Шадар сайд Н.Номтойбаяр Астанагийн эдийн засгийн тусгай бүсэд ажиллаж, хуулийн төслийн ач холбогдлыг онцлов

Монгол Улсын Шадар сайд Н.Номтойбаяр 2026 оны 9 дүгээр сарын 30-нд Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Астана хотын эдийн засгийн тусгай бүсэд ажиллаж, үйлдвэрлэлийн бодит орчин дээр түшиглэн хамтын ажиллагааны боломжийг тодрууллаа. Тэрээр Астанагийн аж үйлдвэрийн паркад байрлах Астана ETKOM мах боловсруулах үйлдвэр, Wabtec-ийн Казахстан дахь салбарын үйл ажиллагаатай танилцсан байна. Айлчлалын үеэр эдийн засгийн тусгай бүсийн дэглэм, татварын хөшүүрэг, гаалийн зохицуулалтын талаар мэдээлэл авчээ.

Астана хотод эдийн засгийн тусгай хоёр бүс ажилладаг бөгөөд үйлдвэрлэл эрхлэхэд 25 жил хүртэл газрын татвар, нэмэгдсэн өртгийн албан татвар, үл хөдлөх хөрөнгийн татвар, газар ашиглалтын төлбөрийг 0 хувиар тогтоодог гэж мэдээлэв. Мөн тусгай бүсэд импортолсон түүхий эд, тоног төхөөрөмжийг гаалийн албан татвараас чөлөөлдөг байна. Эдгээр бүсэд метал бус эрдэс бүтээгдэхүүн, машин механизм, тоног төхөөрөмж, гэр ахуйн цахилгаан хэрэгсэл, хүнс, хуванцар болон химийн бүтээгдэхүүн зэрэг 20 орчим чиглэлийн үйлдвэрлэл ажилладаг гэж танилцууллаа.

Шадар сайд Монгол Улсын Засгийн газар эдийн засгийн тусгай бүсийн тухай хуулийн төслийг боловсруулж, энэ намрын чуулганаар Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэхээр бэлтгэж буйг онцоллоо. Түүний хэлснээр уг хууль нь хоёр улсын худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд дэмжлэг болж, хөрөнгө оруулагчдад газар болон татварын таатай нөхцөл бүрдүүлэх зорилготой. Энэ хүрээнд Астанагийн туршлага нь Монголын хууль эрх зүйг шинэчилж, хөрөнгө оруулалт, экспортын орчныг сайжруулах хүлээлт үүсгэж буйг мөн дурдав.

Казахстаны талын танилцуулгаар ‘Астана-Шинэ хот’ бүс нь хөрөнгө оруулалт татах, орчин үеийн технологи нэвтрүүлэх чиглэлээр хөгжиж буй бол ‘Астана-Технополис’ нь инновац, өндөр технологи, боловсруулах үйлдвэрлэл, судалгаа-хөгжүүлэлтийн төслүүд хэрэгжүүлдэг байна. Астана ETKOM мах боловсруулах үйлдвэр 2025 оны 9 дүгээр сард ашиглалтад орж, бүрэн автоматжуулсан дамжлагаар ажиллаж байгааг онцоллоо. Үйлдвэрлэл, логистикийн бүтцийг харуулсан энэ жишээ нь тусгай бүсийн бодлогын “бодит хэрэглээ”-г харуулах нэг цэг болсон байна.

Нөгөө талд, Wabtec 2025 онд 4.2 тэрбум ам.долларын үнийн дүнтэй зүтгүүр нийлүүлэлт, техникийн үйлчилгээний гэрээ байгуулсан гэж мэдээллээ. Түүнчлэн Wabtec болон ‘Локомотив құрастыру зауыты’-аас Монгол Улс 2023 онд дөрвөн зүтгүүр худалдан авч, төмөр замын 57 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн нийлүүлж байгааг тэмдэглэв. Эдгээр нь үйлдвэрлэл, ложистик, тээвэр дэд бүтцээр дамжих хамтын ажиллагаа тасралтгүй үргэлжилж буйг харуулах үзүүлэлт гэж талууд үзсэн байна.

Шадар сайд эдийн засгийн тусгай бүсэд дотоодын хүнс үйлдвэрлэгчдийг дэмжих, бүс нутгийн зах зээлд нийлүүлэлт хийхэд гадаадын хөрөнгө оруулагчидтай хамтран ажиллах байр сууриа илэрхийлэв. Мөн баруун босоо тэнхлэгийн төмөр замын бүтээн байгуулалтад барилга угсралт, дохиоллын системийн компаниудтай хамтран оролцох боломжийн талаар санал солилцсон гэж мэдээллээ. Түүний хэлснээр, татварын таатай орчин, импортын тоног төхөөрөмжийн гаалийн чөлөөлөлт зэрэг загварыг бодлого, эрх зүйн түвшинд нутагшуулах асуудал нь цаашдын яриа хэлэлцээний нэг гол чиглэл болж байна.