Ашигт малтмалын хомсдол олборлолтын хэмжээнээс гадна нийлүүлэлтийн сүлжээний эрсдэлийг ил болгож байна

Лити хомсдлын индексээр 100 онооноос 80 авч, нийлүүлэлтийн хамгийн их дутагдалтай ашигт малтмал болжээ. Энэ үзүүлэлт нь эрчим хүчний шилжилтэд шаардлагатай түүхий эдийн асуудал зөвхөн олборлолтын хэмжээнээс хамаарахгүйг харуулж байна. Уул уурхай олборлолтоо нэмэгдүүлсэн ч боловсруулалт, тээвэрлэлт, үйлдвэрлэлийн хүчин чадал цөөн төвд төвлөрсөн хэвээр байвал нийлүүлэлтийн бодит боломж хязгаарлагдана. Иймээс ашигт малтмалын хомсдлыг үнэлэхдээ газрын хэвлий дэх нөөцөөс гадна зах зээлд хүрэх бүтээгдэхүүний хэмжээг тооцох шаардлагатай болж байна.

GEM Mining Consulting зөвлөх компанийн тооцоогоор эрчим хүчний шилжилтэд шаардлагатай ашигт малтмалын нийлүүлэлт 2035 он гэхэд уул уурхайн олборлолтоос давсан сорилттой тулгарна. Тус компанийн тооцооллоор 2035 онд литийн нийлүүлэлт эрэлтийн 68 хувийг, кобальтынх 74 хувийг, зэсийнх 75 хувийг хангана. Эдгээр тоо нь нийлүүлэлт ба эрэлтийн зөрүүг тус бүр өөр түвшинд харуулж байгаа боловч нийтлэг нэг эрсдэлийг илэрхийлж байна. Өөрөөр хэлбэл олборлолтын төлөвлөгөө нэмэгдсэн ч шаардлагатай түүхий эдийг тогтвортой, борлуулах боломжтой бүтээгдэхүүн болгон зах зээлд нийлүүлэх чадавх хангалтгүй байж болзошгүй юм.

Нийлүүлэлтийн эмзэг байдал боловсруулалт цөөн улсад төвлөрсөн ашигт малтмалын хувьд илүү тод харагдаж байна. Газрын ховор элементийн соронз нийлүүлэлтийн эмзэг байдлын индексээр 95, батарейн зэрэглэлийн графит 89 оноо авчээ. Мөн Хятадаас гадуурх төрөлжсөн соронзны нийлүүлэлт дэлхийн эрэлтийн ердөө 15 хувийг хангах тооцоо гарсан байна. Энэ нь нийт олборлолт, нөөцийн хэмжээнээс үл хамааран боловсруулах болон төрөлжсөн үйлдвэрлэлийн цэгүүдийн төвлөрөл стратегийн эмзэг байдлыг хэвээр хадгалж байгааг харуулж байна.

Нийлүүлэлтийн сүлжээний эрсдэлийг төслийн үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөгөөр дангаар нь хэмжих боломжгүй болжээ. Жилд 100 мянган тонн үйлдвэрлэхээр төлөвлөсөн төсөл эрсдэлийг тооцсоны дараа найдвартай, борлуулах боломжтой 60.2 мянган тонн бүтээгдэхүүн өгөхөөр байна. Төлөвлөсөн хүчин чадал болон бодитоор зах зээлд хүрэх бүтээгдэхүүний хоорондын зөрүү нь түүхий эдийн нийлүүлэлт, боловсруулалт, борлуулалтын боломжийг нэг цогц байдлаар үнэлэх шаардлагатайг харуулна. Ийм үнэлгээ хийхгүй бол цаасан дээрх олборлолтын хэмжээ нийлүүлэлтийн бодит баталгааг бүрдүүлж чадахгүй.

Эрчим хүчний шилжилтийн хэрэгцээ нэмэгдэхийн хэрээр литий, кобальт, зэсийн нийлүүлэлтийн зөрүү, мөн графит, газрын ховор элементийн боловсруулалтын төвлөрөл илүү анхаарал татах төлөвтэй байна. 2035 оны тооцоолол нь шинэ олборлолтын төслүүдийн тоог нэмэхээс гадна нийлүүлэлтийн сүлжээний найдвартай байдлыг тусад нь авч үзэх шаардлагатайг харуулж байна. Хятадаас гадуурх төрөлжсөн соронзны нийлүүлэлт дэлхийн эрэлтийн ердөө 15 хувийг хангах тооцоо, литийн 80 онооны хомсдлын индекс зэрэг үзүүлэлтүүд энэ эрсдэлийн цар хүрээг тодотгож байна. Тиймээс ашигт малтмалын хүртээмжийг олборлосон хэмжээгээр бус, эрэлтэд нийцсэн, боловсруулсан, найдвартай нийлүүлэх боломжтой бүтээгдэхүүний хэмжээгээр үнэлэх асуудал улам чухал болж байна.