Энэтхэг UPI дээр худалдаачнаас шимтгэл авах боломж нээж, үнэгүй дижитал төлбөрийн загвар өөрчлөгдөх эрсдэлтэй боллоо

Энэтхэгт UPI-ээр хийгддэг худалдааны төлбөр дээр тодорхой нөхцөлтэйгөөр шимтгэл ногдуулах боломж нээгдэж, олон жил “үнэгүй дижитал төлбөр”-ийн зарчим дээр тогтсон зах зээлд загварын өөрчлөлтийн дохио өглөө. Засгийн газар хэрэглэгч болон хүнээс хүнд (P2P) UPI төлбөрийг үнэгүй хэвээр үлдэнэ гэж мэдэгдсэн ч, худалдаачны гүйлгээнд хураамж тавих хувилбар хэлэлцэгдэж байна. Хэрэв хэрэгжвэл зөвхөн тодорхой босго давсан зарим худалдааны гүйлгээнд бага хувьтайгаар ногдуулах зураглал яригдаж буй. Ийм өөрчлөлт нь олон нийтэд “UPI төлбөр үнэгүй хэвээр” гэж ойлгогдсон бүтэцтэй мөргөлдөж мэдэх тул зах зээл анхааралтай ажиглаж байна.

Хэлэлцэж буй саналд томоохон худалдаачдын 2,000 рупи-оос дээш гүйлгээнд 0.3–0.5 хувийн MDR (merchant discount rate) тусгах хувилбар дурдагдсан. Өөрөөр хэлбэл шимтгэл нэг мөр бүх UPI гүйлгээнд бус, өндөр дүнтэй хэсэгт төвлөрөх хэлбэр. Үүн дээр нэмээд “хэн нэгэн нь энэ зардлыг төлөхөөс өөр аргагүй” гэж Санжай Малхотра хэлсэн нь хураамжийн ачаалал эцэстээ аль нэг талд зайлшгүй шилжинэ гэсэн санааг тодотгож байна. Гэхдээ төлбөрийн зардлыг хэн үүрэх, мөн түүнээс үүдэх үнийн болон хэрэглээний зан төлөв хэрхэн өөрчлөгдөх нь гол маргааны цэг хэвээр байна.

UPI нь 2016 онд эхэлснээс хойш дэлхийн хамгийн том бодит цагийн төлбөрийн сүлжээний нэг болж тэлсэн нь ийм өөрчлөлтийг илүү эмзэг болгож байгаа хүчин зүйл. Албан мэдээллээр долоодугаар сард 23.6 тэрбум UPI гүйлгээ хийгдэж, нийт дүн нь 29.87 их наяд рупид хүрсэн байна. Ийм хэмжээний сүлжээнд жижиг бодлогын өөрчлөлт хүртэл төлбөрийн экосистем даяар хурдан дамжиж мэдэх юм. Мөн UPI дээрх төлбөрийн ихэнхийг PhonePe болон Google Pay бүрдүүлдэг гэж мэдээлэгдсэн нь боломжит өөрчлөлтийн нөлөө хэрэглэгчийн туршлага, бизнесийн урсгал, түншийн хураамжийн бүтэц зэрэг олон сувгаар илрэх нөхцөлийг бүрдүүлж байна.

Jefferies-ийн тооцоогоор 2,000 рупи-оос давсан гүйлгээ нь эзлэхүүнээр 4 хувь боловч үнийн дүнгээр 67 хувийг эзэлдэг нь саналын логикийг тайлбарлаж байна. Өндөр дүнтэй хэсэгт төвлөрсөн MDR нь нийт гүйлгээний тоонд бага, харин дүнгийн хувьд өндөр суурьтай сегментээс орлого бий болгох боломжтой гэсэн үг. “UPI өсөлт зөвхөн үр дүн биш, худалдаачдын хүлээн авалт нь өсөлтийг хөдөлгөгч хүчин гэж бидний судалгаа харуулна” гэж Абхинав Мотерам хэлжээ. Тиймээс худалдаачдад очих зардлын дохио өөрчлөгдвөл хүлээн авалтын идэвх, ялангуяа жижиглэнгийн талбарт дахин тооцоолол хийх эрсдэл гарч ирнэ.

Нөгөө талд, хураамж зөвхөн том худалдаачин, өндөр дүнтэй гүйлгээнд хязгаарлагдвал нийтлэг хэрэглээнд нөлөө нь бага байж болно гэж Абхинав Мотерам тайлбарлажээ. Гэхдээ бодлого жижиг, албан бус худалдаачдад тэлбэл UPI-ийн өргөжилт саарч, финтек орлогын загвар өөрчлөгдөх эрсдэл нэмэгдэнэ гэсэн хүлээлт байна. Зах зээл энэ удаагийн хэлэлцүүлгийг зөвхөн төлбөрийн нэг мөр хураамжийн асуудал гэж бус, UPI экосистемийн дараагийн шатанд орлогын ачааллыг хэрхэн хуваарилах вэ гэсэн томоохон сорилт гэж харж байна. Одоогоор хэрэглэгч болон P2P гүйлгээ үнэгүй хэвээр байх байр суурь тодорхой байгаа ч, худалдааны төлбөр дээрх MDR-ийн хүрээ, босго, хэрэгжилтийн нарийвчлал нь UPI-ийн өсөлтийн хурдаас эхлээд үйлчилгээ үзүүлэгчдийн бизнесийн логик хүртэл олон хүчин зүйлийг дахин зураглах магадлалтай байна.