Шри Ланкын Дээд шүүх 2019 оны Улаан өндөгний баярын халдлагын хуйвалдагчдыг буруутайд тооцлоо

Шри Ланкын Дээд шүүх 2019 оны Улаан өндөгний баярын дэлбэрэлтүүдтэй холбоотой хэргээр шийдвэр гаргаж, халдлагыг зохион байгуулсан гэж үзсэн 15 хүнийг буруутайд тооцлоо. Уг хэрэг нь гурван сүм, гурван тансаг зэрэглэлийн зочид буудлыг онилсон цуврал дэлбэрэлттэй холбогддог. Тэрхүү халдлагын улмаас 270 хүн амиа алдаж, 500 гаруй хүн шархадсан юм. Шийдвэр гарснаар терроризмтой тэмцэх шүүхийн байр суурь илүү хатуу болж, улс төрийн маргаан дахин сэргэх төлөвтэй байна.

Энэ хэрэг 2009 оны иргэний дайнаас хойших хамгийн олон хүний аминд хүрсэн халдлага гэдгээрээ Шри Ланкын нийгэмд гүн шарх үлдээсэн. Дэлбэрэлтүүд нь шашны мөргөл, аялал жуулчлалын гол цэгүүдийг зэрэг чиглэсэн нь олон нийтэд айдас төрүүлж, улс төр, аюулгүй байдлын хүрээнд хүчтэй хэлэлцүүлэг өрнүүлж ирсэн. Тиймээс Дээд шүүхийн энэ удаагийн тогтоол нь зөвхөн гэм бурууг тогтоохоос гадна төрийн байгууллагууд терроризмын хэрэгт хэрхэн ханддаг талаарх дохио гэж үзэхээр байна. BBC News App энэ шийдвэрийн талаар мэдээлжээ.

Прокуроруудын мэдэгдсэнээр амиа золиосолсон дэлбэрэлтүүдийг Науфер Моулави зохион байгуулсан гэж үзсэн байна. Мөрдөн байцаалтын мэдээллээр халдлагыг хэрэгжүүлсэн бөмбөгдөгчид бүгд дэлбэрэлтэд амиа алдсан гэж дурджээ. Ийм нөхцөлд шүүхийн анхаарал келлт төлөвлөлт, зохион байгуулалт, зэвсэглэл, сүлжээ хэлбэрийн оролцоонд чиглэж, хуйвалдааны хүрээнд хариуцлага тогтоох асуудал төвд байсан нь ойлгомжтой. Харин хэргийг авч үзэх явц олон нийтийн хүлээлт, хариулт нэхсэн асуултуудыг дагуулсаар ирсэн.

Шийдвэрийн хүрээнд 15 хүнийг буруутайд тооцсон бол өөр 9 хүнийг цагаатгасан байна. Энэ нь нэг талаас нотлох баримтын хүрээ, оролцооны түвшинг ялгаж салган тогтоосны илэрхийлэл болж харагдана. Нөгөө талаас хуйвалдаан гэх ойлголтод багтах үйлдэл, хэлхээ холбоог шүүх хэр нарийн хүрээнд авч үзсэнийг харуулах шийдвэр гэж тайлбарлагдаж байна. Олон нийтэд бол “хэн хариуцах вэ” гэсэн асуултын хариу илүү бодитой болж ойртсон ч, цагаатгалууд улс төрийн маргааныг дахин өдөөх боломжтой.

Яллагдагчдыг хүн амины хэрэг, терроризм үйлдэх хуйвалдаан, галт зэвсэг эзэмшсэн зэрэг 23,000 гаруй зүйл ангиар буруутгасан гэж мэдээлсэн. Ийм өргөн хүрээний зүйл анги нь мөрдөн шалгах, шүүхийн ажиллагаанд өндөр босго тавьж, хэргийг “ганц үйл явдал” бус, зохион байгуулалттай бүтэц, бэлтгэлжилтийн цогц хэлхээ болгон авч үзсэнтэй холбоотой байна. Үүний зэрэгцээ шүүхийн байр суурь чангарах нь цаашдын терроризмын хэргийн шүүх практикт нөлөөлөхөөр байгаа талаар ажиглагчид анхаарал хандуулж байна. Харин улс төрийн талцалтай орчинд энэ шийдвэрийг хэн хэрхэн тайлбарлах нь дараагийн маргааны чиглэлийг тодорхойлох төлөвтэй.