Бондын өгөөж өсөхийн хэрээр дэлхийн эдийн засгийн зээлийн өртөг нэмэгдэж байна

Дэлхийн бондын зах зээлд үргэлжилж буй борлуулалт зээлийн өртгийг эдийн засгийн бараг бүх түвшинд нэмэгдүүлж, өндөр хүүтэй санхүүжилт түр зуурын үзэгдэл бус байж болзошгүй гэсэн нөхцөлтэй Засгийн газар, компани болон хэрэглэгчдийг нүүр тулахад хүргэж байна. Германы Засгийн газрын 10 жилийн хугацаатай бондын өгөөж 2011 оноос хойших дээд түвшинд хүрсэн бол Японы урт хугацаатай бондын өгөөж 3 хувиас дээш хадгалагдаж байна. АНУ-ын Засгийн газрын 10 жилийн хугацаатай бондын өгөөж 2023 оны арваннэгдүгээр сараас хойших дээд түвшинд хүрч, Их Британийн Засгийн газрын бондын өгөөж сүүлийн өдрүүдэд 2008 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрчээ. Бондын хамгийн сүүлчийн уналтыг Засгийн газруудын их хэмжээний өрийн санхүүжилт, газрын тосны ханшийн огцом өөрчлөлтөөс сэргэж буй инфляцын эрсдэл, мөн Төв банкууд мөнгөний бодлогоо удаан хугацаанд хатуу хэвээр хадгалах хүлээлт зэрэг хүчин зүйл зэрэгцэн өдөөж байна. “Brookings Institution”-ийн ахлах судлаач Робин Брукс бондын өгөөжийн өсөлтийг олон жил үргэлжилж болох дунд хугацааны чиг хандлагын үргэлжлэл гэж тодорхойлов. “CIFC Asset Management”-ийн гүйцэтгэх захирал Наталиа Ложевски ч их хэмжээний өрийн нийлүүлэлт инфляцын шинэ эрсдэлтэй давхцаж буй тул өгөөж цааш өсөх боломжтой гэж үзэж байна.

Засгийн газруудын хүүгийн зардал нэмэгдэнэ

Улсын өрийн хэмжээ дэлхийн олон эдийн засагт аль хэдийн өндөр байгаа тул хугацаа нь дуусах өрийг илүү өндөр хүүгээр дахин санхүүжүүлэх тусам төсвөөс төлөх хүүгийн зардал аажмаар нэмэгдэх эрсдэлтэй. “State Street Investment Management”-ийн тогтмол орлогын үнэт цаасны ахлах стратегич Масахико Лүгийн хэлснээр төсвийн том алдагдал, өндөр өр болон гадаадын санхүүжилтээс ихээхэн хамааралтай улс орнууд хамгийн эмзэг цэг болж байна. Хөгжингүй зах зээлээс Франц улсын төсвийн үзүүлэлт муудаж, төсвийн сахилга батыг чангатгах улс төрийн орон зай хязгаарлагдмал, сонгуулийн тодорхойгүй байдал үргэлжилж буйгаараа онцгой эрсдэлтэй гэж тэр тайлбарлав. Хөгжиж буй зах зээлд төсвийн болон урсгал дансны алдагдал зэрэг өндөр байгаа орнууд үүнд илүү эмзэг. Дэлхий даяар бондын өгөөж өсөх нь тэдгээр улсын зээлийн өртгийг нэмэгдүүлэхээс гадна санхүүжилт татах эрсдэлийг ч өсгөж байна. Засгийн газрууд бондоо эргүүлэн худалдан авах, шинээр гаргах өрийн хэмжээ болон хугацааны бүтцийг өөрчлөх замаар өгөөжийн өсөлтийг сааруулах боломжтой. Гэхдээ ийм арга хэмжээ нь их хэмжээний зээлжилт болон хөрөнгө оруулагчдын эрэлт хоорондын үндсэн зөрүүг арилгахгүй. “Deutsche Bank”-ны тооцоогоор өгөөж өндөрсөх тусам олон улсын урт хугацааны төсвийн замнал улам төвөгтэй харагдаж байна. Японы нөхцөл байдал уг эрсдэлийг тод харуулдаг. Тус улсын Засгийн газрын өр дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 200 хувиас давсан бөгөөд 2026 оны санхүүгийн жилд улсын өрийн үйлчилгээний зардал нийт Засгийн газрын зардлын 25 хувиас илүүг эзлэхээр тооцоолжээ.

