Төсөв 2027: Өрийн үндсэн төлбөрт 5.99 их наяд — төсвийн алдагдлаас 1.5 дахин их

Засгийн газар 2027 онд өмнө нь авсан өрийнхөө үндсэн төлбөрт 5,987.2 тэрбум төгрөг төлнө. Энэ нь өдөрт дунджаар 16.4 тэрбум төгрөг болох бөгөөд улсын төсвийн орлого, зарлагын зөрүүнээс 1.5 дахин их дүн юм.

Ерөнхий сайд Н.Учрал, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нар төслийг 2026 оны 8 дугаар сарын 31-нд УИХ-д өргөн мэдүүлсэн бөгөөд УИХ хэлэлцэж байгаа тул тоо өөрчлөгдөж болно.

Өрийн төлбөр төсвийн хэмжээтэй харьцуулбал

Хуулийн төслийн 11 дүгээр зүйлд 2027 онд төлөх Засгийн газрын өрийн үндсэн төлбөрийг 5,987.2 тэрбум төгрөг гэж заажээ. Энэ дүнд тухайн жилд эргэн төлөгдөх нөхцөлтэй гаргасан зээллэг болон өрийн зохицуулалтын арга хэмжээ хамаарахгүй.

Харьцуулахад, улсын төсвийн зарлага 31,927.9 тэрбум, тэнцвэржүүлсэн орлого 27,937.6 тэрбум төгрөг байна. Өрийн үндсэн төлбөр зарлагын хэмжээний 18.8 хувь, тэнцвэржүүлсэн орлогын 21.4 хувьтай тэнцэнэ. Орлого, зарлагын зөрүү 3,990.2 тэрбум төгрөг тул үндсэн төлбөр түүнээс 1,997.0 тэрбумаар их гарч байна.

Хөрөнгө оруулалтаас ч их

Хуулийн төслийн 8 дугаар зүйлд 2027 оны улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтыг 5,773.8 тэрбум төгрөг гэж тусгасан. Энэ нь сургууль, эмнэлэг, зам, дулааны станц зэрэг 815 төслийг санхүүжүүлэх дүн юм. Өрийн үндсэн төлбөр уг дүнгээс 213.4 тэрбум төгрөгөөр илүү байна. Өөрөөр хэлбэл, Засгийн газар өр төлөхөд бүтээн байгуулалтад зарцуулахаас илүү мөнгө хуваарилж байна.

Иргэдийн хувьд энэ нь төсвийн орлогын нэлээд хэсэг өмнөх жилүүдийн зээлийг барагдуулахад чиглэнэ гэсэн үг. Шинэ зээллэг болон өрийн баталгааны дээд хэмжээг мөн энэ хуулийн төслөөр баталж байна.

Доорх график өрийн үндсэн төлбөрийг төсвийн гол дүнгүүдтэй зэрэгцүүлж харуулна.

Шинэ өрийн гурван хязгаар

Хуулийн төслийн 10 дугаар зүйлд Засгийн газрын 2027 онд шинээр үүсгэх өрийн дээд хэмжээг гурван хэсэгт хуваан баталжээ. Өрийн удирдлагын тухай хуульд заасан зориулалтаар хийх гадаад, дотоод зээллэгийн дээд хэмжээ 2,488.8 тэрбум төгрөг байна. Засгийн газрын авч ашиглах гадаад төслийн зээлийн дээд хэмжээ 3,877.3 тэрбум төгрөг. Аймаг, нийслэлийн үнэт цаас гаргах дээд хэмжээ 2,555.3 тэрбум төгрөг байна.

Гурван хязгаарын нийлбэр 8,921.5 тэрбум төгрөг болж байна. Эдгээр нь дээд хэмжээ тул бодит зээллэг үүнээс бага байж болно.

Доорх график шинэ өрийн хязгаарыг төрлөөр нь харуулна.

Баталгаа ба эргэн төлөлт

Хуулийн төслийн 12 дугаар зүйлд Засгийн газрын гаргах өрийн баталгааны дээд хэмжээг 2027 онд 6,400.0 тэрбум төгрөг гэж тогтоожээ.

Үүний зэрэгцээ 5 дугаар зүйлд дөрвөн төсвийн ерөнхийлөн захирагч Монгол Улсын төсөвт нийт 623.5 тэрбум төгрөгийн эргэн төлөх үндсэн төлбөр төлөхөөр тусгасан. Үүнээс Сангийн сайд 391.8 тэрбум, Боловсролын сайд 145.0 тэрбум, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд 66.1 тэрбум, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд 20.6 тэрбум төгрөг төлнө.

Доорх самбар 2027 оны өрийн гол үзүүлэлтүүдийг нэгтгэн харуулна.

Аргачлал

Тоог Монгол Улсын 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслийн 4, 5, 7, 8, 10, 11, 12 дугаар зүйлээс авав. Сая төгрөгийн дүнг тэрбум төгрөг рүү нэг оронтой бутархайгаар тоймлов. Хувь, харьцаа, өдрийн дундаж (жилийн хоногийн тоонд хуваасан), шинэ өрийн хязгаарын нийлбэрийг кодоор тооцоолсон. Өрийн үндсэн төлбөр нь зарлагын бүрэлдэхүүн хэсэг биш тул харьцааг зөвхөн хэмжээг ойлгуулах зорилгоор өгөв.