Мэргэжлийн ур чадвартай хөдөлмөрийн эрэлт өндөр хэвээр, тэтгэвэржилт ажлын байрны өсөлтийг тунгалаг болгож байна

АНУ-д дэд бүтцийн төслүүд эрчимжихийн хэрээр цахилгаанчин, сантехникч, засвар үйлчилгээний ажилтан, мужаан зэрэг мэргэжлийн ур чадвартай ажилчдын эрэлт өндөр хэвээр байх төлөвтэй байна. Jobs for the Future болон The Burning Glass Institute байгууллагуудын ахалсан, Лхагва гарагт нийтлэгдсэн “The State of America’s Skilled Trades” тайланд 2035 он хүртэл энэ салбарт жил бүр 1.7 сая ажлын байр нээгдэнэ гэж тооцжээ. Судлаачид мөн 2035 оны эцэс хүртэл 600,000 гаруй цэвэр шинэ ажлын байр нэмэгдэнэ гэж таамагласан байна. Гэхдээ тэтгэвэржилт, урсгал алдагдал болон нэр хүндийн саад зэрэг нь ажил олгогчдын хувьд өсөлтийг “тунгалаг” харагдуулахгүй, тогтвортой ханган нийлүүлэлт бүрдэх эсэх дээр эргэлзээ үлдээж байна.

Тайланд дурдсанаар ажил олгогчид тодорхой төрлийн мэргэжлүүдийг нөхөж дийлэхгүй байгаа нь өдөр тутмын үйл ажиллагаа, төсөл хэрэгжилт дээр мэдрэгдэж эхэлжээ. Үүний зэрэгцээ АНУ-ын Хөдөлмөрийн статистикийн товчооны мэдээллээр 2026 оны есдүгээр сард ажилгүйдлийн түвшин 4.2% болж өссөн ч чадварлаг мэргэжлийн ажлын боломж үргэлжлэн гарч байгаа нь энэ сегмент өөрийн мөчлөгтэй явдгийг харуулна. Эрэлт өндөр байгаа суурь шалтгааны нэг нь ажиллах хүчний насжилт. Тайланд хамрагдсан 124 мэргэжлийн бараг дөрөвний нэгийнх нь ажиллагчид 55 ба түүнээс дээш настай байхад 25-аас доош насныхан ердөө 11%-ийг бүрдүүлжээ.

Эрэлтэд түлхэц өгч буй хүчин зүйлсийн талаар The Burning Glass Institute-ын Мэтт Сигелман “хиймэл оюун” өгөгдлийн төв зэрэг томоохон дэд бүтцийн төслүүд хэрэгцээг нэмэгдүүлж байна гэж хэлсэн. Тэрээр ойрын таван жилд 12 мэргэжлийн ажлын байр тутмын нэгийг зайлшгүй нөхөн солих шаардлагатай гэж тооцоолжээ. Өөрөөр хэлбэл компаниуд зөвхөн шинэ байр нээх бус, гарч буй хүмүүсийн орон зайг бөглөх давхар дарамттай тулгарч байна.

Нөгөө талд, нэр хүнд ба чиглүүлэлтийн асуудал ажиллах хүчний “урсгал”-д зангилаа үүсгэсээр байна. Ad Council Research Institute-ын судалгаагаар өсвөр үеийнхний 33% нь мэргэжлийн ажил хийвэл бусдаас хүндлэл хүлээнэ гэж үзсэн нь эрүүл мэндийн салбарын 50%-иас доогуур гарчээ. Тус судалгаанд өсвөрүүдийн 9% нь төгсөөд мэргэжлийн чиглэл сонгоно гэж хэлсэн бол 56% нь коллежийг илүүд үзсэн байна. Гэсэн ч хандлага бүрэн сөрөг биш: өсвөрүүдийн 71% нь мэргэжлийн сургуульд явахаар бахархана гэж, эцэг эхчүүдийн 81% нь хүүхдээ энэ чиглэлээр явбал бахархана гэж хариулжээ.

Цалин хөлсний тоон үзүүлэлтүүд өндөр боломжийг илтгэнэ. Occupational Employment and Wage Statistics Query System-ийн хамгийн сүүлийн мэдээллээр лифт, эскалаторын угсрагч ба засварчин жилийн дундаж цалин 109,910 ам.доллар, цөмийн цахилгаан станцын реакторын оператор 122,890 ам.доллар байна. Гэвч зөвхөн “соёлыг өөрчлөх” асуудлаар тогтохгүй, бэлтгэл–ажил–тогтвортой үлдэх гэсэн дамжлага дээр алдагдал өндөр хэвээр буйг тайлан анхааруулжээ. Тайланд дагалдан сургалт болон дээд боловсролын аль ч замаар эхэлсэн хүмүүсийн тал хүрэхгүй нь хөтөлбөрөө бүрэн төгсдөг, төгсөөд 5 жилийн дараах салбартаа үлдэх хувь 29% ба 34% болж буурдаг гэжээ.

Сигелман мөн Ad Council Research Institute-ын судалгаа мэргэжлийн ажлыг хүндэлдэг хандлага өссөн ч хүмүүс өөрийгөө эсвэл хүүхдээ энэ салбарт төсөөлөхгүй “чиглүүлэх хоосон зай” байгааг харуулсан гэж тайлбарласан. Түүний хэлснээр салбар бүхэлдээ “урсгал нь их алдагдалтай хоолой” шиг байгаа тул сонирхлыг нэмэхээс өмнө тогтоон барих чадварыг сайжруулах хэрэгтэй. Ийм нөхцөлд компаниудын хувьд ажилтан татах мессежээс гадна суралцах явц, ажлын байрны дэмжлэг, карьерын шатлал зэрэг бодит тогтоон барих механизм дээр шийдвэр гаргалт ойрын жилүүдэд илүү чухал болж байна.