АНУ-д орон сууцны даатгалын үнэ огцом өсөж, даатгагчид гэрээг сунгахгүйгээр хэрэглэгчдийг улам их хасаж байна

АНУ-д орон сууцны өмчийн даатгалын үнэ огцом өсөж, зарим айл өрх өмнөх шигээ хамгаалалтаа хадгалах боломж багасаж байна. Мужийн даатгалын зохицуулагчдыг төлөөлдөг Даатгалын комиссаруудын үндэсний холбоо (NAIC) олон жилийн дараа зах зээлийг цогцоор нь шинжилж, өсөлт нь зөвхөн нэг бүс нутагт төвлөрөөгүйг тэмдэглэжээ. Инфляцыг тооцсон ч 2018-2024 онд бүс бүрт дундаж хураамж өссөн бөгөөд хамгийн огцом өсөлт нь баруун бүсэд ажиглагдсан байна. Үүний зэрэгцээ даатгагчид гэрээг сунгахгүй цуцлах давтамжаа нэмэгдүүлж, хэрэглэгчдийн сонголтыг улам хумиж байна.

NAIC-ийн тайланд 2024 онд хүчин төгөлдөр байсан АНУ-ын орон сууцны даатгалын гэрээ 103 сая байсан гэж мэдээлсэн нь хамрах хүрээ ямар том болохыг харуулна. Мөн 2024 онд зүүн өмнөд бүсийн дундаж хураамж жилд 1,818 ам.доллар байсан гэж дурджээ. Хураамжийн дарамт зөвхөн өнгөрсөн үеийн түүх биш: 2025 оны эхнээс хураамж дахин 7% өссөн үзүүлэлт АНУ-ын Хөдөлмөрийн статистикийн товчооны үйлдвэрлэгчийн үнийн индексэд туссан байна. Зах зээлд “үнэ нэмэгдээд зогсохгүй, даатгал олдох эсэх” асуудал зэрэгцэн яригдах болов.

Судалгаанд хамгийн анхаарал татсан нэг үзүүлэлт нь сунгалтгүй цуцлалтын өсөлт байлаа. NAIC тайландаа 1,000 гэрээнд ногдох сунгалтгүй цуцлалтын түвшин 2018 оноос хойш бүх улс даяар өссөн гэж тэмдэглэсэн. Өөрөөр хэлбэл, хэрэглэгч нэг удаа гэрээ байгууллаа гээд дараа жил нь хэвийн нөхцөлөөр сунгуулах баталгаа сулрах хандлагатай. Энэ нь зарим бүсэд даатгал олох, хадгалах эрсдэл нэмэгдэж, зах зээлийн тогтвортойд дарамт үүсгэж байгааг илтгэнэ.

Шинжээчдийн тайлбарын төвд уур амьсгалын эрсдэл, мөн засвар, дахин барилгын өртгийн өсөлт зэрэг “зардлын суурь” багтаж байна. Нэхэмжлэлийн төлбөр өсөхийн хэрээр дарамтыг хэрэглэгч рүү шилжүүлэх нөхцөл бүрдэж буйг тэд онцолсон. АНУ-ын Сангийн яамны тайланд 2018-2022 онд бодлогын дундаж хураамж инфляцаас 8.7%-иар илүү хурдтай өссөн гэж дурдсан нь үнэ өсөлт “ерөнхий үнийн түвшинтэй хөл нийлүүлэхгүй” байгааг баталгаажуулж байна. Ийм үед даатгалын үнэ өсөх нь дан ганц санхүүгийн асуудал бус, эрсдэлийн удирдлагын асуудал болчихдог.

Хэрэглэгчдийн мэдрэмж энэ өөрчлөлттэй давхцаж байна. Pew Research Center-ийн энэ жилийн санал асуулгад орон сууц өмчлөгчдийн 42% нь сүүлийн жилүүдэд зардал “их хэмжээгээр” нэмэгдсэн гэж хариулжээ. Southern University Law Center-ийн Питер Коченбургер “Энэ бол том асуудал” гэж хэлсэн. NAIC-ийн Жеффри Чайковски, Паула Хармс нар “Өгөгдөл нь нийтдээ ажиллагааны хувьд тогтвортой ч дарамтад орж, стресстэй шинж илэрч буй орон сууцны даатгалын зах зээлийг харуулж байна” гэж дүгнэж, “Эдгээр чиг хандлага нь зарим газарт даатгал илүү үнэтэй болж, олох эсвэл хадгалах нь бэрх болсон гэх хэрэглэгчдийн мэдрэмжийг баталж байна” гэж нэмсэн байна.

Чайковски “Сүйрлийн эрсдэл буюу эдгээр хар салхи, ой хээрийн түймэр, хүчтэй аадартай шуурга, өвлийн шуурга зэрэг үзэгдэл улам ойр ойрхон тохиолдож байна” гэж тайлбарлаад, “Энэ нь хэрэглэгчдэд нөлөөлж байна” гэж хэлжээ. Хураамж өсөхийн зэрэгцээ сунгалтгүй цуцлалт нэмэгдэх нь айл өрхүүдийн төсөвт гэнэтийн цохилт өгч, зарим тохиолдолд даатгалгүй үлдэх эрсдэлийг өсгөнө. NAIC-ийн тайланд өгөгдөл “нийтдээ тогтвортой” гэж харагдавч, бодит амьдрал дээр хэрэглэгчдийн хувьд “ховордож, үнэтэй болж буй” мэдрэмж улам хүчтэй болж байна. Зах зээл дарамтаа давах арга зам хайж буй энэ үед даатгалын хүртээмж, үнийн өсөлтийн хурд нь орон сууцны эрсдэлийн гол асуудлаар үргэлжлэн тавигдах төлөвтэй байна.