2025 оны завсрын тооллого гэр бүл зохиох хандлагын өөрчлөлтийг тодруулж, хүн амын өсөлтөд нөлөөлөх гол дохио өглөө
2025 оны завсрын тооллогоор гэрлэлтийн хэв маяг өөрчлөгдөж, хүн амын өсөлтөд нөлөөлөх чиг хандлага тодорлоо 15-аас дээш насныхны 61.6 хувь нь батлуулсан, батлуулаагүй гэр бүлтэй, 30.1 хувь нь огт гэрлээгүй байна Гэрлэлт хойшлох, салалтын бүтэц залуужих нь хөдөлмөрийн зах зээл, нийгмийн бодлогод шинэ дарамт үүсгэнэ
2025 оны завсрын тооллогын тодруулгын мэдээллийн санд тулгуурласан гэрлэлтийн байдлын тооцоо нь монголчуудын гэр бүл зохиох хэв маягт өөрчлөлт явагдаж, цаашдын хүн амын өсөлт, нийгмийн бодлогын зураглалд анхаарах дохио өгч байна. 15-аас дээш насныхны 61.6 хувь нь батлуулсан, батлуулаагүй гэр бүлтэй гэж бүртгэгдсэн бол 30.1 хувь нь огт гэрлээгүй байна. Энэ зөрүү нь гэрлэлтийн шийдвэр хойшлох, айл гэрийн бүтэц өөрчлөгдөх хандлага ердийн үзэгдэл болж байгааг илтгэнэ.
Тооллогын нэгтгэлээс харахад огт гэрлээгүй хүн ам 19.7 мянга буюу 2.9 хувиар өссөн байна. Үүний зэрэгцээ гэр бүлтэй хүн ам 123.8 мянга буюу 9.5 хувиар нэмэгдсэн нь нийт түвшинд гэр бүлтэй хүний эзлэх хувь өссөнийг харуулж байна. Гэхдээ 25-34 насныхны гэр бүлтэй байх эзлэх хувь өмнөх тооллогоос буурсан нь гэр бүл зохиох нас ахиж, шилжилтийн үе уртасч буйг илүү тод томруун өгүүлнэ. Нэг талаас гэр бүлтэй хүн ам өсөж байгаа ч нөгөө талаас залуу насныхны сонголт, цаг хугацааны хуваарь эрс өөр болжээ.
Гэрлэлт бүртгэлтэй болон бодит амьдрал дахь нөхцөл ч өөрчлөгдөж буйг анхны гэрлэлтийн насны үзүүлэлт батална. 2000-2025 онд анхны гэрлэлтийн дундаж нас хоёр хүйсэнд хоёул 3.8 жилээр хойшилсон байна. 2000 онд эрэгтэй 25.7, эмэгтэй 23.7 настайдаа гэрлэж байсан бол 2025 онд энэ нь 29.5, 27.5 нас болж нэмэгдсэн үзүүлэлттэй гарчээ. Анхны гэрлэлтийн нийт дундаж нас 28.5 болсон нь гэр бүл зохиох нас өмнөх үеэс ахисныг илтгэж, хүүхэд төрүүлэх шийдвэр, өрхийн санхүү болон ажил хөдөлмөрийн төлөвлөлтөд ч давхар нөлөөлөхөөр байна.
Нөгөө талаар, гэр бүлээ цуцлах, тусгаарлах үзүүлэлт өсөж, салалтын бүтэц залуужиж буй зураглал ажиглагдаж байна. Гэр бүлээ цуцалсан хүн ам 16.9 мянга буюу 32.8 хувиар нэмэгдсэн бол бэлэвсэн хүн ам 6.4 мянга буюу 5.4 хувиар өссөн байна. Гэрлэлтээ цуцалсан, тусгаарласан хүн амд 35-44 насныхны эзлэх хувь өсөж, ялангуяа эрэгтэйчүүдийнх 6.9 нэгж хувиар нэмэгдсэн гэж тооцоологджээ. 2020 онд салалт 45-54 насанд төвлөрч байсан бол 2025 онд 35-44 насанд өсөх чиг ажиглагдсан нь хөдөлмөрийн идэвхтэй насанд өрхийн тогтвортой байдалд шинэ эрсдэл нэмэгдэж байгааг сануулж байна.
Хүйс, насны бүтцийн өөрчлөлт бэлэвсрэлийн тоон дээр ч тод харагдаж байна. 65-аас дээш насанд бэлэвсэн эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувь 8.0 нэгж хувиар өссөн нь эрэгтэйчүүдийн нас баралт өндөртэй холбоотой гэж мэдээлэлд дурджээ. Мөн 35-44 насанд эмэгтэйчүүдийн 34.3 хувь, эрэгтэйчүүдийн 31.4 хувь нь гэр бүлээ цуцалсан үзүүлэлттэй гарсан нь гэр бүл салалтын дараах өрхийн зохион байгуулалт, хүүхэд асаргаа, орлогын тогтвортой байдал зэрэг асуудлыг нэг дор хурцатгах магадлалтай. Ийм өөрчлөлтүүд нь зөвхөн гэр бүлийн статистик бус, хөдөлмөрийн зах зээл, нийгмийн хамгаалал, бодлогын үйлчилгээний зохицуулалтад дарамт нэмэх дохио болж байна.
