АНУ олборлолт, боловсруулалтад хөрөнгө нэмэхийн хэрээр төрийн оролцоо ширүүсэж, нөлөөний тэнцвэр өөрчлөгдөж байна.

АНУ уул уурхай, боловсруулалтад дэмжлэгээ тэлэхийн хэрээр энэ салбар дахь төрийн байр суурь огцом томорч, зах зээлийн тоглоомын дүрэм дагаад өөрчлөгдөж байна. GEM Consulting-ийн судалгаагаар засгийн газрууд зөвхөн зохицуулагч байхаа больж, зээлдүүлэгч, хөрөнгө оруулагч, худалдан авагчийн байр суурь руу зэрэг ахиж буйг онцолжээ. Ингэснээр компаниудын хувьд төсөл, бүтээгдэхүүнээ санхүүжүүлэх нөхцөл зөвхөн өртөг, технологийн тооцоонд баригдахгүй болж, илүү өргөн шаардлага, шалгууртай нүүр тулж байна.

GEM Consulting наймдугаар сарын багцдаа Sila-д 1.4 тэрбум ам.долларын нөхцөлтэй зээл, мөн боловсролд 180 сая ам.доллар тусгасныг дурдсан байна. Энэ нь төрийн оролцооны хэлбэрүүд нэг сувагт төвлөрөхөөс илүү, олон хэрэгсэл зэрэг ажиллаж эхэлж байгаагийн нэг жишээ болж байна. Санхүүжилт нэмэгдэх тусам компаниуд зөвхөн өртгөөр өрсөлдөхөөс гадна гарал үүсэл, нийлүүлэлтийн баталгаатай байдлын шалгуураар өрсөлдөх хандлага хүчтэй болж буйг судалгаа онцоллоо.

Төрийн санхүүжилт горилж буй компаниудад тавигдах шаардлага ч дагаж чангарч байна. Судалгаанд дурдсанаар бүтээгдэхүүний гарал үүсэл, дотоод эсвэл холбоотны агууламж, ажиллах хүч, тайлагнал, нийлүүлэлтийн аюулгүй байдлын шаардлага хангах хэрэгцээ нэмэгдэж байна. Өөрөөр хэлбэл, мөнгөний өртөг дээр нэмээд “хаанаас ирсэн, хэр тогтвортой нийлүүлэх вэ” гэдэг асуулт шийдвэр гаргалтын төвд орж ирж байна.

Үүний зэрэгцээ төрийн олон хэлбэрийн санхүүжилт урт хугацаанд өөр өөр үр дүнтэй тул мэдээллийг олон нийтэд итгэлтэй өгөгдлийн сангаар нээлттэй болгохыг зөвлөжээ. Түүнчлэн баталгаа, даатгалыг аль хэдийн зарцуулсан мөнгө мэтээр бус, болзошгүй эрсдэлийн үүрэг хариуцлага хэлбэрээр тайлагнах ёстой гэж тэмдэглэсэн байна. Ийм ялгалгүй тайлагнал нь бодит зардал, далд үүргийг хооронд нь андуурах эрсдэлтэй, харин ил тод бүртгэл нь бодлого, хөрөнгө оруулалтын үр ашгийг харьцуулах боломжийг нэмэгдүүлнэ гэж үзжээ.

Олон улсын зураглал ч нэг загварт баригдахгүй байгааг GEM Consulting давхар сануулсан байна. Канад, Австрали, Европын Холбоо, Япон улс мөн өөр өөр санхүүжилтийн загвартай бөгөөд нэг л хэрэгсэлд тулгуурласан томоохон систем ажиглагдаагүй гэжээ. Энэ нь нэг талаас уян хатан байдлыг хадгалж байгаа ч нөгөө талаас компанийн стратеги, тайлагнал, нийцлийн ачааллыг улс бүхний нөхцөлд тус тус тааруулах шаардлага үүсгэж байна.

Гэхдээ төрийн мөнгө өсөх нь заавал бодит “шинэ” өсөлт дагуулна гэсэн баталгаа биш гэдгийг судалгаа анхааруулжээ. Жинхэнэ нэмэлт үр нөлөө байхгүй бол төрийн санхүүжилт хувийн хөрөнгийг зүгээр орлох, эсвэл хэрэгжих байсан төслүүд дээр стратегийн эрх олгох эрсдэлтэй гэжээ. Ийм орчинд Sunrise Energy Metals, Niron Magnetics, Strategic Bauxite, Westwater Resources, Global Advanced Metals, Harena зэрэг компаниудын хувьд санхүүжилтийн эх үүсвэрээс гадна гарал үүсэл, нийлүүлэлтийн аюулгүй байдал, тайлагналын сахилга зэрэг “төрийн шаардлагад нийцэх” хүчин зүйлүүд өрсөлдөх чадварыг тодорхойлох болж байна.