1997 оны Азийн санхүүгийн хямралын өмнөх шинжүүд дахин цухалзсан ч эрсдэл нь өөр чиглэлд байна

HSBC-ийн тэргүүн эдийн засагч Фредерик Нойманн Азид 1997 оны Азийн санхүүгийн хямралаас өмнө ажиглагдсан зарим шинж тэмдэг дахин харагдаж байгааг санууллаа. Түүний хэлснээр АНУ-ын өгөөж өндөр, Японы иен сул, технологийн өөдрөг хүлээлт давамгайлах зэрэг дүр зураг тухайн үеийг санагдуулахуйц байна. Гэхдээ тэр эрсдэлийн төв нь өмнөх шигээ санхүүжилтийн шок бус, өөр чиглэл рүү шилжсэнийг онцолжээ. Энэ удаа бүс нутгийн эмзэг цэг нь АНУ дахь хиймэл оюун ухааны төхөөрөмжийн “суперцикл”-ийн эрэлтэд хэт түшиглэх явдал гэж HSBC үзэж байна.

Сүүлийн жилүүдэд АНУ-ын 10 жилийн хугацаатай Засгийн газрын бондын өгөөж 2020 оны 0.5 хувиас 4.79 хувь болж өссөн нь дэлхийн долларын санхүүжилтийн өртгийг бүхэлд нь чангатгах хүчин зүйл болж байна. Үүний зэрэгцээ Японы иен 2021 оны түвшнээс сулраад 160 орчимд хэлбэлзэж байгаа нь компанийн тайлан, хөрөнгийн урсгалд хүртэл нөлөөлөхөөр хэмжээнд хүрчээ. HSBC-ийн дүгнэлтэд дурдсанаар эдгээр тоон үзүүлэлтүүд нь 1997 оны өмнөхтэй төстэй “гадаад санхүүгийн нөхцөл”-ийн дарамтыг эргэн сануулж байна. Гэвч компаниудын мөнгөний өртөг, ханшийн эрсдэлийг зах зээл одоо өөр өнцгөөс уншиж эхэлсэн гэж Нойманн тайлбарласан байна.

1990-ээд оны үеийнхээс ялгаатай нь Азийн олон эдийн засаг өнөөдөр капиталаа гадагш гаргагч болсон тул санхүүжилтийн дарамт харьцангуй бага гэж HSBC дүгнэжээ. Өөрөөр хэлбэл, бүс нутаг өмнөх шиг гадаад богино хугацаат өр, валютын нөөцийн шахалтад бүхэлдээ тэгш хамааралтай байхаа больсон гэж үзэж байна. Тиймээс “ижил зураг” харагдавч суурь шалтгаан нь өөр, түүнээс улбаалсан эмзэг байдал ч өөр хэлбэртэй байна. Ингэснээр 1997 оны сценарийг механикаар давтдаг эрсдэлээс илүүтэй, өсөлтийн хөдөлгөгч хүчний найдвартай байдал гол асуулт болж байна.

Эндээс HSBC-ийн анхааруулж буй гол цэг нь АНУ дахь хиймэл оюун ухааны төхөөрөмжийн суперциклийн эрэлт саарах магадлал. Хэрэв АНУ-ын өгөөж өндөр хэвээр үлдэж, санхүүжилтийн өртөг AI-ийн төхөөрөмжийн өсөлтийг сааруулбал Азийн электроникийн экспортын эрэлт суларч магадгүй гэж Нойманн хэлсэн. Тэгвэл бүс нутгийн эмзэг байдал нь санхүүгийн хөшүүрэг биш, харин эрэлт дээр төвлөрсөн болохыг харуулна. HSBC үүнийг 1990-ээд оных шиг санхүүгийн эмзэг байдал бус, “эрэлтийн эмзэг байдал” гэж тодорхойлжээ.

Зах зээлүүдийн анхаарал Вашингтон, Токио хоёрын бодлогын дохио руу зэрэг шилжиж байна. АНУ-ын Сангийн яам 10-30 жилийн хэсэгт бондын буцаан худалдан авалтыг чиглүүлж, нэг удаагийн дээд хэмжээг 2 тэрбум ам.доллароос дор хаяж 4 тэрбум ам.доллар болгоно гэж мэдэгдсэн нь урт хугацааны өгөөжийн динамикт нөлөөлөхөөр байна. Нөгөө талд, Япон, АНУ-ын хамтарсан ховор интервенцийн дараа иен 160 орчимд тогтворжсон ч дахин оролцоо гарах магадлалыг зах зээл үнэлж эхэлжээ. Ингэснээр ханшийн хүлээлт, өгөөжийн чиглэл хоёр зэрэгцэн өөрчлөгдөх нөхцөл бүрдэж, Ази дахь технологийн экспортын эрэлтэд дам нөлөө үүсгэж болзошгүй байна.

Эцэст нь, Нойманны тайлбарын гол санаа нь “1997 он” гэдэг дохио энэ удаа сануулах үүрэгтэй ч айдас төрүүлэхээр нэг мөр түүх биш гэдэгт байна. Азийн олон эдийн засаг санхүүжилтийн хувьд илүү тэсвэртэй болсон ч АНУ-ын AI тоног төхөөрөмжийн мөчлөгийн эрэлтэд хэт төвлөрөх нь эрсдэлийг өөр сувгаар хуримтлуулж байна гэж HSBC үзлээ. Тиймээс бүс нутгийн сорилт нь валютын ханш, өгөөжийн огцом савлагаанаас дангаар шалтгаалахгүй, харин технологийн эрэлтийн хэмнэл тойрсон гадаад орчныг дагаж өөрчлөгдөхөөр байна. Зах зээл энэ анхааруулгыг хэр зэрэг үнэ болгон шингээх нь иений түвшин, АНУ-ын өгөөжийн чиглэлтэй зэрэгцээд, электроникийн экспортын захиалгын өнгөөр илүү тодорхой болох төлөвтэй.