Эдгээр үзүүлэлтүүдийг нийлүүлбэл гэрлэлт хойшлох, салалтын насны бүтэц өөрчлөгдөх, өндөр настнуудын бэлэвсрэлийн зураглал тэлэх зэрэг нь хүн амын өсөлтийн суурь хүчин зүйлтэй зэрэгцэн бодлогын хэрэгцээг ч өөрчилж байна. Тоон дүнгээр нийт хувийн өсөлт, бууралт зэрэгцэн харагдаж байгаа нь нийгмийн нэг чиглэлд шулуун хөдөлгөөн бус, зэрэгцээ шилжилт явагдаж буйг илтгэнэ. 2025 оны завсрын тооллогын тодруулга нь гэр бүл, хөдөлмөр, халамжийн бодлого хоорондын уялдааг дахин нягтлах шаардлага тулгарч байгааг тоогоор харуулсан баримт болж үлдлээ.
Холбоотой мэдээ
Ойрын өдрүүдэд Хэнтийн уулархаг нутаг, Орхон голын сав газраар аадар бороо орж эрс сэрүүснэ
Энэ сарын 18-нд Хэнтийн уулархаг нутаг, Орхон голын сав газраар аадар бороо орж эрс сэрүүсэх төлөвтэй байна. Есдүгээр сарын 19-21-нд тал, хээрээр, 22-нд Алтайн салбар уулсаар салхи 12-14 м/с хүрнэ. Аадар бороо орж, салхи шуурга ихтэй байх тул аяллын төлөвлөгөөгөө уян хатан гаргахыг холбогдох байгууллагууд зөвлөжээ
Энэ 18-нд Хэнтийн уулархаг нутаг, Орхон голын сав газраар аадар бороо орж эрс сэрүүснэ гэж анхааруулав
Энэ 18-нд Хэнтийн уулархаг нутаг, Орхон голын сав газраар аадарлаж эрс сэрүүсэх төлөвтэй. 2026 оны есдүгээр сарын 19-23-ны төлөвөөр 19-21-нд тал, хээрт, 22-нд Алтайн салбар уулсаар салхи 12-14 м/с хүрнэ. Бүсчилсэн аадар, салхи ширүүсэх эрсдэл нэмэгдэх тул зорчих, аяллын төлөвлөгөөг уян хатан тохируулах шаардлагатай.
Ой, хээрийн гурван түймрийг унтраах ажиллагаа үргэлжилж байна
Есдүгээр сарын 14-17-нд дөрвөн аймаг, нэг дүүрэгт нийт найман түймрийн дуудлага бүртгэгджээ. Намрын хуурайшилт их, хур тунадас бага байгаа үед галын эх үүсвэр үүсгэхгүй байж, түймрийн эрсдэлийг бууруулахыг иргэдэд анхаарууллаа. Он гарсаар улсын хэмжээнд ой, хээрийн түймрийн 153 тохиолдол бүртгэгдсэн байна.
‘Дурсах өдөр’ олон улсын хөдөлгөөн Монголд улам бүр тогтмолжиж, энэ намар дахин болохоор төлөвлөгдлөө
Олон улсын оршуулгын холбооноос зохион байгуулдаг ‘Дурсах өдөр’ энэ намар Монголд дахин зохион байгуулагдахаар боллоо. ‘Дурсах өдөр 2026’ арга хэмжээг 2026 оны 9 сарын 20-нд БЗД-ийн 20-р хороонд, Гачууртын зам дагуух ‘Зүүн буяны төв цогцолбор’-т товлосон. Иргэд зул өргөж, мод тарьж, дурсамжаа хуваалцах нь гэр бүлүүдийн сэтгэлзүйн тайтгарал, нийгмийн хамтын дурсамжийг гүнзгийрүүлнэ.
Ой, хээрийн түймрийн дуудлага дахин нэмэгдэж, намрын хуурайшилтын үед сэрэмжийг чангатгах шаардлага үүслээ
Сүүлийн өдрүүдэд ой, хээрийн түймрийн дуудлага нэмэгдэж, хуурайшилттай намар сэрэмжийг чангатгах шаардлага үүслээ Онцгой байдлын байгууллагад 14-17-нд 4 аймаг, 1 дүүргээс нийт 8 дуудлага бүртгэгдэж, 10:30-ийн байдлаар 3 дуудлагад унтраалт үргэлжилж байна Жил гарсаар түймэрт өртсөн талбай тэлсэн тул иргэд галын эх үүсвэрээс сэргийлэх нь эрсдэлийг бууруулна
ШАДАР САЙД Н.НОМТОЙБАЯР МОНГОЛ УЛС, БНХАУ, ОХУ-ЫН ХУДАЛДАА, АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН ТАНХИМЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Монгол Улсын Шадар сайд Н.Номтойбаяр /2026.09.17/ Монголын Үндэсний Худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимын Ерөнхийлөгч Б.Лхагважав, БНХАУ-ын Олон улсын худалдааг дэмжих хорооны орлогч дарга Ние Вэнь Хуй, Сибирийн Холбооны тойргийн Худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимуудын холбооны Ерөнхийлөгч Федулова Ольга тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа.