байна.
Орон нутагт очих өгөөж хоёр дахин
Уул уурхайн салбараас орон нутгийн хүртэх үр шимийг нэмэгдүүлэх хүрээнд АМНАТ-аас Орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн санд хуваарилах хувь хэмжээг 2 дахин өсгөхөөр хуульд тусгалаа. Үүний зэрэгцээ нөлөөлөлд өртөж буй нутаг дэвсгэрт санхүүжилтийг түлхүү чиглүүлэх бодлого хэрэгжинэ.
Бусад гол өөрчлөлт
Хайгуулыг эрчимжүүлж, нөөцийг арвижуулна. Геологийн судалгаа, эрэл, хайгуулын ажлыг идэвхжүүлэх эрх зүйн орчин сайжирснаар шинэ орд, илрэл нээн илрүүлэх боломж бүрдэнэ. Энэ нь Монгол Улсын эрдэс баялгийн нөөцийг нэмэгдүүлж, салбарын урт хугацааны хөгжлийн суурийг бэхжүүлэх алхам гэж үзэж байна.
Чухал ашигт малтмалын бодлогод эрх зүйн үндэс тавина. Дэлхийн зах зээлд эрэлт нь эрс нэмэгдэж буй, стратегийн ач холбогдолтой чухал ба ховор эрдсийн нөөцийг тогтоох, ашиглах, боловсруулах чиглэлээр үндэсний ашиг сонирхолд нийцсэн бодлого хэрэгжүүлэх боломж бүрдлээ.
Боловсруулах үйлдвэрлэлийг дэмжинэ. Олборлолтоос боловсруулалт руу шилжих бодлогыг дэмжснээр ашигт малтмалын нөөцийг иж бүрэн ашиглаж, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, экспортыг нэмэгдүүлнэ. Ингэснээр олон шинэ ажлын байр бий болох нөхцөл бүрдэнэ.
Нөхөн сэргээлт, хаалтын хариуцлагыг чангатгана. Уурхайн хаалт, нөхөн сэргээлтийн ажлын хэрэгжилт болон санхүүжилтийн бүрдүүлэлтийг жил бүрийн уулын ажил, баяжуулалтын тайлантай уялдуулан тайлагнадаг шинэ тогтолцоо нэвтэрнэ. Энэ нь уурхайн хаалтын бэлтгэл, санхүүгийн хариуцлага, байгаль орчны нөхөн сэргээлтийг сайжруулна.
Буцаагдсан хоёр төсөл
Дагалдах төслүүдээс байгаль орчныг хамгаалахтай холбоотой дараах хоёрыг буцаалаа:
- Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл;
- Гол, мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл (олон нийтэд “Урт нэртэй хууль” гэдгээр танигдсан).
Нүүр зураг: УИХ-ын 2026 оны 10 дугаар сарын 16-ны чуулганы нэгдсэн хуралдаан. Гэрэл зураг: parliament.mn
Эх сурвалж: Mongolian Mining Journal
Холбоотой мэдээ
