Хосууд маргаан хийхдээ сэдвээсээ амархан хальж, асуудлыг шийдэхийн оронд бие биеэ шүүх эрсдэлтэй

Маргаан нэг л тодорхой үйл явдлаас эхэлдэг атлаа удалгүй “чи ямар хүн бэ” гэсэн шүүлтийн талбар болж хувирах нь олон гэж харилцаанд төвлөрөн ажилладаг сэтгэл судлаач Марк Трэвэрс хэлжээ. Тэр үед асуудал шийдэхийн оронд хосуудын яриа хувийн дайралтад халтирч, нэгнийгээ оноо авах мэт дарж эхэлдэг. “Чи яагаад ингэж хэтрүүлээд байгаа юм?”, “Чи дандаа ингэдэг.” гэх мэт өгүүлбэрүүд маргааныг сэдвээс нь холдуулж, аль аль талд нь хамгаалах байрлал үүсгэдэг гэж тэр тайлбарласан. Ингэх тусам хэлэлцэх ёстой бодит зүйл ард үлдэж, “хэн зөв, хэн буруу” гэсэн тэмцэл л үлддэг.

Трэвэрсийн ажиглалтаар маргаан хурцдах гол шалтгаан нь гомдлын агуулга биш, хэлбэр нь байдаг. “Чи одоо үнэхээр боломжгүй аашилж байна.” гэх мэт ерөнхийлсөн дүгнэлт хэлэгдмэгц яриа амархан тэсэрдэг гэж тэр үзжээ. Энэ үед хоёр талын аль нэг нь зөвхөн өөрийгөө хамгаалах, эсвэл нөгөөгөө буруутгах горимд шилждэг тул зөвшилцөлд хүрэх магадлал огцом буурна. Тиймээс маргааныг сэдвийн хүрээнд нь барих “хурдан тоормос” хэрэгтэй гэж тэр онцолсон байна.

Түүний санал болгож буй арга нь “хэсэгчлэн буулт”. Энэ нь өөрийн нийт байр сууриа бүхэлд нь үгүйсгэхгүйгээр, зөвхөн өөрийн үнэхээр буруутай хэсгийг тэр даруй хүлээх хэллэгийн дадал гэж Трэвэрс тодорхойлжээ. Тухайлбал “Чиний зөв, энэ хэсэг нь миний буруу.”, “Үнэн, хэлэхээ мартсан байна.”, “Эхлээд чамтай ярилцахгүйгээр тийм шийдвэр гаргах ёсгүй байсан.” гэх мэтээр өөрийн хариуцлагыг жижигхэн ч гэсэн шууд нэрлэж хэлэхийг зөвлөсөн. Түүний хэлснээр зөвхөн ийм өгүүлбэр өөрөө маргааны өнгийг бууруулж, уур бухимдлыг богино хугацаанд сааруулдаг.

Энд гол нь буулт хийхдээ “бүгд миний л буруу” гэж өөрийгөө няцаах бус, маргаандаа ямар нэг үнэн хэсэг байгааг хүлээх явдал. Трэвэрс чин сэтгэлийн хэсэгчлэн буултыг зөрчил хурцдахыг хамгийн хурдан сааруулдаг арга гэж тайлбарласан. Хэрэв эхний минутуудад хэн нэг нь “Чиний зөв...” гэж хүлээн зөвшөөрч чадвал маргаан “шүүх хурал” болохын оронд бодит асуудал руугаа буцаж ордог гэсэн санаа юм. Гэхдээ “Чиний зөв, энэ хэсэг нь миний буруу, гэхдээ чи бас...” гэж үргэлжлүүлэх нь буцаад хамгаалалт, довтолгооны мөчлөгийг асааж болзошгүйг сануулах өнгө ч энд анзаарагдана.

Трэвэрсийн онцолсноор жижиг хүлээн зөвшөөрлүүдийг цаг тухайд нь хэлдэг хосуудын хувьд дараа нь маргаанд сөхөгдөх “хадгалсан гомдол” бага хуримтлагддаг. Өөрөөр хэлбэл өнөөдрийн жижиг зөрчлийг өнөөдөр нь цэгцлэх нь маргааныг архаг “дандаа ингэдэг” гэдэг ерөнхий дүгнэлт рүү шилжүүлэхгүй барьж өгнө. Харин буруу хэсгээ хүлээхээс байнга зайлсхийвэл, нэг удаагийн асуудал олон удаагийн “нотолгоо” шиг давхардаж, гомдлын сан зузаардаг хандлага ажиглагддаг гэж тэр хэлсэн байна. Ийм суурьтай болсноор дараагийн маргаан бүр эхнээсээ л хатуу өнгөтэй эхлэх эрсдэл нэмэгдэнэ.

Марк Трэвэрс нь Cornell University болон University of Colorado Boulder-оос зэрэг хамгаалсан, харилцаанд төвлөрөн ажилладаг сэтгэл судлаач гэж танилцуулагджээ. Тэрээр онлайн сэтгэл засал, зөвлөгөө, коучинг үйлчилгээ үзүүлдэг Awake Therapy компанийн тэргүүлэх сэтгэл судлаач бөгөөд Therapytips.org сайтын куратор гэж дурдсан байна. Түүний зөвлөмжийн гол цөм нь маргааны үед нөгөөгөө шүүхийн оронд, өөрийн хариуцлагатай хэсгийг нэрлээд яриагаа буцаан сэдэв рүү оруулахад чиглэжээ. Эцэст нь “За яах вэ, би буруу байсан!” гэж тэсэрч хэлэхээс илүү, жижигхэн боловч тодорхой хүлээн зөвшөөрөл илүү эрт хийгдэх тусам яриа эвдэрч сарнихгүй дуусах боломж нэмэгдэнэ гэж тэр дүгнэсэн байна.