Трамп энэ долоо хоногт Ши Жиньпинийг Вашингтонд хүлээн авч, хиймэл оюун ба худалдааны маргааныг төвд оруулав

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп энэ долоо хоногт БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпинийг Вашингтонд хүлээн авч, хоёр улсын харилцааны чиглэлийг дахин тодруулах уулзалтууд хийхээр байна. Хэлэлцээний төвд хиймэл оюун, худалдаа, тариф, Тайвань болон газрын ховор элементийн экспорт багтаж байгаа нь уулзалтыг зөвхөн дипломат ёслол төдий бус, бодлогын том тохиролцооны сорилт болгож байна. Ши Жиньпиний АНУ дахь айлчлал сүүлийн арав гаруй жилийн дараах анхны айлчлал бөгөөд Трампын хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацаанд гурав дахь уулзалт болохоор байна.

Хоёр талын хэлэлцээний суурь нөхцөл нь өнгөрсөн жил байгуулсан АНУ-Хятадын худалдааны тохиролцоо арваннэгдүгээр сард хугацаа нь дуусахаар байгаа явдал. Иймээс талууд сунгах эсвэл шинэ зарлал гаргах эсэх дээр анхаарал төвлөрч байна. АНУ-ын Хүн амын тооллогын товчооны сүүлийн мэдээллээр АНУ-ын Хятадтай хийх худалдааны алдагдал 91 тэрбум ам.доллароос давсан нь дотоод улс төрийн дарамтыг мөн нэмэгдүүлж байна.

Сүүлийн тохиролцооны дүр зураг 2025 оны аравдугаар сард Өмнөд Солонгост болсон уулзалтаар тодорсон. Тухайн үед Вашингтон Хятадын бараанд тарифын өсөлтийг түр зогсоож, Бээжин үйлдвэрлэлд чухал газрын ховор элементийн экспортоо хязгаарлах алхмаас ухарсан гэж мэдээлэгдсэн. Гэсэн ч өнгөрсөн оны тохиролцооны дараа Хятадын газрын ховор элементийн АНУ дахь экспорт буурсан хэвээр байгаа нь зах зээл дээр “мэдэгдэл” ба “бодит нийлүүлэлт” хоёр зөрөх эрсдэлийг сануулж байна. Энэ нь тариф, нийлүүлэлтийн сүлжээ, үйлдвэрийн орц, цаашлаад стратегийн салбарууд дахь шийдвэрүүдийг илүү мэдрэмтгий болгож магадгүй.

Уулзалтын өмнөх дипломат шугам ч нэг мөр, нэг дуугаар явагдаж чадаагүй байна. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн хүрээнд АНУ, Хятадын албаныхан Мягмар гарагт худалдааны яриа хэлэлцээ хийсэн ч ахиц гараагүй гэж эх сурвалжууд BBC-д ярьсан. Цагаан ордны байр суурийг мэддэг эх сурвалжуудын хэлснээр тарифт бус асуудал, хөдөө аж ахуйн экспортын хүрээнд тохиролцох боломжийг эрэлхийлсэн гэжээ. Харин АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент Ням гарагт Хятадын талын Хэ Лифэнтэй уулзаж, худалдаа ба хиймэл оюуны сэдвээр “маш амжилттай” ярилцсан гэж мэдэгдсэн нь хэлэлцээ олон сувагтай, өөр өөр хэмнэлтэй өрнөж байгааг харуулна.

Ёслолын хөтөлбөр өөрөө улс төрийн дохио болж байна. Ши Жиньпин Лхагва гарагт Andrews Air Force Base-д газардах бөгөөд Трамп өөрийн биеэр угтаж, Пүрэв гарагт Цагаан ордонд ёслолын арга хэмжээ, цэргийн нислэгийн үзүүлбэр зохион байгуулж, 500 шахам цэргийн бүрэлдэхүүн оролцоно. Дэвид Сакс үүнийг “урьд өмнө байгаагүй” хэмээн тодорхойлоод, Andrews Air Force Base-д өөрийн биеэр угтах, дээрээс нь нислэгийн үзүүлбэр хийх нь АНУ-ын ямар ч холбоотонд ч тэр бүр олддоггүй, харин Хятад шиг өрсөлдөгчид бүр ч биш гэж онцолсон. Нөгөө талд дотоод улс төрийн өнгө аяс тод: Сенатор Берни Сандерс “Хүн төрөлхтний төлөө Трамп, Ши хоёр яг одоо гэрээ байгуулж хиймэл оюуны хөгжлийг түр зогсоож, супер оюуныг хориглох ёстой” гэж мэдэгдсэн бол Трамп “Хиймэл оюунд хэн ялна, тэр ялна” хэмээн байр сууриа давтжээ.

Эцсийн үр дүн нь зөвхөн худалдааны сагсанд хязгаарлагдахгүй; тарифын чиглэл, газрын ховор элементийн нийлүүлэлт, Тайванийн эрсдэлийн хүлээлтөд зэрэг нөлөөлөхөөр байна. Тээврийн сайд Шон Даффи есдүгээр сард Ford Motor Company-д захидал илгээж, үндэсний аюулгүй байдал болон ажлын байрыг хамгаалах үүднээс Хятадтай холбоогоо багасгахыг уриалсан нь Вашингтоны бодлогын орчин “санаа зовнил” дээр тогтож байгааг харуулна. Ийм нөхцөлд талуудын хийж чадах хамгийн бодит алхам нь арваннэгдүгээр сард дуусах тохиролцооны сунгалт, эсвэл ядаж тодорхой чиглэлүүдээр “сөргөлдөөнгүй зохицуулалт” үзүүлэх эсэх байх магадлалтай. АНУ-Хятадын харилцааны үндэсний хорооны Стивен Орлинс “Трамп ямар ч тохиолдолд Хятадтай сөргөлдөөнтэй харилцаа үүсгэхгүй гэсэн шийдвэр гаргасан” гэж хэлсэн нь энэ удаагийн уулзалтын хүлээлтийг тодорхойлж байна.