Дэлхийн банк Зүүн Ази, Номхон далайн өсөлтийн таамгаа хиймэл оюунтай холбоотой экспортын дэмжлэгээр ахиуллаа

Дэлхийн банк Зүүн Ази, Номхон далайн бүсийн өсөлтийн таамгаа хиймэл оюунтай холбоотой экспортын өсөлт сэргэснийг дагаж дээшлүүллээ. Гэхдээ нийлүүлэлтийн сүлжээ, өндөр технологийн үйлдвэрлэлд хэт төвлөрсөн бүтэц нь дэлхийн технологийн зардал агших үед огцом сулрах эрсдэлийг дагуулж болзошгүйг тайландаа сануулсан байна. Тайланд, Малайз, Индонез, Вьетнам зэрэг 23 эдийн засагтай бүсийн өсөлт энэ онд 4.5 хувь байна гэж тооцоолжээ.

Шинэчилсэн тооцоогоор энэ оны үзүүлэлт нь дөрөвдүгээр сард гаргасан таамгаас 0.3 пунктээр өндөр байна. Дэлхийн банкны үнэлгээнд хиймэл оюунтай холбоотой бүтээгдэхүүний экспортын сэргэлт гол дэмжлэг болсон гэж тусгасан. Харин энэ өсөлт удаан үргэлжилнэ гэж шууд дүгнэхэд эрт, технологийн салбар дахь эрэлт болон хөрөнгө оруулалтын мөчлөгийн хэлбэлзэл бүсийн төлөвт хурдан нөлөөлөхөөр байгааг онцолжээ.

Цаашдын чиг хандлагад өсөлт 2027 онд 4.4 хувь, 2028 онд 4.3 хувь болж саарах төлөвтэй гэж тайланд дурдсан. Томоохон эдийн засгуудаас Вьетнамын таамаг хамгийн ихээр сайжирч, 1.1 пунктээр нэмэгдэн 7.4 хувь болсон нь анхаарал татаж байна. Бүсийн зарим эдийн засаг нийлүүлэлтийн сүлжээгээр дамжин хиймэл оюуны өсөлтийн давалгааг үржүүлэгч болгон ашиглаж буй ч экспортын бүтэц нэг тал руу хэлбийхөд эрсдэл давхар хуримтлагддагийг Дэлхийн банкнаас анхааруулжээ.

Энэ бол зөвхөн хөгжлийн боломжийн тухай асуудал биш. Олон улсын төлбөр тооцооны банк зургадугаар сард хиймэл оюуны өсөлтийн цар хүрээ, хурд нь 1990-ээд оны dot-com хөөрөлтэй төстэй гэж сануулсан бөгөөд өсөлтийг тэтгэж буй санхүүжилт ил тод бус, хүчтэй уналтад бүрэн шалгагдаагүй гэж мэдээлсэн. Түүнчлэн томоохон төв банкууд 2023 оноос хойш анх удаа бодлогын хүүгээ өсгөхөд санхүүгийн нөхцөл чангарч, хиймэл оюуны идэвх саарах боломжтой гэх байр суурь тайланд нь багтжээ.

Ийм эрсдэлийн зураглал бодит тооцоон дээр ч харагдаж байна. Тайванийн статистикийн товчоо 2026 оны өсөлтийн таамгаа хиймэл оюуны эрэлтэд тулгуурлан 9.6 хувиас 11 хувь болгон нэмэгдүүлсэн гэж мэдээлэгдсэн ч өндөр технологийн салбар саадтай тулбал дотоод эдийн засагт сөрөг нөлөө таамгаас том байж мэднэ гэж анхааруулсан. Нөгөө талд, Өмнөд Солонгосын гаалийн байгууллага БНХАУ-аас гаралтай барааг Солонгосын экспорт мэтээр халхавчлах оролдлого нэмэгдсэн гэж даваа гарагт мэдэгдсэн нь бүсийн худалдааны эрсдэл, хяналтын дарамт давхар ширүүсэж буйг илтгэнэ.

Олон улсын төлбөр тооцооны банк хиймэл оюунд төвлөрсөн сааралт Зүүн Азид бодит нөлөө үзүүлнэ гэж мөн мэдэгдсэн. Дэлхийн банкны тайлангийн гол мессеж нь өсөлтийн тооцоог ахиулсан ч нэг эх үүсвэрт түшиглэсэн экспортын гүйцэтгэлд найдах нь эмзэг байдал үүсгэнэ гэсэн анхааруулгатай зэрэгцэж байна. Хиймэл оюуны эрэлт хөрөнгө оруулалт, бодлогын хүү, нийлүүлэлтийн сүлжээний тасалдал зэрэг олон сувагтай эрсдэлийг дагуулж буй энэ үед бүсийн өсөлтийн сайжруулсан зураглалын цаана савлагааны магадлал хэвээр байна.