Украины үйлдвэрлэлийн хурд саарч, төсвийн цоорхой тэлэв: Дайн өдөрт $190 саяыг "залгиж" байна

ОХУ-ын агаарын цохилтууд Украины аж үйлдвэрийн үйлдвэрлэл, экспортын дэд бүтцийг тасалдуулж, дайны зардал өсч буй энэ үед тус улсын төсөв улам хумигдаж байна.

Тус улсын аж үйлдвэрийн томоохон төв Кривий Рих хотод уурхай, гангийн үйлдвэрүүдийн ажиллагаа саатсанаар орон нутгийн эдийн засаг агших болжээ. Хотын захиргаа эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэгийн цахилгаан хангамж болон нийтийн тээвэр зэрэг суурь үйлчилгээг тасалдуулахгүй байлгахад нөөцөө төвлөрүүлж буйгаа мэдээлэв.

Кривий Рих хотын дарга Олександр Вилкул нөхцөл байдлыг фронтын шугамаас бусад бүс нутгуудтай харьцуулахад хүнд байгааг онцлоод, “Яг одоо бид амьд үлдэх ёстой” гэж мэдэгджээ.

Дайны нэг өдрийн зардал 190 сая ам.долларт хүрэв

Украин энэ онд нийт 56 тэрбум ам.долларын санхүүжилтийн цоорхойг нөхөх шаардлага үүсчээ. Үүний 27 тэрбум ам.доллар нь цэргийн зардалтай холбоотой гэж албаныхан тооцоолсон байна.

Дайны өртөг тасралтгүй нэмэгдэж, нэг өдрийн байлдааны зардал нь хоёр жилийн өмнөх 140 сая ам.доллароос 190 сая ам.доллар болтлоо өсөв.

Он гарсаар есөн сарын байдлаар батлан хамгаалахын зардал 44 тэрбум ам.доллар давсан бол татварын орлого 42 тэрбум ам.доллар орчимд хүрчээ. Батлан хамгаалах салбарын зардал нэмэгдсэнээр Засгийн газар төрийн албан хаагчдын цалин, тэтгэвэр зэрэг үндсэн төлбөрийг хамгаалахын тулд сэргээн босголт зэрэг зайлшгүй бус зарим зардлаа царцаахад хүрээд байна.

Үйлдвэрлэл, экспортын орлого зэрэг буурч байна

ОХУ-ын цохилтын эдийн засгийн нөлөө төсвийн зарлагаар хязгаарлагдахгүй нь. Ган болон уул уурхайн “ArcelorMittal”-ийн Кривий Рих дэх цогцолбор баллистик пуужингийн цохилтын дараа өнгөрсөн сард үйл ажиллагаагаа түр зогсоосноор үйлдвэрлэл болон логистикийн сүлжээ тасалдах эрсдэл нэмэгджээ.

Мөн Оросын довтолгооны улмаас эхний есөн сард Украины татварын орлого төлөвлөснөөс 49.5 тэрбум гривен буюу 1.1 тэрбум ам.доллароор тасалдсан байна. Жилийн эцэст уг дүн 70 тэрбум гривенд хүрч болзошгүй гэх тооцоолол ч гарсан байна.

Экспортын гол гарц болох Хар тэнгисийн боомтуудын үйл ажиллагаа доголдож, боомтуудад өгсөн цохилтын дараа есдүгээр сард Украины үр тарианы экспорт өмнөх оны мөн үеэс 36.6 хувиар буурчээ.

Эдийн засгийн сайд Олександр Кравченкогийн мэдээлснээр тус улс энэ онд экспортоос олохоор тооцсон 40 тэрбум ам.долларын орлого эрсдэлд ороод байгаа аж.

“Орлого талдаа түр зуурын бус, бүтцийн асуудал үүссэн. Яг тэр үед зардалд их хэмжээний нөөц шаардлагатай байна” гэж Олександра Мироненко нөхцөл байдлыг тайлбарлажээ.

Гадаад санхүүжилтийн хугацаанаас бүх зүйл шалтгаална

Төсвийн орлого буурч, дайны зардал өссөнөөр гадаад санхүүжилт хэзээ орж ирэх нь Украины мөнгөн урсгалд улам чухал болж байна.

Украины албаныхан Брюссельд Европын түншүүдтэй уулзаж, Европын холбооны 90 тэрбум еврогийн зээлийн ирэх онд олгохоор төлөвлөсөн хэсгээс хугацаанаас нь өмнө шилжүүлэх боломжийг хэлэлцжээ. Европын комисс болон Украины тал энэ жилийн санхүүжилтийн цоорхойг нөхөх эх үүсвэрийг тодорхойлсон гэж мэдээлсэн байна.

Гэхдээ шаардлагатай шинэчлэлийн хуулиуд батлагдах хугацаа хойшилсноос шалтгаалан 29.5 тэрбум ам.долларын гадаад тусламж энэ онд ихээхэн хэцүү байдалд орсон гэж Сергий Корецкий мэдэгджээ. Түүний хэлснээр одоо байгаа нөөцийг хамгийн чухал салбаруудад төвлөрүүлэх шаардлагатай гэж үзэж байна.

Ирэх жилийн санхүүгийн хэрэгцээ ч өндөр хэмжээнд гарч, сангийн сайд Сергий Марченкогийн тооцоогоор 2027 оны санхүүжилтийн эх үүсвэр нь тодорхойгүй, төсвийн цоорхой 32 тэрбум ам.доллароос аль хэдийн давсныг өгүүлэв.

Европын холбооны орнууд ОХУ Украинд довтолсноос хойш Оросын төв банкны 210 тэрбум еврогийн хөрөнгийг царцаасан ч Украины богино хугацааны төсвийн хэрэгцээг ямар нөхцөлөөр, ямар хурдаар санхүүжүүлэх нь тодорхойгүй хэвээр байна.

Үйлдвэрлэл болон экспорт саатаж, татварын орлого буурч буйтай зэрэгцэн батлан хамгаалахын зардал нэмэгдэж байгаа нь Украины төсөвт зарлагын эрэмбээ улам нарийсгах шаардлага үүсгэж байна.