Чуулган 2027 оны төсвүүдийн хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлж, Үндсэн хуулийн цэцийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөв

Чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар Улсын Их Хурал Монгол Улсын 2027 оны төсөв болон сангуудын төсвийн төслүүдийн нэг дэх хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлэв. Монгол Улсын Ерөнхий аудитор С.Магнайсүрэн аудитын дүгнэлтийг, Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн дарга Ж.Дэлгэрсайхан зөвлөлийн дүгнэлтийг тус тус танилцуулсан байна. Ингэснээр 2027 оны төсвүүдийг дараагийн шатанд шилжүүлж, холбогдох байнгын хороодоор дахин нягтлах зохион байгуулалтад орлоо.

Төсвийн төслүүдийг хоёр дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороо болон бусад байнгын хороонд шилжүүлэв. Хэлэлцүүлгийн хүрээнд эдийн засгийн өсөлтийг 5.8 хувь, инфляцыг 7.0 орчимд төсөөлж, алдагдлыг ДНБ-ий 2 хувь барих зорилтыг баримталж буй нь онцлог болов. Төсвийн төслүүд, мөн 2026 оны төсвийн тодотголтой холбоотой дагалдах хууль, тогтоолын төслүүд байнгын хороодоор хэлэлцэгдэж, цааш улс төрийн шийдвэрүүд дагана гэдгийг танилцуулгад дурдсан байна.

Энэ өдрийн хуралдаанаар Үндсэн хуулийн цэцийн нэг дүгнэлтийг чуулган хүлээн зөвшөөрөв. Тодруулбал, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэц Зохиогчийн эрхийн тухай хуулийн 15.2-т заасан өв залгамжлалын зохицуулалт Үндсэн хуульд нийцээгүй гэж дүгнэснийг УИХ хүлээн зөвшөөрсөн. Тухайн хэсгийг 2026 оны 6 дугаар сарын 24-нөөс түдгэлзүүлсэн талаар мөн танилцуулсан байна.

Чуулганы тэмдэглэлд өмчлөх эрх, оюуны өмчийн хамгаалалттай холбоотой Үндсэн хуулийн зарчмын заалтуудыг эш татав. Тухайлбал “төр нь өмчлөгчийн эрхийг хуулиар хамгаална”, “Иргэний туурвисан оюуны үнэт зүйл бол зохиогчийнх нь өмч мөн” гэж дурдсан байна. Мөн “хөрөнгө шударгаар олж авах, өмчлөх, өв залгамжлуулах эрхтэй”, “үр шимийг нь хүртэх эрхтэй” гэх агуулгыг хамтатган танилцуулжээ. Эдгээр нь зохиогчийн эрхийн тухай хуулийн маргаантай зохицуулалт Үндсэн зарчимтай зөрчилдөж буй эсэх асуудалд холбогдох хэм хэмжээний хүрээг тодотгосон хэсэг байв.

Мөн Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах төслийг дагалдах хууль, тогтоолын төслүүдтэй нь үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг олонх дэмжив. Үүнээс гадна улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, нөхөн олговор олгох тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг оролцсон гишүүдийн 55 хувь нь дэмжсэн байна. Хуралдаанд нэхэмжлэл гаргах хугацаа өмнө нь нийт таван удаа сунгагдаж, хамгийн сүүлд 2020 оны 12 дугаар сарын 31-нд дууссаныг танилцуулжээ.

Хуулийн төсөлд нэхэмжлэл гаргах эрхийг хугацаагүй болгохоор тусгасан бөгөөд одоогийн тооцооллоор 1.8 тэрбум төгрөгийн нөхөн олговор гарч байна. Төсөв, дагалдах хуулиудын багц хэлэлцүүлэг цааш байнгын хороодоор үргэлжилж, чуулганы шатанд орж ирэхдээ улс төрийн шийдвэрүүдээр зангидагдах төлөвтэй байна. Энэ удаагийн хуралдаан 2027 оны төсвүүдийн хоёр дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгэх чиглэлээр материалыг шилжүүлж, Үндсэн хуулийн цэцийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрсөн шийдвэрээр өндөрлөв.