Төсөв 2027: Засгийн газар 2.49 их наядын зээллэг, 3.88 их наядын гадаад төслийн зээл авч болно

Улсын төсөв 2027 онд өрийн үндсэн төлбөрт 5,987.2 тэрбум төгрөг төлнө. Энэ нь тэнцвэржүүлсэн орлогын 21.4 хувь буюу улсын төсөвт орох тэнцвэржүүлсэн орлогын 100 төгрөг тутмын 21 нь өмнө авсан зээлийн үндсэн дүнг эргүүлэн төлөхөд зарцуулагдана гэсэн үг.

Хуулийн төслийг Ерөнхий сайд Н.Учрал, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нар 2026 оны 8 дугаар сарын 31-нд УИХ-д өргөн мэдүүлсэн бөгөөд УИХ хэлэлцэж байгаа тул тоо өөрчлөгдөж болно.

Өрийн төлбөр шинэ зээлээс их

Хуулийн төслийн 11 дүгээр зүйлд 2027 онд төлөх өрийн үндсэн төлбөрийг 5,987.2 тэрбум төгрөгөөр тусгажээ. Мөн 10 дугаар зүйлд Засгийн газрын шинэ зээллэгийн дээд хэмжээг 2,488.8 тэрбум төгрөг гэж заасан.

Эндээс харахад өрийн үндсэн төлбөр нь шинэ зээллэгийн хязгаараас 2.4 дахин, мөнгөн дүнгээр 3,498.4 тэрбум төгрөгөөр их байна. Өрийн үндсэн төлбөр нийт зарлагын 18.8 хувьтай тэнцэж байна.

Доорх график зээл, өр, баталгаатай холбоотой хуулийн төслийн гол хязгаар, төлбөрийг харьцуулж харуулна.

Гадаад төслийн зээл ба дотоод бонд

Хуулийн төслийн 10 дугаар зүйлд гадаад төслийн зээлийн дээд хэмжээг 3,877.3 тэрбум төгрөгөөр тогтоожээ. Энэ нь шинэ зээллэгийн дээд хэмжээнээс 1.6 дахин их дүн юм. Мөн дотоод бондын дээд хэмжээг 2,555.3 тэрбум төгрөг гэж заасан.

Гадаад төслийн зээл, дотоод бондын дээд хэмжээг нэмбэл 6,432.6 тэрбум төгрөг болох бөгөөд энэ нь өрийн үндсэн төлбөрөөс 445.4 тэрбум төгрөгөөр л их байна.

Хязгаар нь тухайн жилд авч болох хамгийн их хэмжээг заадаг. Иймд эдгээр дүнг заавал бүрэн ашиглана гэсэн үг биш.

Баталгааны хязгаар 6.4 их наяд

Засгийн газраас баталгаа гаргах дээд хэмжээг 12 дугаар зүйлд 6,400.0 тэрбум төгрөгөөр тусгажээ. Энэ дүн нь тэнцвэржүүлсэн орлогын 22.9 хувьтай тэнцэх хэмжээ юм. Баталгаа нь шууд зарлага биш. Гэхдээ баталгаа гаргасан зээлийг зээлдэгч төлж чадахгүй бол төсөв хариуцах эрсдэлтэй.

Доорх үзүүлэлтүүд өрийн дарамтыг товч харуулна.

Тогтворжуулалтын сан ба алдагдал

Төсвийн зарлага 31,927.9 тэрбум, тэнцвэржүүлсэн орлого 27,937.6 тэрбум төгрөг байгаа нь зарлага орлогоос 3,990.2 тэрбум төгрөгөөр их гэсэн үг. Энэ зөрүү тэнцвэржүүлсэн орлогын 14.3 хувьтай тэнцэнэ.

Зарлага, орлогын зөрүү нь шинэ зээллэгийн дээд хэмжээнээс 1,501.4 тэрбум төгрөгөөр их байна. Хуулийн төсөлд тусгасан бусад эх үүсвэр, зохицуулалтыг энэ мэдээнд задлаагүй.

Хуулийн төслийн 9 дүгээр зүйлд Төсвийн тогтворжуулалтын сангийн 2026 оны 8 дугаар сарын 28-ны үлдэгдлийг 2,940.1 тэрбум төгрөг гэж заажээ. 2027 онд сан руу нэмж 483.8 тэрбум төгрөг төвлөрүүлнэ. Хоёуланг нь нэмбэл 3,423,831.1 тэрбум төгрөг болж байна.

Аргачлал

Тоог Монгол Улсын 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслийн 4, 7, 9, 10, 11, 12 дугаар зүйлээс авав. Сая төгрөгийн дүнг тэрбум төгрөг рүү нэг оронтой бутархайгаар тоймлосон. Хувь, харьцаа, зөрүү болон тогтворжуулалтын сангийн нийлбэрийг кодоор тооцоолсон. Хязгаарын дүн нь гүйцэтгэлийг биш, тухайн жилийн дээд хэмжээг илэрхийлнэ.