Засгийн газруудын хүүгийн зардал нэмэгдэнэ

Бизнесүүд өрөө дахин санхүүжүүлэх болон шинэ үйлдвэр, төсөлд хөрөнгө татахдаа илүү өндөр зардал төлөхөөр байна. Их хэмжээний зээлтэй, баланс сул эсвэл хувьсах хүүтэй өр давамгайлсан компаниудын санхүүжилтийн зардал илүү хурдан нэмэгдэх эрсдэлтэй. “Keely Teton Advisors”-ийн багцын менежер Томас Брауны хэлснээр жижиг зах зээлийн үнэлгээтэй компаниуд томоохон компаниудаас илүү их хувьсах хүүтэй өртэй байдаг тул хүү өсөх үед тэдний зээлийн зардал богино хугацаанд мэдэгдэхүйц нэмэгдэж болно. Масахико Лү өндөр хөшүүрэгтэй, олон жил хямд санхүүжилтэд түшиглэсэн компаниуд хамгийн эмзэг гэж үзжээ. Арилжааны үл хөдлөх хөрөнгө, хувийн хөрөнгө оруулалтын сангийн эзэмшил дэх компаниуд, шууд зээл олголтын багцууд болон чанар доогуур программ хангамжийн бизнесүүд энэ ангилалд багтаж байна. Хиймэл оюуны хөрөнгө оруулалтын өсөлт мөн бондын зах зээлд өрсөлдөөнийг нэмэгдүүлж байна. Технологийн компаниуд дата төв болон холбогдох дэд бүтцээ санхүүжүүлэхийн тулд их хэмжээний өр гаргаж байгаа нь тэднийг Засгийн газрууд болон бусад томоохон компаниудтай хөрөнгө оруулагчдын санхүүжилтийн төлөө өрсөлдөхөд хүргэжээ. “Catalyst Funds”-ийн багцын ахлах менежер Ларри Холзенталерийн хэлснээр хиймэл оюуны төслүүдийг санхүүжүүлэх өрийн хэмжээ асар их бөгөөд ийм өр гаргагчид санхүүжилтийн үнэд харьцангуй бага мэдрэг байна. Суурь өгөөж өсөх нь санхүүгийн хувьд тогтвортой компаниудын зардлыг ч нэмэгдүүлнэ. Улмаар зарим үйлдвэр, дата төв, худалдан авалт болон бусад хөрөнгө оруулалтын төслийн эдийн засгийн өгөөж хангалтгүй болох эрсдэлтэй.

Өрхийн зээлийн төлбөр бага орлоготой хэрэглэгчдэд илүү хүнд тусна

Урт хугацааны бондын өгөөж нэмэгдэхэд орон сууцны зээл, автомашины зээл болон өрхийн бусад санхүүжилтийн хүү дагаад өсдөг. Гэхдээ нөлөө нь бүх өрхөд ижил байхгүй. Бага орлоготой өрхүүд орлогынхоо илүү их хувийг өрийн төлбөр болон зайлшгүй хэрэглээнд зарцуулдаг тул өндөр хүүгийн нөлөөг түрүүлж мэдрэх магадлалтай. Харин өндөр орлоготой өрхүүд хадгаламжийн өгөөжийн өсөлтөөс ашиг хүртэх боломжтой бөгөөд сарын зээлийн төлбөр нэмэгдсэн ч санхүүгийн хувьд илүү тэсвэртэй байдаг. Ларри Холзенталер уг зөрүүг “K” хэлбэрийн хэрэглээний динамик гэж тайлбарлажээ. Автомашины, орон сууцны болон оюутны зээлийн төлбөр цалингийнх нь том хэсгийг эзэлдэг бага орлоготой хэрэглэгчид өндөр хүүгийн үр дагаврыг хөрөнгөтэй өрхүүдээс хавьгүй хүчтэй мэдэрнэ гэж тэр онцоллоо. Нөлөө нь шууд бус, аажмаар илэрч болно. Одоогийн тогтмол хүүтэй зээлийн хугацаа дуусч, өрхүүд илүү өндөр хүүгээр дахин санхүүжүүлэх үед сарын төлбөр нэмэгдэнэ. Бага орлоготой хэрэглэгчдийн зарлага сулрах хэмжээнд хүрвэл нөлөө нь эдийн засгийн бусад салбарт тархах боломжтой.

Өндөр өгөөж хувьцааны зах зээлд шинэ сорилт үүсгэж байна

Хувьцааны зах зээл компаниудын ашгийн өсөлт болон хиймэл оюунаас үүдэх бүтээмжийн хүлээлтээр өнөөг хүртэл харьцангуй тэсвэртэй байлаа. Гэхдээ Засгийн газрын бондын өгөөж өсөх тусам эрсдэл багатай бонд хувьцаатай харьцуулахад илүү сонирхол татахын зэрэгцээ компаниудын ирээдүйн ашгийн өнөөгийн үнэлгээг бууруулдаг. Наталиа Ложевски бондын өндөр өгөөж тодорхой түвшнээс хойш хувьцааны зах зээлд мэдэгдэхүйц сөрөг нөлөө үзүүлнэ гэж үзэж байна. Хувьцааны зах зээл бондын өгөөжийн өсөлтийг удаан хугацаанд “үл тоомсорлож” чадсан ч уг өөрчлөлтийн нөлөө эцэстээ үнэлгээнд шингэж эхэлж байгааг тэр онцлов. Харин шинээр бонд худалдан авч буй хөрөнгө оруулагчдад өндөр өгөөж давуу тал авчирч байна. Купоны өндөр орлого нь бондын ханш цааш буурах үед үүсэх алдагдлыг тодорхой хэмжээнд нөхөх боломжтой. “Deutsche Bank”-ны тооцоогоор АНУ-ын Засгийн газрын 10 жилийн хугацаатай бондын өгөөж ирэх нэг жилд ойролцоогоор 5.5 хувьд хүрсэн тохиолдолд ханшийн уналтаас үүсэх алдагдал купоны орлогоос давж эхэлнэ. Хоёр жилийн хугацаанд нийт өгөөж сөрөг болохын тулд уг бондын өгөөж 6.4 орчим хувьд хүрэх шаардлагатай гэж банк тооцоолжээ. Уг тооцоонд купоны орлого болон бондын зах зээлийн ханшийн өөрчлөлтийг хамтатгасан нэрлэсэн нийт өгөөжийг ашигласан байна.