Рупийн сэргэлт газрын тос, хөрөнгийн урсгалын дарамтыг арилгасангүй

Сүүлийн хэдэн өдөр Энэтхэгийн рупийн ханш нэг ам.долларт 96.79 рупи байсан түвшнээс 95 орчимд сэргэжээ. Гэвч энэ өсөлт нь валютын зах зээл дэх суурь дарамтыг арилгасангүй. Газрын тосны өртөг өндөр хэвээр, гадаадын хөрөнгийн урсгал сул байгаа нь рупийн ханш цаашид дахин буурах эрсдэлийг хадгалж байна. Шинжээчид рупи 2026 оны эцэст 97 хүртэл суларч, таагүй нөхцөлд нэг ам.доллар 100 рупид хүрч болзошгүй гэж үзэж байна.

Энэтхэгийн Нөөцийн банк ханшийн савлагааг хязгаарлахын тулд хэд хэдэн арга хэмжээ авчээ. Тус банк рупийн ханшийн дамын арилжааг өртөгтэй болгож, цуцалсан валютын дериватив гэрээг дахин бүртгэхийг хязгаарласан байна. Мөн төрийн өмчит газрын тосны гурван компанийн өдөр тутмын ам.долларын хэрэгцээг хангах тусгай цонх нээж, уг арилжааг спот зах зээлээс тусгаарлажээ. Эдгээр алхам нь богино хугацаанд рупийн ханшид дэмжлэг үзүүлсэн ч газрын тосны импортын төлбөр болон зах зээлийн хөрөнгийн урсгалтай холбоотой дарамтыг үндсээр нь өөрчилсөнгүй.

Төв банкны арга хэмжээний зэрэгцээ гадаад валютын нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх зорилготой хөтөлбөр хэрэгжсэн байна. Зургадугаар сард эхлүүлсэн гадаадын иргэн Энэтхэгийн банканд валютын хадгаламж байршуулах тусгай хөтөлбөр нь 200 тэрбум ам.долларын форвард амлалтыг бий болгожээ. Гэвч хөтөлбөр дууссанаас хойш рупи ам.долларын эсрэг 1.9 хувиар суларсан байна. Валютын нөөц аравдугаар сарын 2-нд 51 тэрбум ам.доллараар буурсан нь ханшийг хамгаалах орон зайд анхаарал хандуулахад хүргэжээ.

Энэтхэг түлшний хэрэгцээнийхээ бараг 85 хувийг импортоор хангадаг тул газрын тосны үнэ ханшийн төлөвт шууд нөлөөлж байна. Импортын төлбөр нэмэгдэхийн зэрэгцээ гадаадын хөрөнгө оруулагчид энэ онд 32.5 тэрбум ам.долларын хувьцаа борлуулжээ. Энэ нь рупийн ханшид үзүүлэх дарамтыг нэмэгдүүлж, гадаад валютын урсгалын тогтвортой байдалд эргэлзээ үүсгэж байна. Валютын нөөцийн хамгаалалт 6.2 сарын түвшинд байгаа ч энэ үзүүлэлт нь газрын тосны үнэ болон дэлхийн хөрөнгийн урсгалын нөхцөлд үүсэх дарамтыг бүрэн арилгах баталгаа болохгүй.

“Өндөр газрын тосны үнэ, урсгал дансны алдагдал тэлэх, дэлхийн хөрөнгийн урсгалын хүнд нөхцөлөөс үүдэх суурь дарамтыг бүрэн сааруулж чадахгүй” гэж Ханна Лухничява-Шорш хэлжээ. Энэтхэгийн Нөөцийн банкны захирагч Санжай Малхотра “валютын зах зээлийн хөдөлгөөнийг эмх цэгцтэй байлгахад шаардлагатай бүхнийг хийхээр шийдсэн” гэж мэдэгдсэн байна. Харин Деварш Вакилын хэлснээр, эдгээр алхам нь богино болон дунд хугацааны тогтвортой байдал авчрах боловч урт хугацааны бүтцийн дэмжлэг биш аж. Иймээс рупийн сүүлийн сэргэлт нь түр зуурын тогтворжилт уу, эсвэл ханшийн дарамт саарч эхэлсний шинж үү гэдэг нь газрын тосны үнэ, хөрөнгийн урсгалын дараагийн хөдөлгөөнөөс хамаарах төлөвтэй байна.