Монгол Улсын 2026 оны нэгдсэн төсвийн тодотгол батлагдлаа

Монгол Улсын Засгийн газар 2026 оны нэгдсэн төсвийн тодотголыг баталж, хэмнэсэн хөрөнгийг өрхийн орлого болон иргэдийн худалдан авах чадварыг хамгаалахад чиглүүллээ. Тодотголоор төрийн зардлыг 1.4 их наяд төгрөгөөр бууруулж, үүнээс нэг их наяд төгрөгийг цалин, тэтгэврийн зардалд нэмж тусгасан байна. Ингэснээр төрийн албан хаагчдын цалин болон ахмадын тэтгэврийг хамгаалах санхүүгийн зохицуулалт төсвийн шинэчилсэн хүрээнд багтжээ. Засгийн газар төсвийн хэмнэлтийг иргэдэд шууд хамаарах орлогын дэмжлэгийн арга хэмжээнд төвлөрүүлсэн байна.

Төсвийн тодотголын гол чиглэл нь төрийн зардлыг танахын зэрэгцээ өрхийн орлогын дарамтыг нэмэгдүүлэхгүй байх явдал болж байна. Нийт зардлыг бууруулсан ч цалин, тэтгэврийн санхүүжилтийг нэмэгдүүлэн тусгасан нь хэмнэлтийн үр дүнг иргэдийн орлогыг хамгаалахад ашиглах шийдвэрийг харуулж байна. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн зарцуулалтад хийх бууралтыг орлогын эх үүсвэрт шууд нөлөөлөхөөр бус, хамгаалах шаардлагатай чиглэлүүдэд хөрөнгө төвлөрүүлэх байдлаар хэрэгжүүлэхээр болжээ. Энэ зохицуулалт нь төрийн албан хаагчид болон ахмад настнуудын хувьд тодотголын хамгийн шууд нөлөөтэй хэсэг юм.

Мөн шатахуун, мах, хүнсний ногооны үнийн өсөлтийн нөлөөг бууруулах зорилгоор стратегийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийг тогтворжуулах зардлыг төсөвт тусгасан байна. Эдгээр бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтэд чиглэсэн санхүүжилт нь өрхийн өдөр тутмын зардалд нөлөөлдөг үнийн дарамтыг сааруулахад чиглэнэ. Шатахуун, мах, хүнсний ногоо нь тодотголд нэрлэн тусгасан гол бүтээгдэхүүнүүд бөгөөд тэдгээрийн нийлүүлэлтийн тогтвортой байдлыг дэмжих зардлыг шинэ төсвийн нэг хэсэг болгожээ. Ингэснээр цалин, тэтгэврийн орлогыг хамгаалах арга хэмжээтэй зэрэгцэн хэрэглээний зардалд үүсэх дарамтыг бууруулах бодлогын чиглэл тусгагдсан байна.

Сангийн яам болон Монгол Улсын Засгийн газрын түвшинд боловсруулсан тодотгол нь төсвийн хэмнэлт, иргэдийн орлогын хамгаалалт, стратегийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийг нэг хүрээнд авч үзжээ. Төрийн зардлыг 1.4 их наяд төгрөгөөр бууруулсан боловч цалин, тэтгэвэрт нэг их наяд төгрөг нэмж тусгасан нь төсвийн бүтцийн доторх тэргүүлэх чиглэлүүдийг өөрчилж байгааг илэрхийлж байна. Хэмнэсэн хөрөнгийг зориулалтгүй орхих бус, иргэдийн орлого болон ахмадын тэтгэврийг хамгаалах арга хэмжээнд чиглүүлсэн гэж төсвийн тодотголын агуулгад дурдсан байна. Үүний зэрэгцээ нийлүүлэлтийн зардлыг тусгаснаар үнийн өсөлтийн нөлөөг зөвхөн орлогын талаас бус, бүтээгдэхүүний хүртээмжийн талаас ч бууруулахыг зорьжээ.

Тодотголоор эхлүүлсэн арга хэмжээнүүдийн үр дүн нь иргэдийн орлого, өдөр тутмын хэрэглээний зардал болон стратегийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтээр дамжин мэдрэгдэхээр байна. Цалин, тэтгэврийн нэмэгдэл нь төрийн албан хаагчид болон ахмадын орлогыг хамгаалах бол шатахуун, мах, хүнсний ногооны нийлүүлэлтийг тогтворжуулах санхүүжилт нь инфляцын дарамтыг бууруулахад чиглэнэ. Иймээс 2026 оны нэгдсэн төсвийн тодотгол нь нэг талаас төрийн зардлыг багасгаж, нөгөө талаас иргэдийн орлого болон өрхийн хэрэглээнд нөлөөлөх чиглэлүүдийг хамгаалсан зохицуулалт болж байна. Засгийн газар батлагдсан тодотголын хүрээнд эдгээр арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр боллоо.