Английн төв банкны тэргүүн хиймэл оюун дэлхийн зах зээлд гэнэтийн савлагаа өдөөж болзошгүйг анхааруулав

Английн төв банкны тэргүүн Эндрю Бэйли дэвшилтэт хиймэл оюун дэлхийн санхүүгийн зах зээлд эмх замбараагүй засвар хөдөлгөөн үүсгэж болзошгүйг анхааруулав. Тэрээр Санхүүгийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн даргын хувиар Их хорийн бүлгийн сангийн сайд, төв банкны удирдлагуудад хоёр нүүр захидал нийтэлсэн байна. Захидалд хамгийн дэвшилтэт “frontier” хиймэл оюуны загваруудын кибер эрсдэлд үзүүлэх нөлөөг санхүүгийн системийн хамгийн ойрын сорилт гэж тодорхойлжээ. Түүний хэлснээр энэ чиглэлд протокол, бэлэн байдлын асуудал ил гарч, зах зээлийн сэтгэл зүйд ч нөлөөлөх эрсдэл дагуулж байна.

Бэйли санхүүгийн байгууллага, технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид эмзэг байдлын удирдлага, хариу арга хэмжээ, сэргээн босголтын чадавхаа сайжруулах шаардлагатайг онцолсон. Ялангуяа кибер эрсдэлийн хурд, цар хүрээ өсөж, эдийн засгийн бүтцийг мэдэгдэхүйц өөрчилж болзошгүй гэж тэр үзжээ. Төвлөрсөн гуравдагч үйлчилгээ үзүүлэгчдээс хамаарах хамаарал нэмэгдэхийн хэрээр асуудал зөвхөн нэг байгууллагын хэмжээнд тогтохгүй, систем даяарх зах зээлийн итгэлийг ганхуулж болзошгүйг тэр анхааруулсан байна. Энэ нь банк, брокер, төлбөр тооцооны сүлжээ зэрэг олон зангилаатай холбоотой эрсдэлийг нэг дор хурцатгах хувилбарыг илүү бодитой болгож байна.

Түүний захидалд кибер эрсдэлээс гадна зах зээлийн бүтэц, хөрөнгийн үнэлгээтэй холбоотой хэд хэдэн эмзэг байдал давхар дурдагджээ. Тухайлбал, төрийн өрийн зах зээлийн эмзэг байдал, хувьцааны зах зээлд хөрөнгө оруулагчдын зээлийн хэрэглээ өсөх хандлага, мөн хөрөнгийн үнэлгээ хэт суналттай байгаа нь санаа зовоож буй асуудалд багтсан байна. Эдгээр нь тус тусдаа эрсдэл мэт харагдавч, технологийн доголдол эсвэл кибер халдлагын үеэр зэрэг илрэхэд богино хугацаанд зах зээлийн савлагааг хүчтэй нэмэгдүүлж мэдэхээр байна. Өөрөөр хэлбэл, их хэмжээний өгөгдөл, автоматжуулалттай шийдвэр гаргалт давамгайлсан орчинд итгэлийн алдагдал хурдан дамжих магадлал өндөр гэж үзжээ.

Бэйли “frontier” хиймэл оюуны загваруудын нөлөө зөвхөн нэг төрлийн эрсдэлээр хязгаарлагдахгүйг мөн тодотгосон. Сүүлийн үеийн өөрчлөлтүүдээс харахад олон улсын зарим эрх зүйд дэвшилтэт frontier хиймэл оюуны загварыг хөгжүүлэх, гаргах, нэвтрүүлэхийг удирдах протокол дутмаг байгаа нь санхүүгийн салбар болон цаашдын эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна гэж захидалд дурджээ. Үүнээс шалтгаалан байгууллагууд эрсдэлийн удирдлагын суурь арга хэмжээгээ уялдуулж, нийтлэг стандартын ойлголт дээр илүү хурдтай ойртох шаардлага үүсэж байна. Зохицуулалтын орчны ялгаа, технологийн нийлүүлэлтийн төвлөрөл зэрэг нь эрсдэлийг нэг улсаас нөгөөд хурдтай дамжуулах нөхцөл болж магадгүй гэсэн санаа энд давхар харагдана.

Тэрчлэн олон байгууллагад зэрэг доголдол үүсэх, эсвэл нийтлэг технологийн хамаарлаас үүдэх илүү ноцтой хувилбаруудад бэлтгэх хэрэгтэй гэж Бэйли тэмдэглэв. Энэ нь банк, хөрөнгийн зах зээл, төлбөр тооцоо, мэдээллийн үйлчилгээ зэрэгт нэг дор саатал үүсэх үед хэрхэн тасралтгүй ажиллагааг хадгалах, ямар дарааллаар сэргээх, ямар сувгаар мэдээлэх зэрэг практик бэлтгэл рүү анхаарлыг чиглүүлж байгаа хэрэг. Зах зээлд итгэл гэдэг хамгийн эмзэг, хамгийн хурдан алдагддаг хүчин зүйл тул эрсдэлийн удирдлага зөвхөн хамгаалалт биш, “сэргээж босгох” чадавхтай байх ёстой гэсэн дохио гэж уншигдаж байна. Санхүүгийн байгууллага, технологийн нийлүүлэгчдийн хувьд ийм нөхцөлд дасан зохицох төлөвлөгөөгөө бодит ажил хэрэг болгох шахалт улам нэмэгдлээ.