Өвөр Монголын талд төмсний хажуугаар дата төвүүд сүндэрлэж, Хятадын хиймэл оюуны өрсөлдөөнд түлхэц өгч байна

Улаанцав хот олон жил Хятадын “төмсний нийслэл” гэгдэж ирсэн ч өнөөдөр баригдаж буй томоохон байгууламжууд нь тариалангийн агуулах бус, дата төвүүд болж хувирчээ. Хүн ам сийрэг, хуурай сэрүүн бүс нутагт серверийн паркууд олноор сүндэрлэж, хиймэл оюуны тооцооллын хэрэгцээг хангах шинэ дэд бүтцийг тэнд төвлөрүүлж байна. Тал нутгийн салхин сэнс, нарны станцын дэргэд асар том барилгууд зэрэгцэн харагдах болж, нутгийнхан энэ өөрчлөлтийг “Хятадын хурд” гэж нэрлэх болсон нь ч бий.

Энэ дүр зураг Дональд Трамп, Ши Жиньпин нар Вашингтонд хиймэл оюуны аюулгүй байдлыг хэлэлцэх уулзалттай давхцан онцгой анхаарал татав. Бээжин 2030 он гэхэд салбар, нийгмийн 90 хувьд хиймэл оюун нэвтрүүлэх зорилт тавьжээ. Ингэхдээ дата төвүүдийг эдийн засаг, үндэсний аюулгүй байдлын чухал дэд бүтэц гэж Хятадын Коммунист нам тодорхойлж, бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлж байна. Үүний зэрэгцээ энэ тэлэлт нь АНУ-тай технологийн өрсөлдөөнийг хурцатгаж, зохицуулалтын хэлэлцээг улам шахна гэсэн хүлээлт нэмэгдэж байна.

Huawei, ByteDance, DeepSeek зэрэгт зориулсан дата төвүүдийг Улаанцавын дээрхтэй адил хүн ам сийрэг Улаанцав, Ниншя, Ганьсу, мөн баруун өмнөдийн Гуйжоу зэрэгт олноор барьж байгаа талаар дурдав. Сонголтын шалтгаан нь ихэвчлэн сэргээгдэх эрчим хүчний нөөц их, газар хямд, цаг агаар сэрүүн бүсүүд байх аж. Гэхдээ зарим сүлжээ нүүрсээр тэжээгдсэн хэвээр байгаа нь “ногоон” шилжилтийн бодит явцын тухай маргааныг дагуулж байна. Хятад 2030 он гэхэд серверийн паркын ихэнхийг ногоон эрчим хүчээр ажиллуулах зорилт тавьсан гэж мэдээлэв.

Барилгын талбай дээр ажиллаж буй нэг ажилтан “Энэ бол Хятадын хурд” гэжээ. Цахилгааны инженер “Жил бүр нэг үе шаттай, одоо хоёр дахь үе шат явж байна” хэмээн хэлсэн байна. Тэрээр мөн “Цаашдаа олон үе шат үргэлжилнэ” гэжээ. Ийм олон үе шаттай тэлэлт нь зөвхөн нэг газрын төсөл бус, тооцооллын хүчин чадлыг богино хугацаанд нэмэгдүүлэх үндэсний хэмжээний чиглэл болоод байгааг илтгэнэ.

Гэвч байгууламжуудын ард байгаль, нөөцийн бодит хязгаарлалтууд зэрэгцэн хөндөгдөж байна. Өвөр Монголын хуурай бүсүүдэд усны хангамж эрсдэл хэвээр бөгөөд зарим тосгоныг нүүлгэн шилжүүлсэн талаар дурдав. Дата төвүүд цахилгаан, ус, газар гэх мэт орон нутгийн нөөцөд өндөр шаардлага тавьдаг тул хөгжлийн хурд нь дэд бүтцийн дарамттай зэрэгцэж явна. Үүний зэрэгцээ нүүрсээр тэжээгдсэн цахилгаан үлдсэн хэвээр байгаа нь эрчим хүчний бүтэц, бодлогын хэрэгжилтийн тухай асуултуудыг нээлттэй үлдээж байна.

Технологийн талбарт Бээжин илүү хямд, нээлттэй эхийн загвар хөгжүүлэхийг Ши Жиньпин дэмжиж, OpenAI, Anthropic зэрэг хаалттай загвартай чиг хандлагатай сөргөлдөөн үүсгэж байна. АНУ-ын цагаачлалын хязгаарлалт, хоёр улсын хурцадмал байдлын нөлөөгөөр АНУ-ыг зорих судлаач цөөрч, Хятад руу буцах урсгал нэмэгдсэн тухай ярив. Жак Жан “АНУ руу явах оюутан, судлаач цөөрч, АНУ-аас Хятад руу буцах нь нэмэгдсэн нь маш тодорхой” гэсэн байна. Харин Трамп “Хиймэл оюунд хэн ялна, тэр ялна” гэж хэлснээр өрсөлдөөний өргөн хүрээ, улс төрийн өнгө аяс улам тодорч, тал нутгийн дата төвүүдийг зөвхөн бизнесийн төсөл биш, стратегийн өрсөлдөөний нэг зангилаа болгож байна.