Эрчим хүчний салбарын дотоод дохио: бодит нефтийн зардал өсөж, өвлийн эрсдэл нэмэгдэв

Өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-ын булангаас Хятадад маш том нефтийн тээвэрлэгчээр ачаа хүргэх хөлс 76 сая ам.долларт хүрч, өмнөх жилийн түвшнээс арав дахин өсөв. Өмнөд Солонгос хүргэх тээвэрлэлтийн хөлс мөн 77 сая ам.доллар болсон бөгөөд энэ нь бодит түүхий эдийг худалдан авахад үүсэж буй зардал нефтийн фьючерсийн үнийн дохионоос эрс зөрж байгааг харуулж байна. Фьючерс нь ирээдүйн үнийг илэрхийлдэг цаасан гэрээ бол бодит нефтийн үнэ баррель тутамд 125 ам.доллароос давжээ. Ийм нөхцөлд зах зээлийн дэлгэц дээр харагдах үнэ болон нийлүүлэлтийн бодит өртгийн хоорондын зөрүү эрчим хүчний компаниудын шийдвэрт улам ихээр нөлөөлж байна.

Хормузын хоолойгоор тээвэрлэж буй нефтийн хэмжээ дайнаас өмнөх түвшинд ойртсон ч тээврийн зардал буураагүй байна. Тээвэрлэлтийн саатал, өндөр хөлс хэвээр үргэлжилбэл нефть боловсруулах үйлдвэрүүдийн ашиг нэмэгдэх боломжтой бөгөөд дизелийн хомсдол бензинд нөлөөлж эхэлсэн нь энэ төлөвийг дэмжиж байна. Гэхдээ нийлүүлэлтийн бодит өртөг өсөж байгаа нь зах зээлийн эрсдэлийг зөвхөн нефтийн үнийн хөдөлгөөнөөр хэмжих боломжгүй болгожээ. “Бид тээврийн хямралд орлоо” гэж Хелима Крофт хэлсэн нь тээврийн зардал яагаад тусдаа, гол үзүүлэлт болон гарч ирснийг товч илэрхийлж байна.

Европын байгалийн хийн зах зээлд өвөл эхлэхээс өмнөх нөөц болон цаг агаарын төлөв дахин анхаарлын төвд байна. Байгалийн хийн нөөц өнгөрсөн жилүүдийнхээс бага байгаа тул арав, арваннэгдүгээр сарын температур өвлийг хэр давахад чухал нөлөө үзүүлнэ. Катарын нийлүүлэлт тогтвортой сэргэхгүй, Европын агуулахын түвшин өвөл эхлэхэд улирлын доод хэмжээнээс доогуур байвал Европын хийн үнэ гуравдугаар улиралд өсөх чиглэлээ хадгална гэж Бираж Боркхатариа мэдэгдэв. Харин Хойд Америкийн хийн үнэ зуны турш ерөнхийдөө өөрчлөгдөөгүй тул экспортын ашиг 2022 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрч, хоёрдугаар улирлынхаас бараг хоёр дахин өссөн байна.

Энэ орчинд эрчим хүчний компаниудын үнэлгээ, хөрөнгө оруулагчдын хүлээлт ч ялгаатай хөдөлж байна. Shell-ийн шингэрүүлсэн байгалийн хийн томоохон бизнесийг зах зээл дутуу үнэлж болзошгүй бөгөөд тус компанийн хувьцаа долоо хоногт шинэ дээд түвшинд хүрчээ. Үүний зэрэгцээ Truist First Solar компанийн үнэлгээг “Худалдан авах” болгон ахиулж, зорилтот үнийг 270 ам.долларт тогтоосон бол TD Cowen TeraWulf компанид 21 ам.долларын зорилтот үнээр шинжилгээ эхлүүлсэн байна. TeraWulf болон хиймэл оюун ухаанд эрчим хүч нийлүүлэгч бусад компаниудын хувьцаа өмнөх өсөлтийн дараа буурсан ч Кентакки дахь түрээс 2027 оны хоёрдугаар хагаст боломжит өсөлтийн хөшүүрэг болж магадгүй.

Эрчим хүчний зах зээлийн эмзэг байдлыг Рияд хотын нисэх буудалд гарсан халдлагууд ч тодотгожээ. Тэнд дор хаяж гурван удаа халдлага гарч, 14 хүн амиа алдан, 300 гаруй хүн шархадсан ч Дэлхийн газрын тосны зөвлөлийн бага хурал төлөвлөсний дагуу үргэлжилсэн байна. Энэ нь үйл ажиллагаа тасалдахгүй байх оролдлого үргэлжилж буйг харуулахын зэрэгцээ нийлүүлэлт, тээвэрлэлтийн зардал, өвлийн эрэлт зэрэг хүчин зүйлс нэг дор давхацсаныг харуулж байна. Одоогоор нефтийн бодит өртөг өндөр, Европын хий болон цаг агаарын эрсдэл тодорхойгүй хэвээр байгаа тул зах зээлийн дараагийн дохио зөвхөн фьючерсийн үнээс бус, биет нийлүүлэлтийн зардлаас ирэхээр байна.