Хиймэл оюуны өгүүлэмж боломж биш эрсдэл рүү хазайж, зах зээл богино хугацаанд сэтгэлзүйн өөрчлөлтөнд орлоо

Хиймэл оюуны сэдэвт зах зээлийн өнгө аяс богино хугацаанд эрс өөрчлөгдөж, нэг үе “боломж” гэж түрүүлж ярьдаг байсан өгүүлэмж нь “эрсдэл” рүү хазайлаа. Анхны үеийн “амархан ялгарах” ялагчдын үе өнгөрч, хүлээлт өндөр байсан хэмжээндээ дахин нотлох шаардлага хөрөнгө оруулагчдын анхаарлын төвд орж ирэв. Энэ өөрчлөлт нь дан ганц нэг өдөр, нэг мэдэгдлээр тайлбарлагдахгүй ч сэтгэлзүйн хувьд зах зээл аль хэдийн өөр шатанд орсныг харуулж байна.

Хагас дамжуулагчийн ханшийн засвар өмнө нь эхэлсэн байсан бөгөөд даваа гарагийн уналт нэмэлт дарамт болов. Тодруулбал, хагас дамжуулагчийн хувьцаанууд зургаадугаар сарын оргилоос 20% бууж, даваа гарагт дахин 4% унасан нь AI-той холбоотой хамгийн “цэвэр” өсөлтийн сэдвүүдийн үнэлгээ ямар эмзэг байгааг дахин сануулав. Эрсдэлийн яриа давамгайлах тусам ашигийн таамаг, хөрөнгө оруулалтын хурдны хүлээлт намжиж, үнэлгээний дарамт үргэлжилж мэдэхээр байна.

Үнэлгээний тэнцвэржилт илүү өргөн хүрээнд явагдаж байгааг S&P 500-ийн технологийн салбарын форвард P/E харууллаа: нэг жилд 29-өөс 21 болж агшсан нь зах зээл ашигийн огцом өсөлтийг шууд сунган тооцохоос татгалзсаны дохио. Өндөр өсөлтийг “автоматаар” үргэлжилнэ гэж үнэ тогтоодог үе намжихын хэрээр бодит мөнгөн урсгал, ашигт ажиллагааны чанар, хөрөнгө оруулалтын зардлын сахилга бат зэрэг хуучны шалгуур дахин үнэ цэнтэй болж эхэлж байна.

Сонирхолтой нь, Microsoft, Alphabet, Meta зэрэг том платформуудын ханш даваа гарагт харьцангуй тогтвортой байсан нь зах зээл хөрөнгө оруулалтын хурд саарах боломжийг эерэгээр харж буйн нэг илрэл болж байна. Энэ нь AI-д “их мөнгө зарцуулснаар” заавал шагнал хүртэнэ гэсэн хандлага сулрахтай зэрэгцэн, зардлын өсөлт хэт түрэх эрсдэлийг бодитоор тооцоолж эхэлсний шинж. Өөрөөр хэлбэл, өгүүлэмж эрсдэл рүү хэлбийхэд зөвхөн үнэ унадаггүй, харин ямар төрлийн компани, ямар төрлийн өсөлтийг зах зээл илүүд үзэх вэ гэдэг нь давхар өөрчлөгдөж байна.

Макро орчин мөн энэ шилжилтийг улам мэдрэмтгий болгож байна. Холбооны нөөцийн банк энэ долоо хоногт бодлогын хүү нэмэхэд бэлэн мэт байгаа нь 10 жилийн өгөөж 5%-иас давсан орчинтой давхцав. Ийм нөхцөлд ирээдүйн ашигт үндэслэсэн өндөр үнэлгээтэй сегментүүд илүү хүчтэй савлагаа үзүүлэх хандлагатай, ялангуяа зах зээл “өсөлт ямагт хожно” гэх итгэлээсээ алхам ухрах үед.

Хандлагын өөрчлөлт хөрөнгө оруулагчдын байрлал дээр ч мэдэгдэж байна. Bank of America-ийн мэдээллээр баян харилцагчдын хувьцааны жин 25 жилийн дээд түвшинд, бонд ба бэлэн мөнгөний эзлэх хувь түүхэн доод түвшинд ойртжээ. Macro Risk Advisors-ийн Жон Коловос “Өөдрөг хандлага суларч байгаа ч эсрэг дохио болох туйлшралд хараахан хүрээгүй, бета сул, VIX огцом өссөн, 50 өдрийн дунджаасаа доош эвдсэн хувьцаа олширсон” гэж тайлбарлав. Энэ нь сэтгэлзүйн эргэлт бүрэн “цэвэрлэгдээгүй” байгаа, өөрөөр хэлбэл зах зээл эрсдэлийн тухай ярьж эхэлсэн ч байршуулалт нь өндөр хэвээр үлдсэнийг давхар сануулж байна.

Урт хугацааны том өгүүлэмжүүд ч дахин жинлэгдэж байна. Evercore ISI-ийн стратегич Жулиан Эмануэл SpaceX-ийн 2026 оны зургаадугаар сарын IPO-г Netscape-ийн IPO-той зүйрлэсэн нь зах зээл AI-той хамаарах дараагийн “том мөчлөг”-ийн бэлгэдлийг хайж буйг илтгэнэ. Гэхдээ одоогийн нөхцөлд зах зээл бэлгэдлээс илүү бодит эрсдэлийн үнэлгээ рүү түр шилжсэн бөгөөд энэ шилжилт үргэлжилбэл өсөлтийн түүхүүдийн үнэлгээ, хөрөнгө оруулалтын хурдны хүлээлт хоёрын аль аль нь илүү хатуу шалгууртай нүүр тулж магадгүй байна.