Энэтхэг АНУ-тай хийх худалдааны хэлэлцээ гацаанд орсныг анх удаа ил тод хүлээн зөвшөөрөв

АНУ-тай хийж буй худалдааны хэлэлцээ “үргэлжилж байгаа ч ахиц зогссон” гэдгийг Энэтхэгийн Сангийн сайд Нирмала Ситараман Нью Дели дахь Munich Leaders Meeting дээр анх удаа ил тод хэллээ. Тэрээр хоёр тал цааш “өгөө аваа хийхэд маш хүндрэх хэмжээнд” гацаанд орсон мэт байгааг онцолж, хэлэлцээрийн богино хугацааны найдвар суларч буй дохио өгсөн байна. Вашингтон Энэтхэгтэй хийх худалдааны алдагдлаа бууруулахыг зорьж, өмнөх алдагдлаа “нөхөхийг хүсэж байна” гэж Ситараман тайлбарлав.

АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн газар (U.S. Trade Representative) тэргүүн Жэймисон Грир өнгөрсөн долоо хоногт хэлэлцээр ойрын хугацаанд байгуулагдахгүй гэж мэдэгдсэнийг тэрээр санууллаа. Энэ нь хоёр талын байр суурь зөрүүтэй хэвээр байгааг улам тодруулж байна. Тариф, зах зээлийн нэвтрэлт, худалдааны тэнцвэр гэсэн томоохон асуудлууд дээр урагшлахгүй бол улс төр, эдийн засгийн түвшний яриа хэлэлцээ ч дагаад саарах эрсдэлтэй.

Худалдааны алдагдлын хэмжээ нь хэлэлцээний төв маргаан хэвээр байгааг Ситараман онцолсон ч нийтэд зарласан, баталгаатай хамгийн сүүлийн албан тоон мэдээллийг дурдан ярьж байгаа талаарх дэлгэрэнгүйг тэрээр энэ удаад дэлгээгүй байна. Тиймээс АНУ-ын “алдагдал бууруулах” зорилт Нью Делигийн хүсэж буй тарифын давуу нөхцөлтэй мөргөлдөж буй ерөнхий чиг хандлага тод байгаа ч ойрын хугацаанд “яг хэд” гэсэн шинэчилсэн тоо баримтаар талууд бие биеэ шахах дүр зураг ил болсонгүй.

Харин Энэтхэг АНУ-аас давуу тариф хүсэж, Вашингтонд чиглэсэн экспортоо өрсөлдөх чадвартай болгохыг зорьж байна. Гэвч АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн газрын албадан хөдөлмөртэй холбоотой шалгалтын дараа Энэтхэгийн экспортын зарим бараанд 10 хувийн тариф ногдож эхэлсэн нь хэлэлцээний уур амьсгалд нэмэлт ачаалал үүсгэв. Энэтхэгийн засгийн газрын мэдээллээр ерөнхий эм, ухаалаг гар утас зэрэг экспортын нэлээд хэсэг 10 хувийн татварын хамрах хүрээнээс гадуур хэвээр байгаа ч улс төрийн маргаан татварын хүрээнээс даваад явчихсан дүр зураг ажиглагдаж байна.

Энэ хооронд удирдагчдын түвшинд шугам нээлттэй хэвээр байна. Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Нарендра Моди АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамптай утсаар ярихдаа худалдаа, батлан хамгаалах, эрчим хүч, шүүмжлэлт технологийн асуудлыг хэлэлцсэн. Трамп хоёрдугаар сард завсрын худалдааны хэлэлцээрийн хүрээнд Энэтхэг АНУ-ын барааг илүү өндөр түвшинд худалдан авна гэж мэдэгдсэн нь хэлэлцээ “бодит хэлцэл” рүү орно гэсэн хүлээлт төрүүлж байсан ч одоогийн байдлаар тэр найдвар нь хэлбэржихгүй байгааг Ситараман болон Гририйн үгнээс харж болно.

Хэлэлцээр эцэслэгдэхгүй бол зардал нь хоёр талд зэрэг ирнэ гэсэн сэрэмжлүүлэг ч гарчээ. U.S.-India Strategic Partnership Forum-тай холбоотойгоор дурдагдсан Марк Линскотт хэлэлцээр эцэслэгдэхгүй бол хоёр тал хоёулаа алдагдал хүлээнэ гэж анхааруулсан байна. Тариф, алдагдлын маргаан сунжрах тусам Энэтхэгийн экспортын өрсөлдөх чадварт дарамт нэмэгдэхийн зэрэгцээ хоёр талын харилцааны өргөн хүрээний сэдвүүд дээр ч хэлэлцээ хийх орон зай хумигдах эрсдэл бий гэж ажиглагчид болгоомжилж байна.