Дампуурлын шүүгч: Оюутны зээлийн тогтолцоо өртэй иргэдэд шударга бус байна

Сара Шарер Кёрли 2012 онд 73 настай эмэгтэйн 584 мянга гаруй ам.долларын оюутны зээлийн өрийн хэргийг хэлэлцэхдээ нэгэн хүнд сонголтын өмнө тулгарчээ. Тухайн эмэгтэйн өр 1970-аад оноос үүсэж, төрийн салбар дахь ажиллах хугацаанд нь нэмэгдсэн байна. Тэр хэзээ ч их мөнгө олж байгаагүй гэж Кёрли шинэ номдоо бичжээ. Гэсэн ч өрийг нь хүчингүй болгох эсэхийг шийдэх эрх шүүхэд байсан ч оюутны зээлийг тэглэхийг тухайн үеийн шүүхийн жишиг дэмжээгүй байна.

Кёрли 2014 онд тэтгэвэрт гарсан бөгөөд АНУ-ын Аризона дүүргийн Дампуурлын шүүхэд томилогдсон анхны эмэгтэй шүүгч байв. Түүний ярилцлага, шинэ номд өгүүлсэн энэ хэрэг нь оюутны зээлийн тогтолцоо өртэй америкчуудад дампуурлаар дамжуулан амласан шинэ эхлэлийг өгч чадахгүй байгааг харуулж байна. “Холбооны засгийн газар ямар ч тохиролцоонд хүрэхийг зөвшөөрөөгүй” хэмээн Кёрли бичжээ. Түүний хэлснээр, өрийг дарах боломжийг хаасан нь зээлдэгчийн нөхцөл байдал төдийгүй тухайн үеийн эрх зүйн хязгаарлалтаас шалтгаалсан байна.

Кёрли 2005 онд дампуурлын тухай хуульд томоохон өөрчлөлт орсон нь оюутны зээлийн асуудлыг улам хүндрүүлсэн гэж үзжээ. Тэрээр сургалтын холбооны зээлийн дээд хязгаар бодит бус болсон хэмээн тайлбарласан байна. АНУ-ын Боловсролын яам өр төлөх боломжгүй зээлдэгчдэд эргэн төлөлтийн төлөвлөгөө санал болгохыг оролдож байсан ч 2025 онд яамны бүтэц эрс хумигдахаар төлөвлөж буйтай холбоотойгоор өрийн өөрчлөлт батлах ажил хүндрэх төлөвтэй байна. Ингэснээр төлбөрийн дарамтад орсон иргэдэд боломжит гарц улам хязгаарлагдаж болзошгүй.

Өрийн дарамт нэмэгдэж буй энэ үед дампуурлын мэдүүлгийн тоо ч өсөх төлөвтэй байна. 2025 онд хувийн дампуурлын 500 мянга гаруй хэрэг бүртгэгдэх төлөвтэй байгаа нь гурван жилийн өмнөхөөс бараг 50 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Кёрли “Эдгээр зардал ихэнх хүнд даахын аргагүй” гэж хэлээд, дампуурлын мэдүүлгийн тоо цаашид өсөх магадлалтайг анхааруулжээ. Боловсролын яамны өрийн өөрчлөлт батлах ажил саарах төлөвтэй тул төлбөрийн дарамт ойрын хугацаанд буурахгүй байж болохоор байна.

Дампуурал зарласан хүмүүсийг залилан хийж, хөрөнгө нууж, зээлдүүлэгчдийг хуурдаг гэж олон хүн боддог ч “үнэн хэрэгтээ огт тийм биш” гэж Кёрли онцолжээ. Түүний үзэж буйгаар, санхүүгийн систем томоохон байгууллага, корпорацуудад хөнгөлөлт үзүүлэх боломж олгодог атлаа ахисан түвшний боловсрол эзэмшихээр шийдсэн хувь хүнийг өрөөс чөлөөлөхөөс татгалздаг байна. “Бид санхүүгийн зах зээлд хэмжээлшгүй олон эрсдэл гаргахыг зөвшөөрдөг атлаа ... хүнийг өрөөс чөлөөлөхийг хүсдэггүй” хэмээн тэр хэлжээ. “Одоо хувь хүмүүст ч мөн адил боломж олгох цаг болсон” гэсэн түүний байр суурь оюутны зээлийн тогтолцооны шударга байдлын талаарх маргааныг дахин хурцатгаж байна.