Ерөнхийлөгч Доналд Трампын бараг дэлхий даяарх тарифын бодлого Холбооны шүүхэд дахин маргаан болов.

Манхэттен дахь АНУ-ын Олон улсын худалдааны шүүхийн гурван шүүгчийн бүрэлдэхүүн Лхагва гарагийн өглөө Доналд Трампын бараг дэлхий даяарх тарифын бодлоготой холбоотой маргааныг дахин сонслоо. Энэ удаад өргөн хүрээний “Section 301” тариф хууль хэтрүүлсэн эсэх нь маргааны төвд байна. Хэрэг нь компаниудын өртөг, нийлүүлэлтийн төлөвт шууд нөлөөлөх эрсдэлийг дагуулж байгаа тул шүүхийн танхимд анхаарал төвлөрөв.

Нэхэмжлэгч талд жижиг бизнесүүд, мөн Ардчилсан нам тэргүүтэй мужууд багтаж, “Section 301” тарифын хүрээ хэт өргөн, эрх мэдлийн хязгаарыг давсан гэж үзэж байна. Тэдний тайлбарласнаар албадан хөдөлмөрөөр үйлдвэрлэсэн барааны худалдааг онилсон үндэслэлийг өмнөх дэлхийн тарифыг сэргээх шалтаг болгож ашигласан байж болзошгүй. Мөн 1974 оны Худалдааны хуулийн 301-р зүйлээр 86 улсын бараанд 10% буюу 12.5% татвар ногдуулж, АНУ-ын импортын 99.4%-ийг хамарсан нь “зорилтот арга хэмжээ” гэхээс илүү нийтлэг тарифын дэглэм шиг харагдаж байна гэж тэд маргажээ.

Маргааны суурь нь сүүлийн саруудын он цагийн өрнөлтэй давхцаж байна. АНУ-ын Дээд шүүх 2025 оны 4 сард зарласан “reciprocal” тарифыг 2 сард хүчингүй болгож, 100 тэрбум ам.доллароос дээш буцаан олголт шаардуулсан. Тэр шийдвэр гарсан өдөр 1974 оны Худалдааны хуулийн 122-р зүйлээр дэлхийн 10%-ийн тариф зарласан ч 150 хоногийн хугацааны дотор шүүхээр дэмжигдээгүй гэж хэрэгт дурдсан. Улмаар тариф 7 сард дуусмагц Трампын засаг захиргаа мөн 1974 оны хуулийн 301-р зүйлээр шинэ татваруудыг дахин тогтоосон байна.

Засгийн газрын байр суурийг АНУ-ын Хууль зүйн яамны өмгөөлөгчид шүүхэд хамгаалж, АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн алба хуулийг бүрэн мөрдсөн гэж мэдэгдэв. Тэдний тайлбараар, энэ хэрэгт Ерөнхийлөгчийн заавраар АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн албанаас авсан арга хэмжээ нь 301-р зүйлийн бичвэр, зорилго, утгад нийцэж байна. Мөн АНУ-ын зах зээлд нэвтрэх боломжийг албадан хөдөлмөрөөр үйлдвэрлэсэн барааны олон улсын худалдааг хориглох бодит алхамтай уялдуулах замаар АНУ-ын ажилчин, үйлдвэрлэгч, экспортлогчдод тэгш боломж бүрдүүлэх Ерөнхийлөгчийн тууштай байр суурийг тусгаж байна гэжээ.

Нэхэмжлэгч талын гол цэг нь “нэг ижил” ерөнхий тарифын дэглэмийг өөр өөр хууль зүйн гарцаар дахин босгох оролдлого болсон эсэх дээр тогтож байна. Liberty Justice Center-ийн ТУЗ-ийн дарга бөгөөд гүйцэтгэх захирал Сара Албрехт CNBC-д Трампын Fox News-д өгсөн тайлбар тэдний нотолгоог бэхжүүлсэн гэж хэлсэн. Трамп 7 сарын сүүлээр 301 татвар нь Дээд шүүх унагасан татвартай “адилхан зүйл хийж байна” гэж ярьсан нь маргааны хэлбэрийг илүү хурцатгав. Албрехтийн хэлснээр “Товчхондоо, хариуцагчид гурван өөр хуулийн үндэслэлээр үндсэндээ ижил дэлхийн тарифын дэглэмийг дахин байгуулахаар оролдлоо” гэсэн байна.

Энэ ажиллагааны үр дүн тарифын хууль ёсны эрсдэлийг тодруулж, бизнесийн өртөг ба нийлүүлэлтийн төлөвийг тодорхойлох хүлээлт үүсгээд байна. 301-р зүйлийн хүрээг шүүх хэрхэн тайлбарлах нь зөвхөн тухайн тарифын хувь хэмжээнээс гадна цаашдын “өргөн хүрээний” татварын бодлогын зай талбарт нөлөөлөхөөр байна. Шүүхийн сонсгол үргэлжилж буй энэ үед импортлогчид болон жижиг бизнесүүдийн хувьд бодлогын тодорхойгүй байдал богино хугацаанд арилахгүй дүр зураг ажиглагдлаа.