АНУ, Иран Хормузын хоолойг нээх хэлэлцээрт ойртож магадгүй гэж хэлснээр эрсдэл дахин төвлөрөв

АНУ-ын Сангийн яамны нарийн бичгийн дарга Скотт Бессент Вашингтон, Техран Хормузын хоолойг нээх тохиролцоонд лхагва гарагт багтан хүрч болохыг CNBC-д ярьснаар зах зээл дээрх геополитикийн эрсдэл дахин төвлөрөв. Тэрээр хэлэлцээрийг “хөдөлгөөний эрх чөлөө” гэж тодорхойлж, Иран төлбөр авах эсэх тухай асуултад “Энэ бол хөдөлгөөний эрх чөлөө” хэмээн хариулсан байна. Дайн эхлэхээс өмнө дэлхийн газрын тосны ойролцоогоор 20 хувь нь Хормузын хоолойгоор дамжин урсаж байсан нь энэ гарцыг тээвэр, эрчим хүчний ханшийн гол зангилаа болгож ирсэн.

Хормузын асуудал нь сүүлийн үед хэлэлцээ, мэдэгдлүүдээр зэрэгцэн хурцдаж байгаа ч бодит навигацын нөхцөл байдалд зөрүүтэй мэдээлэл дагуулж байна. АНУ-ын Төв командлал X-д нийтэлснээр усан замын өмнөд чиглэлийн маршрут худалдааны бүх хөлөгт нээлттэй хэвээр байгаа аж. Гэхдээ Бессентийн “ойрын хугацаанд шийдэгдэнэ” гэсэн байр суурь нь тохиролцооны агуулга, хэрэгжилтийн талаар хүлээлтийг өргөж, түүнийг дагаад хөрөнгө оруулагчдын эрсдэлийн дуршилд нөлөөлөх магадлалыг нэмлээ.

Нөгөө талд, Ираны талаас Ерөнхийлөгч Доналд Трамп “Дэлхийн 3-р дайны очийг асааж магадгүй” гэж анхааруулсан гэх байр суурь нийтэд гарч, өнгө аяс нь ширүүсэв. Харин Вашингтоны зүгээс “энэ нь хэлэлцээр хийх сүүлчийн боломж” гэж мэдэгдсэн нь хугацааны дарамтыг илүү мэдрүүлж байна. Ийм хоёр талын хатуу мэдэгдэл зэрэгцэх үед хэлэлцээ урагшлах эсэх нь зөвхөн эрчим хүч төдийгүй далайн тээвэр, даатгал, нийлүүлэлтийн сүлжээний өртөгт шууд тусах сэдэв хэвээр үлдэнэ.

Хэрэв хэлэлцээ урагшилж, хөдөлгөөний эрх чөлөөний асуудал тодорхой болбол тээвэр, эрчим хүчний ханшийн савлагаа саарах, улмаар хөрөнгө оруулагчдын эрсдэлийн дуршил нэмэгдэх хүлээлт зах зээлд давамгайлах боломжтой. Гэхдээ энэ удаад макро эрсдэлийн түргэн шилжилт нь компанийн мэдээ, улирлын тайлангийн нөлөөг ч давхар сүүдэрлүүлж байна. SpaceX хоёрдугаар улиралд хүлээлтээс давсан орлого мэдээлсэн ч хөрөнгө оруулалтын зардал өссөн гэх болгоомжлолын улмаас арилжааны дараа хувьцаа нь ойролцоогоор 7 хувь унасан. Advanced Micro Devices мөн хоёрдугаар улирлын ашиг хүлээлт давсан ч хөрөнгө оруулалтын зардал 808 сая ам.доллар гэж мэдэгдсэнээр хувьцаа нь арилжааны дараа буурав.

Зах зээлийн өргөн хүрээнд туссан зураг нь нэг талдаа хэлэлцээний мэдээ, нөгөө талдаа компаниудын зардлын сахилга, өсөлтийн хүлээлт зэрэгцэн өрсөлдөж буй явдал байлаа. Paramount Skydance орлого таамгаас давж, стриминг нэгжийн өсөлт дэмжсэнээр жилийн ашгийн чиглүүлгээ ахиулсан нь эрсдэлийн мэдрэмж өндөр үед ч салбар доторх ялгарал байгаа гэдгийг харуулсан. Үүний зэрэгцээ хэрэглээ, аяллын чиг хандлага ч анхаарал татав: Trip.com-ын Зүүн Өмнөд Азийн бүсийн ахлах захирал Эдмунд Онгийн хэлснээр долоо, наймдугаар сарын аяллын улиралд Азиас Европ чиглэсэн хайлт жилийн өмнөхөөс 57 хувиар өссөн байна.

Одоо зах зээлийн анхаарал Бессентийн хэлсэн лхагва гараг хүртэлх боломжит тохиролцоо бодит ажил хэрэг болох эсэх, мөн Хормузын хоолойн “хөдөлгөөний эрх чөлөө” гэсэн томъёолол бодлого, хэрэгжилтийн түвшинд хэрхэн баталгаажих дээр тогтлоо. АНУ-ын Төв командлалын мэдээлснээр өмнөд чиглэлийн маршрут нээлттэй хэвээр байгаа ч улс төрийн мэдэгдлийн эрч сулрахгүй байгаа нөхцөлд эрсдэлийн үнэлгээ богино хугацаанд савлах магадлал өндөр байна. Инвесторуудын хувьд энэ удаагийн мэдээ нь зөвхөн газрын тосны тухай бус, тээврээс эхлээд технологийн зардлын мөчлөг хүртэл эрсдэлийг нэг дор төвлөрүүлж байна.