Алтны үнэ өсөхтэй зэрэгцэн уурхайд ажиллах хүчний хомстол гүнзгийрч, төслүүдийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэв

Алтны үнэ өсөж, олон уурхайн төсөл урамшуулал ба зөвшөөрөл авч тэлж байгаа ч ажиллах хүч эсрэг чиглэлд агшиж, салбарын өсөлтийн хурдыг сааруулж байна. Уул уурхайн удирдлагууд чадварлаг хүний нөөцийн хомстол үйлдвэрлэл, инновацид нөлөөлөөд зогсохгүй төслүүдийг хойшлуулж эхэлснийг анхааруулж байна. Салбарын шинжээчид хөрөнгө, хөгжүүлэлтийн өртгөөс илүүтэйгээр “салбарыг авч явах хүн олдохгүй” нь хамгийн том эрсдэл болжээ гэж үзэж байна.

Энэ эрсдэл зөвхөн нэг улсын асуудал биш. АНУ-д ажиллах хүчний талаас илүү нь ойрын гурван жилд тэтгэвэрт гарна гэсэн хүлээлттэй байгаа нь туршлагатай ажилтны нөөц огцом нимгэрэх дохио болж байна. Канадын хөдөлмөрийн зах зээл ч насжилтын дарамтад оржээ: нийт ажиллах хүчний 20% нь 55 ба түүнээс дээш настай, харин 25-аас доош насныхан ердөө 5% байна. “Олон хүн тэтгэвэрт гарч, орж ирэх хүн цөөхөн байна” гэсэн дүгнэлт үүнтэй давхацаж байна.

Залуу үеийн тогтворгүй байдал байдал бүр ч тод харагдана. Deloitte-ийн тооцоогоор Gen-Z ажилтнуудын 46% нь ойрын хоёр жилд уул уурхай, эрчим хүчний чиглэлийн ажлаасаа гарахаар төлөвлөжээ. Канадын Уул уурхайн салбарын хүний нөөцийн зөвлөл (MiHR) 2024 онд 15-30 насныхны 70% уурхайд ажиллахгүй гэсэн мэдээллийг ч давхар гаргасан байна. Энэ нь зөвхөн ажлын байрны сурталчилгаа, цалин урамшууллаар шийдэхэд бэрх хандлага болохыг салбарынхан ярьж байна.

Хүний нөөцийн нийлүүлэлт тал дээр ч суурь асуудал хуралдаж, бэлтгэгдсэн урсгал хумигджээ. MiHR-ын мэдээлснээр уул уурхайтай холбоотой хөтөлбөрийн элсэлт 2014 онд 1,400 байсан бол 2020 онд 800 болж буурсан байна. 2016-2020 онд элсэлт жил бүр дунджаар 10% буурч, салбарын урт хугацааны нөөц бүрдэлтэд цохилт өгчээ. Үүний цаана боловсролын систем хүмүүсийг салбар руу орохоос няцааж, уул уурхайг байгаль орчныг их сүйтгэдэг гэж хардаг тул уул уурхай, геологийн сургалтын элсэлт сүүлийн 20 жилд огцом унасан гэсэн тайлбар дагалдаж байна.

Нөгөө талд зах зээлийн нөхцөл байдал хүний нөөцийн өрсөлдөөнийг улам ширүүсгэж байгаа нь уурхай компаниудад давхар дарамт болжээ. “Шинэ хүмүүс хангалттай орж ирэхгүй атлаа металлын үнэ өсөж, бүгд уурхай байгуулахыг хүсэж байна” гэж салбарынхан тодорхойлж, хөдөлмөрийн зах зээл дээрх өрсөлдөөн өндөрссөнийг онцолж байна. Үр дагавар нь шууд: хүний нөөцийн дутагдал үйлдвэрлэл, инновац, төслийн хугацаанд дарамт үүсгэж, төслүүдийн эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ. Талантын хомстол “маш хурц” байгаа нь зарим төслийн урагшлах хуваарь, бүтээн байгуулалтын эрэмбийг өөрчлөхөд хүргэж эхэлжээ.

Салбарынхан уул уурхай өнөөдөр өндөр технологи ашиглаж, нийгэм ба байгаль орчны хариуцлагыг сайжруулахыг зорьж буйг онцолсон ч олон нийтийн төсөөлөл хоцорсон хэвээр байна гэж үздэг. Гэсэн ч бодит байдал дээр боломжийн цонх ч давхар харагдана: Канад дахь залуучуудын ажилгүйдэл 12.6% байгаа нь ирээдүйд уул уурхайн ажлыг илүү сонирхолтой болгох боломжтой гэж дурджээ. Хөрөнгө, зөвшөөрөл, металлын үнэ зэрэг нь төслийг хөдөлгөх нөхцөл байж болох ч, талбай дээр ажиллах хүнгүй бол өсөлт удаашрах эрсдэл яг одоо биелэл болж байна. McEwen Inc.-ийн Роб Макьюэн зэрэг удирдлагуудын хувьд энэ нь дараагийн олборлолтын мөчлөгөөс өмнө “хүн”-ий асуудлыг шийдэх шаардлага болж байна.